Сојузниците на НАТО ги намалуваат очекувањата за самитот по негативните пораки од Трамп

АНКАРА, Турција – Сојузниците на Америка во НАТО се надеваа дека претседателот Доналд Трамп ќе пристигне во главниот град на Турција со расположение за договор. Наместо тоа, тој настапи провокативно, оставајќи ги сојузниците повторно да се прашуваат за неговата посветеност на нивната одбрана.

Трамп оживеа мноштво поплаки против НАТО во рок од неколку часа по слетувањето. Тој рече дека она што се случува во Украина не влијае на Вашингтон и ги повтори своите тврдења дека Гренланд треба да биде контролиран од САД.

Сојузниците од НАТО објавија милијарди долари во нови договори за оружје и изложија планови за зголемување на трошоците., како што бараа САД. И низ целиот имот на Претседателскиот комплекс Бестепе, многу присутни се надеваа дека исходот од самитот сè уште може да биде позитивен – но беа фрустрирани што расположението се влоши толку брзо.

„Сите правиме точно она што Американците го бараа и она што мора да го направиме за нашата сопствена безбедност“, рече дипломат на НАТО. „Но, утрото со големи нови трошоци за одбрана сега е засенето од поплаките за Гренланд“.

Сојузниците беа особено изненадени со оглед на тоа што помошниците на Трамп пред самитот изјавија дека САД бараат конструктивни два дена.

„Тој веќе нè оддалечи од обединувачка позитивна цел“, рече сенаторот Крис Кунс, демократ. „Толку често се случува претседателот да ѝ обезбеди сопствено контрапрограмирање на сопствената администрација“.

Членките на НАТО вложија значителни напори самитот оваа недела да биде скромно организиран, надевајќи се како и минатата година, дека Трамп ќе си замине со позитивен тон и без да предизвика трајна штета на алијансата.

Голем број учесници на состанокот на 32-члената алијанса беа загрижени дека лошото расположение на Трамп ќе продолжи и во среда, кога очекуваат тој да ги разјасни намерите на Вашингтон за повлекување на трупите во Европа, да изрази поддршка за Украина на состанокот со украинскиот претседател Володимир Зеленски и да одржи прес-конференција пред да се врати во Вашингтон.

„Неговите поплаки и држење не се изненадување“, рече поранешен функционер на НАТО.

„Сè е пресметано во овој момент. Сите го очекуваат тоа“, рече функционерот.

Премиерката на Данска, Мете Фредериксен, рече дека ставот на нејзината земја за Гренланд не се променил, дури и кога Трамп продолжи американска контрола врз стратешката територија.

„Се надевам дека е исто толку добро познато дека ставот на Кралството Данска е дека ова нема да се случи“, рече таа, додавајќи дека Данска сака да ја прошири својата соработка со САД на Арктикот.

Сојузниците се надеваат дека овогодинешниот самит ќе биде успешен како минатогодишниот, рече втор поранешен функционер на НАТО. Минатата година, по комбинацијата од шарм и ласкање од Руте и со посветеноста на алијансата на 5 проценти од трошоците за одбрана, Трамп си замина дома прогласувајќи го самитот за победа.

Сите лидери добија персонализирани пенкала од претседателот Ердоган

Поранешниот функционер забележа дека во првиот мандат на Трамп, вториот самит на НАТО на кој присуствувал бил најтежок. Трамп ја прекори Германија како „заробеник“ на Русија на тој состанок, го зголеми барањето за трошење на 4 проценти и приватно ги предупреди сојузниците дека „ќе продолжи сам“ ако не платат. Потоа отиде во Хелсинки и го прегрна рускиот претседател Владимир Путин.

„Дали се случува истото?“ рече поранешниот функционер. „Сите ќе се обидат да го закопаат или игнорираат затоа што приоритет е да се избегнат тензиите и да се остави да помине.“

Изјавата на лидерите на НАТО е подолга од минатогодишната, но сепак пократка од самитите од минатите години. Нацрт-документот  содржи само шест точки. Учесниците, вклучувајќи го и Трамп, ја потврдија својата посветеност на договорот за меѓусебна одбрана од Член 5 и се согласија дека Русија претставува долгорочна закана за членовите на НАТО. Исто така, се наведува дека Иран никогаш не може да има нуклеарно оружје.

Некои присутни се фокусираа на светлите точки. Дури и ако Трамп упати удари , самото негово присуство испраќа силен позитивен сигнал, рече Гидримас Јеглинскас, поранешен функционер на НАТО и литвански парламентарец.

„Поголемата порака за уверување е едноставниот факт дека претседателот Трамп е во Анкара за самитот на лидерите“, рече Јеглинскас. „Постои позитивен моментум во Украина, кој доби одобрување од Трамп. Декларацијата од самитот е кратка и јасна и, што е важно, ги допира сите вистински теми.“

Инаку Трамп имаше негативни забелешки за многу од клучните земји во Алијансата, што генералниот секретар Марк Руте мораше да ги ублажува. Руте вели дека ги разбира фрустрациите на Трамп, но инсистира дека станува збор за „изолирани“ случаи и дека многу европски земји им помагаат на САД околу интервенмцијата во Иран. 

Трамп врати со остри критики кон Велика Британија, која „не ни дозволи да го користиме островот две недели“, и кон Италија како „многу лоша“.

Но, Руте вели дека Трамп „дури и ја натерал Шпанија да плати 2%.“ За Гренланд, Руте вели дека двајцата се согласиле во Давос да го зголемат американското воено присуство таму, и тој ветува дека „ќе се погрижи тој договор да се спроведува чекор по чекор“.

Но, ова само го поттикна Трамп повторно да каже дека Гренланд е „многу важен за САД, но не е важен за Данска“ (тоа не е вистина). Потоа тој продолжи да се гневи за Втората светска војна и нацистите во Данска, пред да се врати да каже дека е „многу незадоволен од НАТО“.

Руте врати со претерани пофалби за Трамп, што го тера американскиот претседател да каже –  „затоа ми се допаѓа“.