Супер Ел Нињо уби милиони во 1877 година: Оваа година жестоко се враќа

Климатскиот феномен што би можел да се врати оваа година во едно од најсилните изданија досега го поставува прашањето колку е подготвен светот за неговите последици. Научниците сè повеќе повлекуваат паралели со катастрофалните настани од 1877 година, кога силен Ел Нињо предизвика глобална хуманитарна катастрофа.

Ел Нињо е климатски феномен што се јавува поради затоплување на површината на океанот во источниот и централниот тропски Пацифик. Оваа година, температурите на океанот во оваа област би можеле да се зголемат до три степени Целзиусови над просекот, соборувајќи рекорди.

Пред речиси 150 години, токму таквите климатски промени ги уништија посевите низ целиот свет и предизвикаа еден од најголемите глади во човечката историја. Супер Ел Нињо од 1877-1878 година создаде услови што доведоа до глад во Индија, Кина, Бразил и други делови од светот, убивајќи повеќе од 50 милиони луѓе, објавува „Вашингтон пост“.

Најлошата еколошка катастрофа што го погодила човештвото
„Веројатно е најлошата еколошка катастрофа што го погодила човештвото“, напишале истражувачите кои го проучувале настанот. Сушата почнала да се шири низ тропските и суптропските предели уште во 1875 година, а дополнително била влошена од климатските промени во Индискиот и Атлантскиот Океан.

Дипти Синг, вонреден професор на Државниот универзитет во Вашингтон, предупредува дека гладот ​​не е неизбежна последица од сушата. Таа тврди дека колонијалните политики во 1870-тите ги уништиле локалните системи на кои заедниците се потпирале за да преживеат климатските екстреми.

„Слични повеќегодишни суши како оние од 1870-тите би можеле повторно да се случат“, рече Синг. „Разликата е во тоа што атмосферата и океаните се многу потопли денес отколку што биле тогаш, што значи дека екстремите би можеле да бидат уште поинтензивни.“

New ECMWF data shows near a 100 percent chance of a super El Niño by October.

The central equatorial Pacific is forecast to surge 2.7˚C above average by then — approaching record levels — and this major climate event will still be intensifying 🧵 pic.twitter.com/3dxmO4ioid

— Ben Noll (@BenNollWeather) May 6, 2026

Но, постојат важни разлики. Кон крајот на 19 век, немаше начин да се предвиди доаѓањето на толку силен Ел Нињо или да се разберат неговите последици. Научното разбирање на феноменот значително напредна дури по супер Ел Нињо од 1982 и 1983 година.

Светот е подобро подготвен денес
Благодарение на големиот напредок во следењето на климата и прогнозирањето на времето, светот сега е многу подобро подготвен да се справи со последиците од ваквите настани. Сепак, таков екстремен климатски настан би можел сериозно да ја загрози безбедноста на храната, особено во регионите кои се најмногу изложени на продолжени временски катастрофи.

„Зголемениот ризик од суша поврзан со супер Ел Нињо ќе ја загрози безбедноста на храната, водата и економската безбедност во многу региони“, предупреди Синг.

The ECMWF seasonal forecasts for both Sea Surface Temperature and Precipitation Anomalies shows one of the strongest El Niño signals you’ll ever see.

Massive above average sea warmth and rainfall in the Pacific. Crushingly unfavorable conditions in the Atlantic for Hurricane… pic.twitter.com/g1FpnrYPuS

— Backpirch Weather (@BackpirchCrew) April 5, 2026

Супер Ел Нињо од 1982 и 1983 година се сметаше за пресвртница во разбирањето на феноменот, по што беше воспоставен систем за следење на климатските промени во реално време.

До средината на 1990-тите, во Пацификот беа распоредени околу 70 закотвени пловци, кои мереа клучни атмосферски и океански податоци. Денес, постојат повеќе од 4.000 инструменти кои овозможуваат дневно следење на развојот на Ел Нињо. Токму овие набљудувања овозможија развој на поточни прогнози. Уште во 1997 година, научниците успешно предвидоа силен Ел Нињо кој предизвика глобална штета проценета на помеѓу 32 и 96 милијарди долари.

Денес, бројни модели го предвидуваат развојот на Ел Нињо на дневна основа, а благодарение на моќните компјутери и сателитските набљудувања, прогнозите се многу поточни отколку порано.

„Меѓународната соработка ќе биде клучна за намалување на последиците за најранливите популации во земјите кои се најмногу изложени на ризик“, заклучи Синг.