Форинтата „експлодираше“ по поразот на Орбан

Финансиските пазари ретко чекаат потврда за политички промени – тие ги очекуваат. Токму ова се случи во Унгарија, каде што националната валута реагираше со силен раст веднаш по изборниот пораз на долгогодишниот премиер Виктор Орбан.

Форинтата порасна за околу 2% во однос на еврото во понеделник, достигнувајќи ниво од 367,81 – највисоко за речиси три години. Во исто време, во однос на доларот, се зголеми за околу 1,6%, приближувајќи се до четиригодишен максимум.

Ова поместување не е само техничка корекција. Ова е јасен сигнал дека инвеститорите гледаат потенцијален пресврт во економската насока на земјата во промената на владата.

По 16 години доминација, Виктор Орбан ги загуби изборите од проевропската партија Тиса, предводена од Петер Маѓар.

Според извештајот на Ројтерс, речиси целосно преброените гласови покажуваат убедлива победа – 138 од вкупно 199 места – што ѝ дава на новата влада силен мандат за длабоки реформи.

Сепак, за пазарите, клучната вест не е само политичката промена, туку и она што таа го симболизира: потенцијалниот крај на долгиот период на затегнати односи со Брисел.

Инвеститорите веќе го вклучуваат сценариото за подобрување на односите со Европската Унија во цените. Во центарот на ова очекување се околу 18 милијарди евра замрзнати европски фондови.

Нивното деблокирање би можело да ги стабилизира јавните финансии, да ја зајакне инвестициската активност. да го намали притисокот врз валутата…

Затоа не е изненадувачки што заедно со форинтата, пораснаа и унгарските акции и обврзници – сигнал за поширока доверба во можно економско ресетирање.

Аналитичарите на Голдман Сакс велат дека брзото признавање на поразот сугерира непречена транзиција на власта – клучен фактор за одржување на довербата на пазарот.

Тие особено го истакнуваат најавата на новата влада дека ќе работи на исполнување на Мастришките критериуми до 2030 година, што би можело да ја отвори вратата за Унгарија да се приклучи кон Еврозоната на долг рок.

Таквата насока подразбира пониска инфлација, пад на приносот на државните обврзници, поголема фискална дисциплина.

Со други зборови, пазарите не реагираат само на политичките промени – туку и на очекуваната промена во економската парадигма.

Новата политичка фигура која ја потресе унгарската сцена доаѓа од самото срце на системот што сега го сруши.

Петер Маѓар, 45-годишен адвокат и поранешен владин инсајдер, се трансформираше од релативно непознат актер во клучна политичка сила за помалку од две години. Неговиот подем започна во 2024 година, кога јавно проговори за корупцијата и злоупотребите во системот, брзо стекнувајќи кредибилитет кај гласачите.

Неговата стратегија комбинираше: силна работа на терен и директна комуникација со гласачите; интензивно присуство на социјалните мрежи; сликата на „човекот внатре“ што го разоткрива системот.

За некои, прагматичен и цврст лидер, за други симбол на промени – но за пазарите, пред сè, фактор на стабилизација.

Пазарите го толкуваат падот на владата на Виктор Орбан како потенцијален крај на периодот на политичка изолација и економски тензии со Европската Унија.

Ројтерс потсетува дека зголемувањето на цените, економското забавување и незадоволството од концентрацијата на моќ беа клучните фактори што доведоа до изборниот пораз.

Промената на владата може да има и пошироки европски импликации. Орбан, на пример, блокираше важен пакет помош од ЕУ за Украина во вредност од 90 милијарди евра. Неговото заминување отвора простор за деблокирање на ваквите одлуки.

Девизниот пазар често дава најбрза и најискрена проценка на политичките настани – и овој пат пораката е јасна.

Зајакнувањето на форинтата сугерира дека инвеститорите очекуваат постабилна политичка средина, попредвидлива економска политика, поблиска соработка со Европската Унија …

Со други зборови, пазарите веќе „гласаат“ за новиот правец на Унгарија.

Иако вистинските ефекти од промената на владата ќе зависат од конкретните потези на новата влада, финансиските пазари веќе ја донесоа својата прелиминарна пресуда.

Растот на форинтата не е само краткорочна реакција – тој е одраз на очекувањето дека Унгарија влегува во фаза на поголема стабилност, институционална нормализација и економско закрепнување.

Дали овие очекувања ќе се остварат ќе зависи од брзината и конзистентноста на реформите. Но, едно е сигурно: инвеститорите веќе зазедоа позиции за сценариото за промена.