ЕУ подготвува „пакет за забрзана постепена интеграција“ на Украина

БРИСЕЛ — Земјите од ЕУ подготвуваат пакет краткорочни придобивки за Украина за да ја доближат до блокот откако главните градови ги отфрлија плановите за забрзано полноправно членство.

Новата понуда би вклучувала поголем пристап до пазарот и подлабоко учество во програмите и институциите на ЕУ, изјавија за ПОЛИТИКО четири дипломати запознаени со дискусиите, на кои им беше дадена анонимност за да разговараат за доверливите преговори.

„Приоритет на Украина останува полноправното членство во ЕУ“, изјави за ПОЛИТИКО амбасадорот на Украина во блокот, Всеволод Ченцов. „Но, исто така очекуваме рани, опипливи чекори што ќе ја спроведат интеграцијата сега.“

Предлозите беа составени по напнатата мартовска вечера за време на која главните градови на ЕУ ги отфрлија предлозите на Европската комисија за „обратно проширување“ што ќе ѝ овозможеа на Украина да се приклучи пред да ги заврши големите реформи – наместо тоа барајќи опиплива понуда што Киев може да ја продаде дома додека работи на реформите потребни за обезбедување полноправно членство.

„Од моментот на вечерата… на земјите-членки им беше јасно дека ќе биде многу тешко да се види членство на краток рок“, рече еден од дипломатите. „Но, пред тоа ни треба позитивна понуда за тоа како подобро да продолжиме заедно.“

Повлекување на Киев поблиску

Од страната на ЕУ, официјалните лица бараат начини да ја вклучат Украина во делови од пазарите на блокот, шемите за финансирање и политичките институции пред пристапувањето – модел што дипломатот го опиша како „забрзана постепена интеграција“.

Германија и Франција, двете силни поддржувачи на Украина, но претпазливи во врска со забрзаниот процес на пристапување, се меѓу земјите вклучени во обликувањето на понудата. Германскиот канцелар Фридрих Мерц минатата недела изјави дека непосредното членство во ЕУ за Украина „секако не е можно“, но посочи дека на Киев би можело да му се понуди „учество во Европскиот совет  без право на глас“, како и учество во одредени формати со други институции како Парламентот.

Друга опција што ја промовираат сојузниците на Украина е давање на Киев форма на статус на „држава-пристапничка“ за да се покаже дека е цврсто на пат да се приклучи кон ЕУ, според литванскиот предлог што го виде ПОЛИТИКО.

Ознаката историски се однесувала на земји што потпишале договор за пристапување и чекаат тој да биде ратификуван. Но, во документот се тврди дека случајот на Украина „покажува дека нејзиниот европски пат достигнал ниво на стабилност и насока што заслужува слично признание“.

Во меѓувреме, Киев инсистира на поконкретна економска помош. Ченцов рече дека Украина сака „фазен пристап до единствениот пазар на ЕУ поврзан со напредокот во реформите, подлабоко учество во програмите и институциите на ЕУ и брз напредок во договорите како ACAA за олеснување на трговијата“.

Договорот за проценка на сообразноста и прифаќање на индустриски производи (ACAA) би им овозможиле на ЕУ и Украина да ги признаат меѓусебните производствени стандарди, олеснувајќи го движењето на индустриските стоки преку границата без дополнителни проверки.

Украина, исто така, бара нејзините бизниси да бидат вклучени во стратешките индустриски дијалози на Комисијата за сектори како што се производството на возила, челикот и хемикалиите, рече Ченцов, „за подобро усогласување на нашите индустрии со синџирите на вредност на ЕУ“.

Ваквите чекори, додаде тој, би донеле „непосредни економски придобивки“ и би ја зајакнале довербата на инвеститорите, а воедно би го направиле патот на Украина кон ЕУ корисен за двете страни дури и пред членството.

Пат до членство во ЕУ

Иако зад кандидатурата за пристапување на Украина постои политичка добра волја, временската рамка за вистинско приклучување кон ЕУ останува долга – ниту една земја не се приклучила од Хрватска во 2013 година. Брисел работи на забрзување на таа временска рамка, а комесарката за проширување Марта Кос предупредува дека пристапувањето мора да биде побрзо со оглед на тоа што „надворешните деструктивни сили“ ги таргетираат земјите-кандидатки. Сепак, таа предупреди дека надежите на претседателот Володимир Зеленски за влез во 2027 година се „невозможни“.

Украинскиот вицепремиер Тарас Качка минатата недела изјави за ПОЛИТИКО дека очекува формални преговарачки „кластери“ да се отворат во „наредните недели“ откако наследникот на унгарскиот премиер Виктор Орбан, Петер Маѓар, ќе ја преземе функцијата. Изборниот пораз на Орбан претходно овој месец отстрани голема пречка за напредок и за Украина и за Молдавија, чиешто пристапување е поврзано со она на Киев.

Сепак, висок функционер на Европскиот совет рече дека Украина може да ги затвори преговарачките поглавја само до крајот на 2027 година ако го задржи сегашното темпо на реформи. Секој договор за пристапување тогаш ќе бара едногласна политичка поддршка од сите 27 земји-членки на ЕУ и ќе го принуди блокот да се соочи со нерешени спорови околу условите за членство на Украина.

И покрај притисокот за краткорочни придобивки, сите тројца дипломати нагласија дека пакетот не може да стане замена за формалниот процес на пристапување.

„Враќањето кон нормалниот процес на пристапување, вклучително и отворањето на сите кластери и за Украина и за Молдавија без понатамошно одложување, е наш врвен приоритет“, рече трет дипломат од ЕУ.