Екстремен топлотен бран во Европа, температури до 45° Ц. И тоа е само почеток

Западна Европа е погодена од жесток топлотен бран за кој се очекува да ги сруши температурните рекорди. Половина од Франција е под црвена тревога, железничките услуги во Белгија се прекинати, а спортските настани во Шпанија и Германија се откажани или одложени.

Француските власти во понеделник издадоа највисока црвена тревога за 49 од 96 континентални департмани, повикувајќи 35 милиони луѓе да бидат „тотално внимателни“ со редовно пиење вода, избегнување на напорни активности и директно изложување на сонце.

Портокалова тревога е издадена за уште 40 департмани. „Многу високи температури продолжуваат низ целата земја долго време“, соопшти националната метеоролошка служба Метео-Франс. „И дневните и ноќните температури ќе бидат исклучителни“.

Тие рекоа дека температурите низ западна и централна Франција веројатно ќе надминат 40°C од понеделник попладне – се очекуваат 43°C во Бордо, 41°C во Лимож, 40°C во Тулуз и Тур и 39°C во Париз. Ова е само почеток, велат метеоролозите. Се очекува температурите дополнително да се зголемат до крајот на неделата, а во делови од земјата веројатно ќе се искачат над 45°C.

Метео-Франс, исто така, објави дека се очекува ноќните температури да бидат далеку над нормалните за ова време од годината барем до петок, а минималните температури регистрирани во недела навечер во неколку градови веќе поставуваат рекорди на сите времиња.

Според прогнозерите, националниот индекс на топлина во Франција, кој е просек од дневните и ноќните максимални температури измерени на 30 метеоролошки станици низ целата земја, се очекува да го достигне своето највисоко ниво досега во понеделник или вторник.

„Многумина ќе ги почувствуваат последиците бидејќи телото е исцрпено од продолжено изложување на високи температури“, изјави француската министерка за здравство Стефани Рист за време на посетата на париска болница во понеделникот. Таа ги повика граѓаните да ги проверат постарите и немоќните соседи.

Во југозападниот регион Жиронда, локалните власти изјавија дека смртта на три лица на возраст меѓу 80 и 95 години во неделата делумно е предизвикана од екстремната топлина. Службите за итни случаи соопштија дека 10 лица, вклучувајќи и 13-годишно момче, се удавиле во несреќи при пливање.

Франција го одржа својот годишен фестивал на улична музика, Fête de la Musique, во неделата, иако некои локални власти го откажаа, додека други организираа само вечерни настани. Многу области, исто така, воведоа ограничувања за консумирање алкохол.

Повеќе од 800 училишта низ целата земја беа затворени во понеделник, додека уште 1.800 ги реорганизираа часовите за учениците да можат да си одат дома порано. Една од десет регионални железнички линии околу Париз беше откажана поради ризик од оштетување на возовите и пругите.

Шпанија го прогласи својот прв официјален топлотен бран оваа година, кој ќе трае од недела до среда, со очекувани температури кои ќе достигнат 44°C во некои области. Јавното гледање на натпреварот на шпанската фудбалска репрезентација на Светското првенство против Саудиска Арабија беше откажано во Мадрид.

Националната метеоролошка служба Аемет во неделата предупреди на „исклучително високи“ дневни и ноќни температури за ова време од годината. „Температурите ќе почнат да паѓаат во четврток, но топлината сепак ќе биде интензивна“, додаде агенцијата.

Во Германија, организаторите на тенискиот турнир Берлин Опен го одложија финалето и ги евакуираа сите поради силни грмотевици откако температурите во германската престолнина достигнаа 30°C во текот на викендот.

Температурите во Белгија, кои веќе беа над 30°C во неделата, ќе бидат „највисоките досега забележани“, рече Дејвид Дехенаув, раководител на прогнозата во метеоролошкиот институт ИРМ. Некои возови во шпицот се откажани за да се намали ризикот.

Во Велика Британија, Метеоролошката служба издаде предупредување за „екстремна топлина“ за поголемиот дел од јужна Англија и делови од Велс, кое ќе важи од понеделник до четврток. Се очекува температурите да достигнат 38°C. Моменталниот рекорд за јуни е 35,6°C, поставен во 1976 година.

Топлотен бран и на Балканот

Швајцарската метеоролошка служба предупреди за „силен топлотен бран“ што ќе донесе температури до 37°C. Издадени се предупредувања за пониските области, а службата соопшти дека е неизвесно кога ќе заврши бранот.

Портокалови предупредувања се издадени за делови од Хрватска и Србија за наредните денови поради високите температури што би можеле да достигнат 35°C. Хрватските власти издадоа здравствени совети за справување со екстремната топлина, а Македонија, Босна и Херцеговина и Црна Гора исто така се подготвуваат за високи температури.

Научниците велат дека како што Земјата продолжува да се затоплува, екстремните топлотни настани, кои историски се ограничени на врвот на летото, ќе станат почести, поинтензивни и подолготрајни. Тие исто така велат дека ќе се појават порано и подоцна во годината.

Како се формира топлинска купола?

Една од клучните причини за овие екстремни временски настани е феномен познат како топлинска купола.

Топлинската купола е метеоролошки феномен во кој голема маса топол воздух е заробена над одредена област, предизвикувајќи екстремни температури. Нормално, топлиот воздух, бидејќи е помалку густ од студениот воздух, има тенденција да се искачува. Сепак, силен систем со висок притисок може да го спречи ова искачување и ширење, принудувајќи го топлиот воздух да остане заробен во близина на површината во одредена област.

Во оваа смисла, системите со висок притисок дејствуваат како капак или купола над одредена област.

Енергијата на сонцето ја загрева земјата, а таа загреана земја потоа го загрева воздухот над неа. Без можност да се издигне и распрсне, загреаниот воздух останува блиску до земјата, каде што продолжува да се загрева. Се кондензира под куполата и бидејќи неговата вкупна топлина е заробена во помал волумен, неговата температура дополнително се зголемува.

Високиот притисок, исто така, спречува формирање облаци и врнежи, што значи дека областа под топлинската купола останува сува и сончева, што, пак, дополнително ја зголемува температурата.

Еден од најекстремните примери на топлинска купола се случи во Северна Америка во 2021 година, кога западните делови на САД и Канада доживеаа рекордни температури над 40°C, предизвикувајќи бројни проблеми со здравјето на луѓето и пожари.

Студија објавена во списанието „Nature Climate Change“ ја анализирала топлинската купола од 2021 година во западна Канада и САД и заклучила дека климатските промени значително ја зголемиле веројатноста за вакви настани. Според студијата, ако глобалните температури се зголемат за 2°C над прединдустриските нивоа, топлински куполи како онаа во 2021 година би можеле да се појават на секои десет години.

„Односот помеѓу екстремната топлина и просечната температура може делумно да се објасни со повратните информации помеѓу влажноста на почвата и атмосферата. Се очекува веројатноста за екстремни топлински настани слични на оние во 2021 година да се зголеми поради општото затоплување, зголемените повратни информации од влагата во почвата и слабото, но сепак значајно зголемување на веројатноста за циркулација слична на топлинска купола“, пишуваат авторите во екстрактот.

Климатските промени влијаат на атмосферската динамика, вклучувајќи ги промените во моделите на висок и низок притисок. Посилните и поупорни системи со висок притисок можат да доведат до почесто формирање на топлински куполи. Исто така, климатските промени можат да ги ослабат млазните струи, што им овозможува на системите со висок притисок да останат на едно место подолго.