„Куќата на Курц“ се распаѓа, тој се соочува со можно кривично гонење

Минатата недела, австрискиот канцелар Себастијан Курц откри дека обвинителите истражувале дали тој извршил лажно сведочење во 2020 година на парламентарниот комитет кој истражувал корупција. Доколку биде обвинет, за што многу правни набудувачи веруваат дека е веројатно, Курц – кој ги негира обвинувањата – ќе биде првиот канцелар на Австрија кој ќе се соочи со кривично гонење.

Досега, Курц и неговите приврзаници агресивно ги отфрлаа предлозите дека треба да се согласи да поднесе оставка доколку биде обвинет. Всушност, јавната одбрана на Курц практично е трампистичка. Според нарацијата на Курц, неговите политички непријатели нема да запрат додека не го натераат да се повлече.

„Целта зад сето тоа е: ‘Курц мора да си замине’“, изјави канцеларот на главната австриска јавна телевизија минатата недела. Во енергичната одбрана на своите постапки, Курц ја карактеризираше аферата како лов на вештерки. Тој и неговата партија, исто така, не одбегнуваа да го доведат во прашање интегритетот на обвинителите што стојат зад истрагите, сугерирајќи им на новинарите зад затворени врати дека биле водени од политичка пристрасност.

Справувањето со аферата на Курц ги зголеми стравувањата, како во Австрија, така и пошироко, дека канцеларот, кој знае како да работи со медиумите и кој дојде на власт ветувајќи „нов стил“ на политика, се претвора во алпска верзија на Виктор Орбан,  популистички водач на Унгарија кој ја постави својата земја на авторитарен пат. Двајцата се пријатели и Курц се спротивстави на протерувањето на партијата на Орбан, Фидес, од десноцентристичката Европска народна партија претходно оваа година. Таквиот пресврт би бил голем удар за ЕУ, која веќе се бори да ги одбрани демократските принципи низ голем дел од Централна Европа.

Настаните следните месеци – особено резултатот од кривичната истрага за Курц – треба да донесат одредена јасност за отпорноста на 65-годишната демократија во Австрија. Како и повеќето политички скандали, мрежата на обвинувања и сомневања што се вртат околу Курц и неговиот тесен круг е комплицирана; разликувањето на фактите од претпоставките може да биде тешко. Не е ни јасно дали овде се применува тој врвен реализам на политички скандал – прикривањето е полошо од злосторството – делумно затоа што наводното прикривање било комично несоодветно. И покрај изобилството непознати, многу работи излегоа на виделина, вклучувајќи ги и серијата текстуални пораки помеѓу Курц и членовите на неговиот тесен круг. За да ја олесниме навигацијата низ аголите на „Куќата на Курц“, составивме водич за основите на скандалот, кој е вмешан и што е во прашање.

Како започна сè

Налетот на истраги поврзани со Курц и неговите блиски соработници (досега девет истакнати членови на неговата Австриска народна партија се соочуваат со кривична истрага) започна со видеото „Ибица“. Објавена во 2019 година, сега веќе неславната тајна снимка на шпанскиот остров ја урна првата влада на Курц, коалиција со крајната десница Партија на слободата (ФПО). Видеото покажа дека тогашниот вицеканцелар на Австрија, поранешниот лидер на ФПО, Хајнц-Кристијан Штрахе, во 2017 година (пред да ја преземе функцијата), нуди политичко влијание за финансиска поддршка на една млада жена за која верува дека е внука на руски олигарх. Објавени се само делови од снимката, снимени од скриените камери за време на долгата вечер, која се напојува со алкохол.

Кој го намести Штрахе и зошто, допрва треба да биде разјаснето во целост. Покрај соборувањето на владата, видеото предизвика кривични истраги и парламентарна истрага за наводна корупција во која учествувале водечки политичари.

Казино врска

Меѓу многуте шокантни изјави што излегоа од устата на Штрахе за време на неговата контроверзна средба беше тврдењето дека „Новоматик“, меѓународен оператор на казино со седиште во Австрија, „плаќа секому“. Тврдењето на Штрахе, што „Новоматик“ го негира, е во центарот на истрагите на австриските власти за потесниот круг на Курц.

Обвинителите испитуваат дали високи владини службеници, и од Партијата на слободата и од партијата на Курц, правеле заговор со раководните лица на „Новоматик“ за да тргуваат со лиценци за казино за работни места и други услуги. Главното обвинение вклучува локален функционер на Партијата на слободата по име Питер Сидло, кој беше инсталиран како главен финансиски директор на казината во Австрија, само неколку недели пред да се појави видеото од Ибица, и покрај утврдувањето дека му недостасува потребното искуство и квалификации за оваа позиција. Во тоа време „Новоматик“ беше главен акционер во казината „Австрија“ заедно со австриската држава. Обвинителите истражуваат дали Штрахе, тогашен заменик-канцелар, се согласил да му помогне на „Новоматик“ да добие дополнителни лиценци за игри во замена за согласување за назначувањето на Сидло. И Штрахе и Сидло велат дека не сториле ништо незаконско.

Истражителите испитуваат голем број други високи сегашни и поранешни владини претставници, како и извршни директори на компанијата во врска со аферата, вклучувајќи ги сегашните и поранешните министри за финансии, претседателот на една од најголемите австриски банки и сегашниот шеф на државната холдинг компанија, позната како ÖBAG, која управува со портфолио на корпоративни акции во вредност од над 26 милијарди евра. Сите негираат дека сториле нешто незаконско.

Главниот инволвиран орган е обвинителот за корпоративен криминал и корупција. Паралелно со тоа, специјалниот истражен комитет во парламентот одржуваше сослушувања за аферата. Токму за време на едно од сослушувањата на Комитетот минатата година, Курц беше обвинет за лага.

Како што често се случува при вакви истраги, првичната истрага ги однесе властите во неочекувани насоки, предизвикувајќи нови обвинувања за злоупотреби во кои во најголем дел се вклучени најблиските соработници на Курц. (Политико)