Фич го потврди кредитниот рејтинг на Хрватска

Во петокот, Фич го потврди рејтингот „А-“ на Хрватска со стабилна перспектива, истакнувајќи силен економски раст и фискална дисциплина, но и мала економија ранлива на шокови и „нарушена“ ценовна конкурентност.

Рејтингот „А“ им сигнализира на инвеститорите во државни обврзници дека Фич очекува низок ризик од неисполнување на обврските за сервисирање на долгот и дека капацитетот за негово враќање е силен, иако почувствителен на неповолни деловни и економски услови отколку во земјите со повисоки рејтинзи.

Стабилната перспектива значи дека Фич очекува рејтингот на Хрватска да остане на „А-“ во догледна иднина, со проценка дека учеството на јавниот долг во БДП ќе се стабилизира на среден рок и покрај очекуваното зголемување на буџетскиот дефицит.

Силниот економски раст треба да продолжи да ја поддржува конвергенцијата на Хрватска со групата развиени земји, иако надворешната ценовна конкурентност неодамна ослабе, го потврди агенцијата заклучокот од извештајот објавен во март.

Рејтингот на Хрватска одразува „кредибилна“ правна рамка заснована на членство во Европската Унија и еврозоната, силен економски раст и потврдена фискална дисциплина што овозможи значително намалување на јавниот долг како дел од БДП во последните години, соопшти Фич во својот последен извештај.

Слабостите вклучуваат помал БДП по глава на жител, послаб институционален капацитет и управување во споредба со земјите со оценка „А“ и мала економија што ја прави Хрватска ранлива на надворешни шокови. Фич го подобри рејтингот на Хрватска на „А-“ во септември 2024 година и оттогаш не го променил.

Агенцијата предупредува дека Хрватска се соочува со структурни предизвици што би можеле да го забават нејзиното приближување кон поразвиените земји. Тие вклучуваат слаб раст на продуктивноста и брз раст на платите што ги зголеми трошоците за работна сила. Хрватската економија останува во голема мера зависна од туризмот, што ја прави изложена на шокови во надворешната побарувачка и ослабување на ценовната конкурентност.

Фич проценува дека економскиот раст ќе забави на 2,4 проценти оваа година, по 3,4 проценти во 2025 година, но сепак ќе биде над медијаната на земјите од „А“ и далеку над очекуваниот просек на еврозоната, каде што се предвидува раст од 0,9 проценти.

Главен двигател на растот во наредните години ќе биде и личната потрошувачка, но во помала мера отколку досега поради побавниот раст на платите и повисоката инфлација. Инвестициите треба да останат силни благодарение на средствата од фондовите на Европската Унија, и покрај построгите услови за финансирање.

Европските пари ќе бидат „важен“ двигател на економскиот раст до 2030 година, но Хрватска ќе добие „значително“ помалку средства во буџетскиот период од 2028 до 2034 година отколку во тековниот финансиски циклус, кој беше обележан со трансфери од Механизмот за закрепнување и отпорност и помош за реконструкција по земјотресот.

Буџетскиот дефицит треба да остане близу три проценти од БДП оваа година, а потоа да се намали само малку на 2,9 проценти од БДП во 2027 и 2028 година.

Фич смета дека воведувањето на еврото „малку ги ослабе буџетските сидра“, но очекуваат владата да продолжи да ги почитува фискалните правила на Европската Унија. Тие потсетуваат дека Хрватска побарала од Брисел да активира клаузула што ќе овозможи поголемо отстапување од планираниот тренд на нето потрошувачка со цел да се зголемат средствата за одбрана.

Според проценките на агенцијата, јавниот долг на Хрватска треба да се стабилизира на околу 56 проценти од БДП на среден рок, што е малку под медијаната на земјите со рејтинг „А“.

Дефицитот на тековната сметка на билансот на плаќања се зголеми на 3,5 проценти од БДП во 2025 година, по 2,1 процент една година претходно. Во периодот од 2026 до 2028 година, Фич очекува „умерени“ дефицити, во просек од 3,3 проценти од БДП, што одразува помал суфицит во услужниот сектор поради слабеењето на ценовната конкурентност на туризмот и зголемените патувања во странство.

Овие дефицити, проценува агенцијата, лесно ќе се финансираат со „стабилни“ странски директни инвестиции и прилив на средства од Европската Унија во капиталната сметка.

Фич предупредува дека би можел да го намали рејтингот на Хрватска ако економијата расте значително побавно од моментално проценетиот среден рок, на пример, поради „структурни шокови во клучните сектори“ или нарушена конкурентност.

Рејтингот би можел да се намали и ако учеството на јавниот долг во БДП значително се зголеми поради продолжен период на лабава фискална политика или послаби економски изгледи.

Од друга страна, рејтингот би можел да се подобри ако односот на јавниот долг кон БДП продолжи континуирано да опаѓа, „веројатно“ под 50 проценти од БДП според среднорочните проекции на агенцијата, особено ако овој тренд е поддржан од „структурни подобрувања во јавните финансии“.

Конвергенцијата на „структурните“ индикатори, вклучувајќи го квалитетот на системот за управување и нивото на приходи, кон медијаната на земјите со рејтинг „А“, исто така, би се сметала за позитивна, на пример преку продолжен период на силен економски раст што нема да доведе до „акумулација“ на макроекономски, буџетски или надворешни нерамнотежи.