Бугарија досега и ставила пет вета на Србија

Идниот премиер на Бугарија, Румен Радев, редовно ѝ забодува нож во грб на Србија. Додека беше претседател, Бугарија пет пати ја блокираше Србија на патот кон Европската Унија. Властите во Софија не ги почитуваат правата на „српското малцинство во земјата“.

Ова се само дел од обвинувањата изнесени во издание контролирано од српската влада во Белград, објави БГНЕС од српскиот главен град.

Според пренесеното, веднаш на почетокот на статијата, која е насловена како „5 бугарски ножеви во нашиот грб за помалку од 10 години“, авторката Даниела Луковиќ прашува „дали Радев, како премиер, ќе продолжи да го забодува ножот на патот на Србија кон ЕУ“?

„Кога станува збор за ставање нога за Србија – еве го Радев, поранешниот претседател и наскоро премиер на Бугарија. Овој поранешен воен пилот е во политичкиот живот на Бугарија од 2017 година, а во тој период Софија пет пати го блокираше пристапувањето на Србија во Европската Унија, објаснувајќи дека го прави тоа затоа што е незадоволен од состојбата на бугарското малцинство во Србија. Тоа го направи во декември минатата година, а бидејќи не е исклучено  Кластерот 3 повторно да се дискутира во јуни, прашањето е дали можеме да очекуваме да продолжи со тоа или да ја омекне својата политика“, пишува медиумот и нагласува: Осум земји го блокираа отворањето на Кластер 3, меѓу нив и едно кукавичко јајце.

Авторот, исто така, го поставува прашањето дали земјата треба „да се пази од бугарски нож во грб и што значи победата на Радев на изборите за Србија“. Марко Савковиќ, виш советник во Фондот Исак, одговара на ова прашање.

„Целосна, систематска блокада е малку веројатна. Пореално е да се види периодичен притисок, а тоа е околу правата на бугарското малцинство. Радев го најави ова уште порано, додека беше претседател. Верувам дека за Бугарија, како земја што неодамна влезе во Еврозоната, има интерес да се претстави како конструктивен член… Дури и кога не блокираше, Бугарија не беше лидер. Денес, кога зборуваме за напредок, зборуваме за проблеми од различна природа: санкции против Русија за некои, владеење на правото за други, Косово за трети“, вели Савковиќ.

Медиумот посветува посебно внимание на прашањето на отворањето на кластерите во Брисел кога Советот на ЕУ ќе ја стави темата на маса. Ова се случува два до три пати годишно и е на дневен ред во мај или јуни, а потоа и на крајот од годината.

„Ако се осврнеме наназад, Бугарија веќе беше меѓу земјите што ја блокираа Србија пет пати. Имено, во декември 2025 година блокиран Кластер 3, во декември 2024 година – блокиран Кластер 3, во јуни 2021 година – блокирани кластери 3 и 4, декември 2020 година – блокирано Поглавје 2,  јануари 2017 година – блокирано поглавје 26, а во јануари 2016 година ја поддржа Хрватска во блокирањето на поглавјето 26“, пишува медиумот, поставувајќи го прашањето: За што всушност Софија го обвинува Белград?

„Делумно одговорот го даде Радев. Кога од претседателската позиција во јуни 2024 година објави дека неговата земја може да ја преиспита својата поддршка за Србија во Европската Унија, тој објасни дека тоа е поради начинот на кој Белград се однесува кон бугарското малцинство во земјата. Главниот критериум според кој ќе судиме и ќе дадеме поддршка за напредокот на земјите од Западен Балкан е токму ситуацијата на нашите сонародници во секоја земја – условите за економски и социјален развој и, пред сè, нивната способност да го заштитат својот национален идентитет, јазик, култура и историско сеќавање“, се потсетува на зборовите на Радев во изданието со коментар: „Ова беше изненадување, бидејќи пет години претходно, кога беше во Србија, тој рече дека „многу е постигнато за ова национално малцинство во Србија“. Две години подоцна, тој повторно дојде во Белград, но со малку поинаков став. „Очекуваме нашето национално малцинство да почувствува посилна поддршка од српската држава“, се потсетува на зборовите на Радев во изданието.

„Можно е да се најде решение“, вели Милош Павковиќ од Центарот за европски политики и објаснува: „Забелешките, како што се слушнаа, се однесуваат на малцинствата што живеат во пограничната област на Србија со Бугарија, а Софија постојано се жалеше на нивната економска состојба. Со оглед на искуството на Бугарија во блокирањето на Северна Македонија, блокадата не е изненадување. Но, не би ја споредил со таа на Скопје, бидејќи ми се чини дека овој проблем е полесен за решавање. Можно е да се најде решение“.

На крајот од текстот се дадени информации од платформата за заштита на правата на бугарското малцинство со забелешките што се однесуваат на воведување на бугарскиот јазик во образовниот систем, информации за службена употреба, измени во изборниот закон со цел поголемо учество на бугарското малцинство во политичкиот живот, водење верски служби на мајчин јазик и враќање на манастирите и црквите на Бугарската православна црква.

„Дополнителна тежина во односите создава фактот што сегашните законски одлуки во Бугарија не предвидуваат постоење на национални малцинства и сите граѓани се дефинирани како Бугари од различно етничко потекло, поради што на Србите во Бугарија не им се гарантирани овие права“, пишува во текстот на српскиот медиуми . Притоа се даваат податоци од последниот попис во Србија, каде што само 12.918 граѓани се изјасниле како Бугари. Според пописот, најголем број Бугари има во Босилеград: 4.075, Димитровград: 3.669, Белград: 899, Ниш: 774 и во цела Војводина: 1.123. Само пред неколку децении, според БГНЕС, Бугарите во Србија броеле над 150.000 луѓе.