Орбан ги купува ромските гласови со храна, кај некои и со дрога!

Во последните денови пред парламентарните избори во Унгарија на 12 април, истражувачките новинари од Атлацо документираа голема, координирана дистрибуција на повеќе од 11 тони храна до ромските заедници во целните изборни единици.

Операцијата, спроведена преку организации тесно поврзани со владејачката партија Фидес и Националната самоуправа на Ромите, покрена нови загрижености за купување гласови во некои од најсиромашните региони во земјата.

Пакетите со храна – секој во вредност од околу 5.000 форинти (околу 13 евра) – вклучуваа основни производи како што се компири, кромид, ориз, шеќер, брашно, путер, масло и колбаси. Атлацо доби видеа и документи што ја прикажуваат операцијата во акција: пратките беа натоварени во магацин во Јаношалма и доставени до општините во округот Бекеш (4-та изборна единица) и други области, вклучувајќи го и округот Толна. Само во округот Бекеш, беа подготвени околу 1.500 пакети за селата како што се Кевермес (248 пакети), Батонија (214), Вегегихаза (133) и помали распределби во Маџарбанхегејес, Орошаза, Мезоковачаза и Домбиратос.

Главниот организатор за дистрибуцијата на округот Бекеш беше Közösen a Cigányságért Egyesület („Заедно за Здружението на Ромите“), предводена од Шуч Чаба. Шуч служи како потпретседател на собранието на округот Бач-Кискун и е гласен јавен поддржувач на Фидес; тој често ги повикува ромските заедници да присуствуваат на настаните на Фидес и да ги поддржат владините кандидати. Здружението, кое беше преименувано во 2024 година откако претходно работеше како ансамбл за фолклорни танци, пријави нула приходи во 2024 година и покрај трошоците од над 3 милиони форинти. Неговото претходно финансирање дојде од државниот фонд Бетлен Габор, но изворот на милионите потребни за оваа најнова кампања за храна останува нејасен.

Слични дистрибуции се случија во округот Толна (втор изборен округ) преку локалните ромски самоуправи и „Cigányságért Egyesület“. Пакетите им беа поделени на луѓе на официјалните списоци со ромска националност, иако на некои локации им беа дадени на секој што ќе се појавеше. На пример, во Ленгјел, примателите добија околу 10 кг трајна храна по лице. Во неколку села, волонтерите доставуваа пакети од врата до врата; на други места, примателите мораа да покажат лични карти или доказ за живеалиште.

 Еден учесник ги опиша примателите како „луѓе од десет илјади форинти“ – фраза што имплицира дека иако можат да прифатат еквивалент на мал поткуп, нивниот вистински глас во приватноста на гласачката кабина е она што е важно. Друго лице во видеото рече дека „му помага на Норби“ (референца на кандидатот на Фидес-КДНП, Ердеш Норберт), но приватно се надева на промена на владата.

Во округот Толна, претставник на локалната ромска самоуправа беше снимен како им кажува на членовите на заедницата: „Човек мора да гласа за списокот на Националната ромска самоуправа… Не бараме ништо друго за возврат; ако некој е во регистарот на национални малцинства, треба да гласа за кандидатот на Националната ромска самоуправа“. Објавите на Фејсбук страниците на заедницата, исто така, им се заблагодарија на кандидатите на Фидес во областите што примаат помош.

Времето и обемот покренуваат прашања

Дистрибуциите беа намерно темпирани за велигденскиот викенд и непосредниот предизборен период.  Атлацо забележува дека слични предизборни делења храна се случиле и во минатите циклуси, но сегашниот обем и координација преку ромските организации поврзани со Фидес се издвојуваат.

Откритијата доаѓаат само неколку дена по објавувањето на документарецот „Цената на гласот“, во кој се тврди дека мрежите поврзани со Фидес систематски таргетираат до 500.000 гласачи – првенствено во сиромашни села со ромско мнозинство – преку мешавина од пакети со храна, готовина, дрва за огрев, па дури и дрога во замена за гласови. Филмот, кој е гледан милиони пати, опишува национален систем на локални „местачи“ кои вршат притисок врз гласачите и организираат превоз до гласачките места.

Изборните правила на Унгарија долго време беа критикувани за создавање можности за вакви практики. Купувањето гласови и верижното гласање се документирани на претходните избори, особено во руралните области каде што локалните градоначалници и ромските самоуправи имаат значително влијание врз секојдневниот живот и социјалната помош.

Истрагата на Атлацо додава конкретни, теренски докази за овие тековни загрижености. Со оглед на тоа што изборите се за двас дена, дистрибуцијата на храна истакнува како материјалната помош за ранливите заедници може да ја замагли линијата помеѓу добротворноста и политичкиот притисок – особено кога вклучените организации се политички здружени, а изворите на финансирање се непроѕирни. (EU alive)