Нови идеи за Западен Балкан: Австрија и Италија предлагаат членство во ЕУ „чекор по чекор“

Пет земји од ЕУ ја повикаа Европската комисија да размисли повторно за тоа како ги вклучува потенцијалните членки од Западен Балкан во единствениот пазар на блокот, претставувајќи го тоа како начин да ги држи кандидатите за членство надвор од сферата на влијание на Русија.

„За да се одржи моментумот на проширување и да се унапреди европската интеграција, потребни се силни и привлечни стимулации“, напишаа Австрија, Чешка, Италија, Словачка и Словенија во доверлив документ што беше дистрибуиран меѓу 27-те земји од ЕУ во Брисел минатиот петок, пишува „Еурактив“.

„Пристапот базиран на заслуги – доколку е потребно, чекор по чекор – до европскиот единствен пазар претставува таков стимул“, напишаа земјите, кои се дел од неформален клуб кој политички ги поддржува аспирациите на Западен Балкан за членство во ЕУ.

Земјите го опишаа својот предложен модел како „систематска секторска интеграција“. Тој би вклучувал проширување на опсегот на програми на ЕУ во кои земји како Црна Гора, Албанија, Северна Македонија и Србија можат да учествуваат додека се усогласуваат, поглавје по поглавје, со дебелиот правилник на Брисел.

„Постепената интеграција… треба активно и систематски да се спроведува откако кандидатот ќе покаже високо ниво на усогласеност со законодавството на ЕУ во релевантниот сектор“, се наведува во документот. Исто така, се вели дека треба да се вклучат заштитни мерки во случај земјата што ужива посебен пристап до пазарот на ЕУ назадува.

Документот предлага неколку нови сектори што би можеле да бидат вклучени, како што се транспортните, енергетските и пазарите на електрична енергија, дигиталниот единствен пазар, стратегиите за конкурентност и политиките за критични суровини. Исто така, го наведува договорот за мобилност на младите меѓу Велика Британија и ЕУ како пример за предност што би можела да им се понуди и на земјите од Западен Балкан.

Сепак, во однос на амбицијата, документот не ги исполнува идеите предложени од Ферит Хоџа, министерот за надворешни работи на Албанија, во интервју за „Еурактив“ минатата недела, во кое тој предложи земјите кандидати да добијат статус на набљудувач во телата на ЕУ кога ќе ги затворат поглавјата.

Милан Нич, виш истражувач во Германскиот совет за надворешни односи, не беше импресиониран од содржината на трудот, велејќи дека воопшто не отстапува многу од претходните концепти.

„Звучи како малку пософистицирана верзија на претходниот притисок за постепена интеграција“, рече тој.

Авторите на трудот ја повикаа Марта Кос, комесарката за проширување, да излезе со нови идеи во оваа насока.

„Овој пристап би го проширил и зајакнал единствениот пазар, придонесувајќи за геоекономското значење и стратешката автономија на ЕУ, а воедно би ги приближил кандидатите и би помогнал да се спротивстави на влијанието на трети земји“, се наведува во документот, пренесува „Еурактив“.