Грузија врие, ЕУ спие (Видео)

ТБИЛИСИ, Грузија – Десетици илјади Грузијци излегоа на улиците во текот на изминатиот месец, многумина обвиткани во сини и златни знамиња на ЕУ, соочувајќи се со полицијата  вооружена со штитови, палки и водени топови.

Толпи почнаа да се собираат пред зградата на парламентот во центарот на Тбилиси рано во средата, само еден ден откако безбедносните сили возвратија и ги приведоа демонстрантите кои протестираа против контроверзните планови на владата да ги означи невладините организации, медиумите и кампањските групи кои добиваат финансии од странство како „странски агенти“.

Критичарите велат дека нацрт-законот, кој беше усвоен од пратениците на неговото трето читање во вторникот, го отсликува законодавството од руски стил што го користеше Кремљ за да го замолчи несогласувањата и да ги таргетира активистите.

Со зголемувањето на тензиите, како дел од спорот што може да ги попречи надежите на јужнокавкаската земја еден ден да се приклучи на ЕУ, многумина стравуваат дека се оставени практично сами да се борат за европските вредности.Сепак, сега расте критиката поради неуспехот на ЕУ да најде консензус за построг став кон кризата.

„Со секој обид во Европа да се најде заеднички став, било да е тоа за Украина, Газа или Грузија, наоѓаме се помалку кохерентност“, рече литванскиот министер за надворешни работи Габриелиус Ландсбергис во интервју за ПОЛИТИКО за време на посетата на Грузија во средата.

„Постои пад на европската способност да презентира политичка позиција. Но, дали сум загрижен или изненаден? Не, навистина – ова е начинот на кој функционира Европа сега“.

„Срање“

ЕУ ги осуди плановите на владејачката партија Грузиски сон, предупредувајќи дека тие се „некомпатибилни“ со одлуката за доделување кандидатски статус на земјата донесена во декември. Сепак, нејзините пораки до владата се нарушени со очигледен недостаток на единство меѓу земјите-членки.

Откако законот беше усвоен и полицијата ги нападна демонстрантите во вторникот, Европската комисија не даде изјава речиси 24 часа, и покрај тоа што Вашингтон речиси веднаш навести дека може да ги санкционира врвните политичари доколку законот се донесе.

„Апсолутно е срамно што  САД објавија силна изјава за тоа дека Грузија ги исполнува критериумите за пристап во ЕУ, а ние не можеме да кажеме ниту еден збор“, рече тогаш еден дипломат на ЕУ.

Once again, geo amd EU anthems are playing on Rustaveli as MFAs fro EU member states are on a stage right now. pic.twitter.com/bG9VahjBiS

— Mariam Nikuradze (@mari_nikuradze) May 15, 2024

Опозицијата од Унгарија, која и самата воведе ограничувања на граѓанското општество и покрај критиките од Брисел, практично ја блокираше заедничката изјава што беше дизајнирана да покаже обединет фронт на сите 27 земји-членки. Унгарскиот комесар, шефот за проширување на ЕУ, Оливер Вархеји, исто така, наводно, се спротивставил на формулацијата ,и покрај напорите тој да ја поддржи изјавата, изјавија за ПОЛИТИКО еден официјален претставник и еден дипломат.

Кога конечно беше објавена изјава во средата, во име и на Вархеји и на првиот дипломат на ЕУ, Жозеп Борел, таа едноставно ги повтори претходните повици до Грузискиот сон да се откаже од нацрт-законот и ги осуди „заплашувањата, заканите и физичките напади“ против активистите и опозициските политичари. Сепак, набргу по објавувањето, името на Вархеји беше отстрането.Портпаролот на Комисијата инсистираше на тоа дека ажурираната верзија одразува широк консензус меѓу раководството на блокот – став кој не го смета секој за убедлив. „Какво апсолутно срање“, рече дипломат на ЕУ за инцидентот.

Непостапување

Брисел постојано сугерираше дека усвојувањето на законот ефективно ќе ја замрзне кандидатурата на Грузија за членство во ЕУ. И покрај тоа, Комисијата ги игнорираше повиците на членовите на Европскиот парламент, кои му пишаа на Борел со барање Комисијата да се закани со санкции против грузиските пратеници кои го поддржуваат предлог-законот. Брисел бара целосно едногласност меѓу земјите-членки, вклучително и Унгарија, да воведат ограничувања за трети земји.

„Нема знак во изјавите на ЕУ за потенцијална акција. Нема ништо за санкции, ништо за какви било состаноци или повици за состаноци или други конкретни чекори“, рече Тинатин Ахвледијани, научен соработник во Центарот за европски политички студии во Брисел. „САД се многу побрзи,  а ЕУ само ги повторува истите барања, владата да се откаже од законот,што знаеме дека таа нема да го направи“.

Говорејќи од Тбилиси во вторникот, американскиот помошник државен секретар за европски и евроазиски прашања Џејмс О’Брајан рече дека законот „може да биде пресвртница во она што досега беше конструктивно и продуктивно партнерство“ меѓу САД и Грузија. Тој навести дека политичарите од Грузискиот сон би можеле да бидат лично санкционирани и рече дека антизападната реторика од владата, која конспиративно тврди дека Вашингтон се обидува да изврши промена на режимот, е „како страницата на Редит да заживеала“.

„Кредибилитетот на ЕУ е загрозен“, рече Виола фон Крамон-Таубадел. „Несовпаѓањето меѓу САД и ЕУ не е од помош – има јасна порака од САД и очекувам не само високиот претставник Борел, туку и комесарот Вархеји да кажат нешто многу јасно за тоа каде стојат и каков е ставот на Комисијата“.

The people of Georgia 🇬🇪🇪🇺 pic.twitter.com/upTn1BMPeX

— Foreign policy (@ForeignpolicyWB) May 17, 2024

Во отсуство на јасен став од Брисел, земјите-членки на ЕУ се засилуваат за да го пополнат вакуумот. Во средата, Ландсбергис, заедно со неговите колеги од Естонија и Исланд одржаа разговори со владините министри и лидерите на граѓанското општество во Тбилиси, формирајќи, како што литванскиот министер за надворешни работи ја нарече „група на  истомисленици“ за надминување на ќор-сокакот во Брисел.

Средбата со претседателот на грузискиот парламент, Шалва Папуашвили, сепак, се претвори во фарса откако делегациите го обвинија дека погрешно ги претставил нивните предупредувања како поддршка за законот за странски агенти.

„Тој лажеше за нашата позиција“, рече естонскиот министер за надворешни работи Маргус Цахна на прес-конференцијата по дискусиите, одговарајќи на прашање од ПОЛИТИКО. „Но, не бевме изненадени“.

Во меѓувреме, Михаел Рот, претседател на Комитетот за надворешни работи на германскиот парламент, отпатува за Тбилиси исто така, но рече дека Грузискиот сон одбил да се сретне со него.

„Преговорите за пристапување во ЕУ не може да се водат врз оваа основа“, изјави тој за ПОЛИТИКО. „Понатамошен напредок може да се постигне само штом ќе се повлече законот, ќе престане насилството врз демонстрантите и грузиската влада ќе се врати на конструктивен дијалог со граѓанското општество и опозицијата“. Оттогаш Папуашвили го обвини Рот дека е „мрзлив политичар“ и наводно ја навредува грузиската црква.

Светот гледа

Според Ивана Страднер, експерт за операции на руско влијание, согледаната неспособност на ЕУ во нејзината блиско соседство може да има сериозни последици.

„Единственото нешто што Брисел сака е да се задржи статус кво и со својата слабост тие и помагаат на Москва да ги постигне своите цели за задржување на Грузија во нејзина контрола без ниту еден испукан куршум“, рече таа.

„Другите земји од Евроазија гледаат“, продолжи Страднер. „Ако плановите на Грузискиот сонн успеат, тоа ќе биде катализатор за другите влади да усвојат поавторитарни правила“.

Усвојувањето на законот за странски агенти во парламентот  го отвора патот за негово стапување во сила – исход за кој многу фигури од граѓанското општество стравуваат дека само ќе ја влоши сегашната репресија на слободата на говор и собирање. Претседателката Саломе Зурабичвили вети дека нема да го потпише нацрт-законот, но нејзиното вето може да биде отфрлено со просто мнозинство во парламентот, што постојано го има Грузискиот сон. Додека демонстрантите инсистираат дека ќе ја продолжат својата борба, расте загриженоста дека ја немаат потребната поддршка од Европа во која сакаат да бидат дел. (Политико)