Зошто замок стар 900 години е важен во конфликтот меѓу Израел и либански Хезболах

Драматичните снимки направени со камера за тело, објавени од израелската војска, покажуваат војници како се движат низ урнатините на средновековна тврдина на врвот на ридот пред да го кренат израелското знаме.

Израел тврди дека го вратил стратешки важниот замок Бофорт во јужен Либан.

„Ова е одлучувачка фаза и одлучувачка промена во нашата политика. Ја пробивме бариерата на стравот“, рече Бенјамин Нетанјаху, премиерот на Израел, на 24 мај кога Израел објави дека ја освоил тврдината.

„Преземаме иницијатива. Дејствуваме на сите фронтови – во Сирија, во Појасот Газа, во Либан“, додаде тој.

Заземањето на тврдината се случи во време кога израелската пешадија продира подлабоко на либанската територија, далеку надминувајќи ја линијата на разграничување – реката Литани, според договорот за прекин на огнот од април оваа година.

Ова не е првпат во историјата Израел да го контролира замокот Бофорт.

Израелската армија го зазеде пред 44 години, во она што Израелците го нарекуваат Прва Либанска војна.

Долгата историја на замокот и стратешката важност на гребенот на кој се наоѓа тврдината помагаат да се разбере зошто ова место е толку жестоко оспорено.

Некои историчари веруваат дека врвот на ридот првпат бил утврден во феникиско или римско време, и дека замокот во неговата сегашна состојба датира од 12 век.

За време на крстоносните војни – од крајот на 11 век до 13 век – европските армии изградиле синџир од тврдини на ридовите во Левант, чувајќи ги патиштата помеѓу брегот и градовите во внатрешноста.

Бофорт станал еден од најважните.

Околу 1190 година, бил освоен од Саладин, муслиманскиот водач кој ги победил крстоносците и го преобликувал регионот.

Во средновековните европски извори, местото се појавува како „Бофорт“, старофранцуско име што значи „прекрасна тврдина“, што ја одразува неговата возвишена положба.

Неговото арапско име, Кал’ат ел-Шакиф, или Шакиф Арнун, значи замок на високата карпа.

Неговата историја се одразува во неговиот уникатен дизајн, кој ја комбинира крстоносната архитектура со источните исламски елементи.

Од 2024 година, Бофорт е едно од археолошките и историските места под „засилена заштита“ на Хашката конвенција за заштита на културните добра во случај на вооружен конфликт.

Израелците претходно го окупирале замокот на 6 јуни 1982 година.

Замокот Бофорт се вратил на значајна улога во втората половина на 20 век, како што се интензивирал арапско-израелскиот конфликт, а јужен Либан станал линија на фронтот.

„Бидејќи нуди фасцинантен поглед на регионот, од 1970-тите до јуни 1982 година, тврдината служела како база за палестинските герилци кои се бореле против Израел“, вели професорот Ашер Кауфман од Универзитетот Нотр Дам.

За време на израелската инвазија во 1982 година, една од најжестоките битки во војната се водела околу тврдината.

Битката кај Шакиф, една од најшироко документираните битки од конфликтот, сè уште зазема истакнато место во израелската и либанската воена меморија, вели Кауфман.

Откако конечно го освои Бофорт на 6 јуни 1982 година, Израел го користел како утврдена набљудувачка точка во рамките на „безбедносната зона“ што ја контролирал во јужен Либан сè додека израелската армија не се повлекла во 2000 година.

Сместена на карпест рид во близина на градот Арнун, во губернијата Набати, тврдината нуди поглед длабоко во северен Израел и рамнините на јужен Либан, како и над долината Литани.

Историски гледано, секој што го држел замокот можел да ги надгледува важните патишта што водат кон југ, поради што околу него се воделе жестоки битки од средниот век до модерното време.

Тесните камени премини на тврдината, утврдените простории, резервоарите за вода и бунарите им овозможувале на борците да издржат подолго за време на опсадите.

Повторното освојување на замокот Бофорт од страна на Израел првенствено било наменето како удар врз моралот на Хезболах и неговите поддржувачи, смета д-р Лина Хатиб, од Програмата за Блискиот Исток и Северна Африка во Чатам Хаус.

„Заземањето на замокот Бофорт покажува дека Хезболах не е во состојба да го спречи Израел да ја прошири својата окупација на либанска територија“, вели таа.

Како заштитено место на наследство, обновено и повторно отворено за посетители во последниве години, Бофорт се смета за дел од историскиот и културниот идентитет на Либан./Би-би-си Њуз