Русија ја напушта и Меѓународната вселенска станица

Русија ќе се повлече од Меѓународната вселенска станица (ИСС) и повеќе нема да работи со НАСА и Европската вселенска агенција (ESA), според шефот на нејзината вселенска програма.

Генералниот директор на Роскосмос, Дмитриј Рогозин, денеска изјави за руската државна телевизија дека Москва повеќе нема да соработува со своите меѓународни партнери на ИСС, потврдувајќи дека одлуката за повлекување е веќе донесена.

Тој рече дека од Роскосмос не се бара да даде точен датум на неговото повлекување, но потврди дека руската вселенска програма ќе се придржува до предвидениот едногодишен отказен период.

„Одлуката е веќе донесена и ние не сме обврзани јавно да разговараме за тоа“, изјави Рогозин за Русија 24 – иако во петокот рече дека Русија ќе продолжи да работи на ИСС „во согласност со временската рамка утврдена од нашата влада, до најмалку 2024 година“.

Тоа доаѓа откако Рогозин објави бура на оттогаш избришани твитови на почетокот на овој месец, во кои тој остро ги критикуваше западните санкции наметнати на Русија поради нејзината инвазија на Украина.

„Верувам дека обновувањето на нормалните односи меѓу партнерите во Меѓународната вселенска станица и другите заеднички проекти е можно само со целосно и безусловно укинување на незаконските санкции“, напиша шефот на руската вселенска програма на Твитер.

Вселената е една од последните преостанати области на соработка меѓу Москва и западните земји, а Русија со децении носеше американски астронаути до и од ИСС со своите ракети „Сојуз“, но престана да го прави тоа во 2020 година.

САД и Русија водеа преговори за обновување на заедничките летови во февруари, но инвазијата на Украина ги наруши плановите и предизвика бран невидени санкции врз субјектите поврзани со руската држава.

Астронаутот на НАСА, Марк Ванде Хеи, го сподели руското возење назад на Земјата кон крајот на март по американските рекордни 355 дена на ИСС заедно со двајца руски космонаути, и посочи дека односите меѓу екипажот на ИСС останале незасегнати од војната во Украина.

„За мојот однос со моите руски колеги од екипажот, тие беа, се и ќе продолжат да ми бидат многу драги пријатели“, рече Американецот Ванде Хеи за време на прес-конференцијата на почетокот на овој месец.

„Се поддржувавме меѓусебно во сè“, рече тој. „И никогаш не се загрижив за мојата способност да продолжам да работам со нив“.

Но, остануваат сомнежите дали НАСА, ЕСА и другите вселенски агенции ќе можат да ги одржуваат операциите на ISS без поддршка од Русија.

Натан Ајсмонт, водечки истражувач во Институтот за вселенски истражувања на Руската академија на науките, рече дека работата на ИСС ќе стане речиси невозможна доколку Русија се повлече од проектот.

Изјавата на истражувачот е одраз на изјавата на поранешниот космонаут и директор на Роскосмос, Сергеј Крикалев, кој за рускиот информативен сајт „Известија“ изјави дека соработката меѓу руските и американските специјалисти во вселената е „неопходна за продуктивна работа“ на ИСС.

Со ИСС заеднички управуваат Москва и Вашингтон, а целосното повлекување на Русија би претставувало голем предизвик за операцијата.

Рогозин претходно овој месец на руската државна телевизија го предупреди Вашингтон дека излегувањето на Москва од ИСС ќе предизвика значителни проблеми, бидејќи руските ракети испорачуваат голем дел од товарот потребен за одржување на вселенската станица.

„[Западните партнери] не можат да се снајдат без Русија, бидејќи никој освен нас не може да достави гориво до станицата“, рече тој.

„Само моторите на нашиот товарен брод можат да ја поправат орбитата на ИСС, чувајќи ја безбедна од вселенски отпад.

Меѓутоа, во последниве години НАСА соработуваше со приватни комерцијални субјекти, особено со SpaceX на Илон Маск, за испорака на товар и спроведување летови со екипаж во вселената, што може да помогне да се намали нивната зависност од руската вселенска програма за одржување на ИСС.