Научниците во шок по кражбата на вируси од лабораторија: „Неописливо сме збунети“

Веста за кражбата на примероци од вирусот од високобезбедна лабораторија во Бразил привлече големо внимание од научната заедница. Иако примероците беа брзо вратени, клучните прашања, особено оние за мотивите и безбедносните прекршувања, остануваат неодговорени.

Бразилската федерална полиција ја уапси истражувачката Соледад Паламета Милер, виролог на Државниот универзитет во Кампинас (Уникамп), кон крајот на минатиот месец под сомнение дека извадила примероци од вирусот од лабораторијата. Таа беше ослободена со кауција на 24 март и се соочува со обвиненија, вклучително и кражба, објави списанието Nature.

Исчезнатите примероци, кои според ТВ-емисијата „Фантастикo“ вклучуваа чикунгуња, денга треска и Епштајн-Бар вируси, беа пронајдени на други локации на кампусот. Националната агенција за здравствен надзор (Анвиса) соопшти дека анализираните примероци не претставуваат ризик за здравјето на луѓето.

„Ова е незамисливо“
И покрај брзото решавање, случајот ја вознемири бразилската вирусолошка заедница, особено затоа што се случил во лабораторија со ниво на биолошка безбедност 3 (BSL-3). „Заедницата е збунета“, вели вирологот Пауло Санчес од Универзитетот во Сао Паоло. „Ниеден примерок не може да се земе од лабораторија на ова ниво на биолошка безбедност без овластување.“

Аферата се случува во време кога Бразил планира да ја изгради својата прва лабораторија со највисоко ниво на безбедност (BSL-4) во близина на Уникамп.

Сомнително однесување и полициска истрага
Исчезнувањето на примероците е забележано во февруари, а според емисијата „Фантастик“, безбедносните камери го снимиле Мајкл Едвард Милер, докторски студент во лабораторијата, како заминува во необично време, „доцна навечер или многу рано наутро, секогаш носејќи нешто“.

По жалба од вработен, полицијата ги претресе просториите на универзитетот на 21 март и пронајде примероци, вклучително и оние во лабораторијата на Факултетот за прехранбена технологија, каде што работеше Соледад Паламета Милер. Таа беше уапсена два дена подоцна под сомнение за обид за уништување докази, а нејзиниот сопруг сè уште не е обвинет.

„Бидејќи материјалот е пронајден на факултетот каде што работела осомничената, таа ја сноси одговорноста“, рече шефот на федералната полиција во Кампинас, Андре Рибеиро. „Дали ѝ помогнал некој, ќе покаже истрагата.“

Според вирологот Маурисио Ногеира, некои од наводно украдените вируси не мора нужно да се чуваат во лабораторија BSL-3 според бразилските прописи, бидејќи тие претставуваат умерен ризик и имаат ограничен потенцијал за ширење. Сепак, правилата се разликуваат од земја до земја.

Уникамп не објави точен список на исчезнатите вируси, но потврди дека ниту еден од нив не е генетски модифициран.

Клучното прашање: Зошто?

Ова е прашањето што најмногу ги мачи научниците.

„Главното прашање за кое дискутираме е зошто некој би ги украл овие вируси“, вели Ногеира, забележувајќи дека постои традиција на соработка и споделување примероци во научната заедница со формални договори.

Тој додава дека недостатокот на транспарентност може да ја еродира јавната доверба, особено во време кога се планира да се изгради најнапредната лабораторија во земјата во близина.