Мигрантската инвазија во Сеута го тестира единството во ЕУ, Шпанија бара итен состанок по „себичните“ одговори на кризата

Шпанскиот премиер, Педро Санчез, повика на итен состанок на министрите за внатрешни работи на ЕУ по она што тој го нарече „себична, поларизирачка и незаконска реакција“ на некои земји-членки на масовното гранично преминување оваа недела во шпанската енклава Сеута, во северна Африка, пишува Гардијан.

Повеќе од 50.000 луѓе влегоа на територијата од Мароко во четврток и петок, при што најмалку 67 лица загинаа во обидот. Некои се удавија, додека други беа згмечени додека се обидуваа да преминат бранобран.

Иако повеќе од 48.000 луѓе доброволно се вратија во Мароко до 18 часот во петок, приливот предизвика политичка криза за владата во Мадрид и ги натера некои земји од ЕУ да побараат Шпанија да биде суспендирана од Шенген зоната за слободно движење.

Санчез рече дека „речиси сите“ од оние што ја преминале границата биле вратени, „спречувајќи какво било неовластено понатамошно движење кон континентална Европа“.

Хуан Хесус Вивас, претседателот на Сеута, рече дека иако многу луѓе се вратиле во Мароко, не сите оние што преминале во градот заминале.

„Не сме се вратиле во нормала бидејќи има неколку илјади луѓе кои треба да се вратат, а сè уште постои атмосфера обележана со немир и загриженост“, рече тој. Тој, исто така, повика „сите безбедносни мерки распоредени“ во Сеута да останат на сила за да се гарантира безбедноста на населението.

Санчез побара состанок по она што се чинеше дека е распад на единството на ЕУ во политиката на надворешни граници, при што Италија ја нападна Шпанија.

Италија во петокот вечерта објави дека ќе ги суспендира своите Шенгенски договори со Шпанија на еден месец, иако Сеута – и другата северноафриканска енклава на Шпанија, Мелиља – подлежат на посебни Шенгенски правила кои го спречуваат понатамошното движење во зоната.

Италијанскиот министер за надворешни работи, Антонио Тајани, ја обвини за ситуацијата во Сеута одлуката на владата на Санчез да понуди сега затворена шема за регулирање на статусот на повеќе од 1 милион недокументирани мигранти и баратели на азил. Тој рече дека програмата поттикнала трговија со луѓе и дека е „длабоко погрешна“.

Санчез беше отворен во писмото испратено до претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, и Микеал Мартин, премиерот на Ирска, која претседава со ЕУ.

Санчез рече дека додека повеќето земји од ЕУ изразиле поддршка и солидарност во врска со настаните во Сеута, други избрале да ја нападнат Шпанија.

„Таквиот став – воден од предрасуди, лажни вести, незнаење или политички интерес – е… спротивен на европското право, хуманитарното право и принципите на солидарност што нè поврзуваат“, рече тој.

Во остра критика до Италија, тој истакна дека Шпанија е „според Фронтекс, една од најмалку порозните надворешни граници на Европската Унија, со број на нерегуларни влегувања што е половина од она што е евидентирано, на пример, во Италија во последните години (2021–26)“.

Високи претставници на ЕУ требаше да се состанат во сабота во „тим за одговор на политички кризи“ свикан од претседателството на Ирска.

Министерот за правда на Ирска, Џим О’Калаган, кој го води состанокот во име на ЕУ, рече дека бил во контакт со министерот за внатрешни работи на Шпанија, Фернандо Гранде-Марласка, за да ја изрази својата солидарност и поддршка.

„Ќе останам во близок контакт со шпанската влада, земјите-членки и институциите на ЕУ како што се развива ситуацијата“, рече тој во петокот вечерта.

Во забелешките што се чинеше дека одговараат на критиките на Санчез, фон дер Лајен рече дека го поздравува неговиот предлог за видеоконференција „за да се направи преглед на она што се случило“, додавајќи: „Борбата против нелегалната миграција бара солидарност и обединет европски одговор“.

Францускиот министер за внатрешни работи, Лоран Нуњез, изјави дека неговата земја нема да бара суспензија на Шпанија од Шенгенските правила.

„Тоа апсолутно не е на маса“, рече тој во саботата. „Имаме одлична соработка со Шпанија.“

Многу од преостанатите луѓе што влегоа во Сеута се вратија во Мароко во саботата наутро, во услови на засилено шпанско полициско и воено присуство.

„Се надеваме дека ќе одиме во Европа за да работиме и да заработуваме за живот – тоа е тоа“, изјави Сулеј Бојан, 19-годишник од Сенегал, за агенцијата Франс Прес пред мигрантскиот центар во Сеута, каде што десетици други луѓе од подсахарска Африка чекаа службеници.

„Сите знаеме дека во Африка нема многу можности“, додаде тој.

Шпанската влада во соопштението од саботата изјави дека ситуацијата во Сеута останува мирна и тивка.

Се вели дека се поставуваат бариери за ограничување на движењето на плажата Тарахал, вклучувајќи надувувачка бариера долга 500 метри и линија закотвени бови.

Масовното преминување оваа недела потсети на последниот сличен настан во мај 2021 година, кога Мароко ги олабави граничните контроли, дозволувајќи им на околу 10.000 луѓе да влезат на територијата во текот на два дена.

Тој премин дојде во време на зголемени тензии меѓу Мадрид и Рабат поради одлуката на Шпанија да дозволи лидерот на движењето за независност на Западна Сахара, Фронтот Полисарио, да се лекува од Ковид-19 во Шпанија. Мароко и фронтот Полисарио полагаа право на Западна Сахара, која беше под шпанска власт до 1975 година, кога колонијалните власти им ја предадоа територијата на Мароко и Мавританија.

Таа дипломатска криза заврши во 2022 година кога Мадрид ја промени својата долгогодишна политика на неутралност и го поддржа планот на Мароко за Западна Сахара, потег што предизвика јаз меѓу Шпанија и Алжир, кои ја поддржуваа групата Полисарио.

Санчез го посети Алжир на 20 јули – прва посета на шеф на шпанска влада во последните четири години – што означува затоплување на односите со Алжир.

Шпанската влада го препиша последниот прилив на „мафиите за трговија со луѓе“ кои ја искористија одлуката на Врховниот суд на Шпанија, кој неодамна пресуди дека оние кои биле пресретнати на море додека се обидувале да влезат во Сеута или Мелила, не може да бидат вратени по итна постапка според посебни правила.

Но, некои експерти за миграција изразија сомнеж во тоа објаснување. Маурицио Валиенте, генералниот директор на шпанската Комисија за помош на бегалците, рече дека рутата во Сеута е многу различна од атлантската рута од Африка до Канарските Острови, со која често управуваат шверцери на луѓе.

„За разлика од она што се случува на Канарските Острови, ова не се луѓе кои треба да влезат во мал брод“, изјави тој за elDiario.es. „Ова е прашање да се биде на само неколку метри од копнената граница, да скокнеш во морето и да се обидуваш да ја заобиколиш бариерата, што го прави многу полесно, дури и со сите ризици“.

Валиенте рече дека имало постојан пораст на пристигнувања во Сеута оваа година, дури и пред одлуката на врховниот суд.

„Причините се сложени и сигурно има многу причини“, рече тој. „Но, да се поедностави со повикување на судска пресуда или организиран криминал – да се каже дека има директна причинско-последична врска – е целосно неосновано“, пишува Гардијан.