Иднината на војувањето: Дрон од 400 долари „убива“ тенк од 2 милиони долари

КИВ – Наредникот Јегор Фирсов, заменик командант на единицата за ударни беспилотни летала на украинската армија, звучи исцрпено во гласовната порака што ја испрати до ПОЛИТИКО од Авдиивка, индустриски град во центарот на интензивните борби на источниот фронт.Руските трупи немилосрдно напаѓаат во Авдиевка повеќе од две недели во сеопфатен обид да ги опколат украинските сили таму.

„Ситуацијата е многу тешка. Се бориме за височините околу градот“, рече Фирсов. „Ако непријателот ги контролира овие височини, тогаш целата логистика и патишта кои водат до градот ќе бидат под негова контрола. Ова многу ќе го отежне снабдувањето на нашите сили“.

Соочувајќи се со непријателот со супериорен број војници и оклопни возила, украинските бранители се држат со помош на мали беспилотни летала управувани од оператори како Фирсов кои, за неколку стотици долари, можат да испорачаат експлозивно полнење способно да уништи руски тенк вреден повеќе од 2 милиони долари. ФПВ – или „поглед од прво лице“ – беспилотни летала што се користат во такви напади се опремени со камера што им овозможува на квалификуваните оператори како Фирсов да ги насочат кон нивната цел со прецизна точност. Пред војната, секој тинејџер можеше да се надева дека ќе добие еден ваков дрон за новогодишен подарок. Сега тие се користат како агилно оружје што може да ги трансформира резултатите на бојното поле. Други гледаат и учат од технологијата која на раните освојувачи им дава асиметрична предност во однос на воспоставените методи на војување.

„Тешко е да се справиш со емоциите кога пилот на дрон удира во тенк. Целата група и целиот вод се среќни како бебиња. Во близина се радуваат пешадиските единици. Сите врескаат и се гушкаат. Иако не го познаваат типот кој им ја подари оваа среќа“, напиша Фирсов на Фејсбук.

Типично ФПВ тежи до еден килограм, има четири мали мотори, батерија, рамка и камера поврзани безжично со очила што ги носи пилотот што го управува од далечина. Може да носи до 2,5 килограми експлозив и да погоди цел со брзина до 150 километри на час, објаснува Павло Цибенко, вршител на должноста директор на воената академија „Дронариум“ надвор од Киев.

„Овој дрон чини до 400 долари и може да се направи секаде. Направивме наши користејќи микрочипови увезени од Кина и детали што ги купивме на AliExpress. Јаглеродната рамка ја направивме сами. И, да, батериите се од Tesla. Еден автомобил има околу 1.100 батерии кои можат да се користат за напојување на овие мали момци“, изјави Цибенко.

„Речиси е невозможно да се собори“, рече тој. „Само мрежа може да помогне. И предвидувам дека наскоро ќе треба да поставиме такви мрежи над нашите градови или барем владини згради низ цела Европа“.

Заразна технологија

Комерцијалните беспилотни летала за прв пат беа вооружени во – на крајот успешна – кампања на Азербејџан за враќање на отцепениот регион Нагорно-Карабах од ерменските сепаратисти. Нивната употреба брзо се прошири во 20-месечната руска војна во Украина.

И, претходно овој месец, милитантите на Хамас летаа беспилотни летала за да ја исфрлат одбраната на израелската граница за време на ненадеен напад во кој масакрираа повеќе од 1.400 луѓе и зедоа околу 200 заложници. За Украинците, видео клипот од беспилотно летало на Хамас кое уништува израелски главен борбен тенк со фрлање граната е филм што го виделе претходно.

Украинските експерти за беспилотни летала и разузнавачките службеници се убедени дека руските специјалисти го обучувале Хамас во уметноста на војување со беспилотни летала – иако Москва тоа го негира. Некои експерти се загрижени дека милитантите ширум светот наскоро ќе научат како да користат беспилотни летала ФПВ за да сеат терор.

„Само ние и Русите знаеме како да го направиме тоа – и дефинитивно ние не ги научивме“, изјави за ПОЛИТИКО Андриј Чернијак, претставник на Управата за воено разузнавање на Украина.

Руслан Бељаев, шеф на воената академија „Дронариум“, го дели тој став. Тој предупредува дека другите милитанти наскоро ќе научат како да користат беспилотни летала за да сеат терор.

„Никој не е имун од такви напади“, рече Бељаев. „Во теорија, специјалист со мое ниво на стручност може да планира и изврши операција за ликвидација на првите луѓе на која било европска држава… Пандорината кутија е отворена“.

Тајна обука

Додека војските на НАТО се двоумат да користат комерцијални беспилотни летала кои главно се направени во Кина или од кинески компоненти, некои западни демократии веќе покажаа интерес да учат од искуството на Украина за војување со беспилотни летала. Неколку личности во заедницата на украинските беспилотни летала, на кои им е дадена анонимност поради чувствителноста на ова прашање, изјавија дека специјални сили и антитерористички единици на две земји на НАТО кои се граничат со Русија посетувале курсеви од украинските оператори со беспилотни летала во последните шест месеци. Нивниот фокус е да се спротивстават на малите камикази беспилотни летала и комерцијалните дронови кои можат успешно да се користат за извидување, корекција на артилериски оган и пренос на видео сигнал, изјави едно лице со директни информации за настанот.

Основната обука за пилот на дрон трае пет дена. Учењето како да управувате со беспилотно летало камиказа трае повеќе од 20 дена, рече Цибенко.

Искуството од бојното поле ја натера украинската влада да ја префрли својата предност од конвенционалните воени на беспилотните летала, кои се минијатурни авиони со фиксни крила со доволно долг дострел за да напаѓаат цели на руска територија. Ефективноста на беспилотните летала ФВП во близина го натера министерот за одбрана Рустам Умеров да ги поедностави одобренијата за распоредување на нови модели.

„Беспилотните летала се ефективни алатки за уништување на непријателот и заштита на нашата земја. Министерството за одбрана прави се што е можно за да го зголеми бројот на беспилотни летала“, рече Умеров во изјавата во средата.

Тимски играчи

Секој пилот на беспилотно летало ФПВ работи во тандем со единиците за воздушно извидување, кои летаат со DJI Mavic или друг вид дрон со видео и аудио предаватели за да ја набљудуваат нивната мисија. „ФПВ го губи својот видеосигнал блиску до целта. Значи, другиот дрон им помага на пилотот и на помошните единици да разберат дека целта навистина била погодена“, рече Цибенко.

Она што изгледа едноставно на видеото, всушност бара блиска координација помеѓу десетици луѓе.

„Се чини дека сè е толку едноставно, ставете очила – и „Бам!“ уништивте тенк“, рече Фирсов. „Всушност, воздушните извидници поминуваат часови во потрага по цели. Декриптор гледа на видео и наоѓа цели што непријателот внимателно ги сокрил. Навигатор кој е во близина му помага на пилотот да лета по рутата. Инженер кој прикачува експлозиви, сапер, кој извртува стандардна муниција за беспилотни летала и многу, многу други“.

„Повеќето дронови ФПВ се камикази“, рече Цибенко. Нивната ефикасност ги промени влоговите. Русите, кои на почетокот заостанаа зад Украина во совладувањето на војната со беспилотни летала, но научија од своите грешки. И сега тие ги применуваат методите на Украина за војување со беспилотни летала. Руските сили сега имаат „безброј“ беспилотни летала ФПВ кои сега ги користат за да гаѓаат поединечни војници. Русија, исто така, лансираше свои производствени линии и смислува нови тактики за распоредување на беспилотни летала во роеви.

„Еден менаџер и сите други ќе го повторат движењето. Овој контролиран пакет е многу голема закана на бојното поле“, предупреди Цибенко.

Фактор Кина 

Сепак, ниту Украина ниту Русија не можат сами да произведуваат беспилотни летала за војување. Тие сè уште добиваат клучни делови од Кина – водечкиот производител на комерцијални дронови. Претходно оваа година кинеското Министерство за трговија воведе ограничувања за извозот на беспилотни летала и во Украина и во Русија од „страв дека ќе бидат искористени за воени цели“.

Сепак, можно е да се набават компоненти и дронови преку трети земји. „Да, Кина може или да го успори или да го запре извозот на делови ако ја види „Украина“ во податоците за извозот. Но, не може да контролира што купуваме во Европа. Русија има помалку проблеми и заедничка граница со Кина, а тоа го олеснува увозот на дронови“.

Бидејќи Русија е сојузник на Кина, претпочитањето на кинеската технологија од страна на  украинската војска предизвикува загриженост кај западните партнери на Киев. Тие стравуваат дека Пекинг може да и предаде чувствителни воени податоци на Москва.

„Секоја брава има свој клуч. Комерцијалните дронови што ги купуваме во продавниците ги синхронизираат своите податоци со сервер. Но, научивме како да креираме кориснички најавувања кои се целосно анонимизирани. Дури и дронот може да помисли дека лета некаде во Канада – а не во Донбас“, рече Цибенко.

„Кога разговаравме со Европејците, тие беа изненадени колку е лесно да се хакираат и анонимизираат кинеските дронови. Безбедно е да се користат, се обидовме да ги убедиме нашите партнери“, рече Цибенко, додавајќи дека Украина нема временски луксуз самостојно да развива и да ги сертифицира сопствените беспилотни летала.

„Ако чекавме, војната ќе завршеше кога конечно ќе пристигнат“. (Политико)