Голема победа на проевропската партија на изборите во Молдова

Партијата на претседателката Маја Санду ќе има апсолутно мнозинство во парламентот и можност да ја спроведува про-ЕУ и антикорупциската агенда

Молдавските гласачи ја поставија земјата на пат кон ЕУ за најмалку четири години откако и го предадоа солидното парламентарно мнозинство на Партијата за акција и солидарност.

Десниот центар ПАС, предводен од молдавската претседателка Маја Санду, ја водеше кампањата со платформата за европска интеграција, економски развој и антикорупција. Партијата вети дека ќе се надмине долгиот период на социјалистичко владеење, за кој критичарите велат дека кулминира со лошо управувана пандемија. Репутацијата на Санду исто така ѝ помогна на партијата – таа беше заслужна за организирање донации за вакцини и медицинска опрема од западните земји за време на пандемијата.

Изборниот исход по гласањето во неделата „ни носи огромна одговорност, нема да имаме изговори да не ги правиме ветените реформи“, рече во интервјуто Михаи Попчои, заменик-претседател во парламентот во заминување и потпретседател на ПАС.

ПАС се надева дека ќе ги спроведе тие реформи во координација со ЕУ, рече Попчои. Молдавија не е членка на ЕУ, но е дел од „Источното партнерство“ на блокот – иницијатива што треба да ги зајакне врските со поранешните советски држави во Источна Европа. Исто така, се граничи со Романија, членка на ЕУ.

„Имаме целосна поддршка од нашите европски партнери“, рече Попчои. „Се надеваме дека ќе биде можно Молдавија да аплицира за влез во ЕУ за време на нашиот нов мандат“.

Според прелиминарните резултати, од понеделникот наутро, ПАС треба да добие 63 од вкупно 101 место во парламентот. Тоа е исход што ѝ дава значителна моќ на партијата.

„Се надевам дека денес е крај на тешката ера за Молдавија, се надевам дека денес е крај на владеењето на крадците над Молдавија“, рече Санду, кој стана претседател во 2020 година. „Луѓето треба што побрзо да ги почувствуваат придобивките од чистиот парламент и владата што навистина се грижи за нивните проблеми“.

Главната опозиција на ПАС ќе биде Изборниот блок на комунистите и социјалистите, предводен од екс-претседателите Игор Додон и Владимир Воронин. Унијата треба да добие 32 места.

Партијата Шор се очекува да добие шест места. На чело на Шор е контроверзниот бизнисмен Илан Шор, кој живее во Израел и му се суди во отсуство за банкарска измама од речиси една милијарда долари во 2014 година. Во 2017 година, понискиот суд го осуди Шор на седум години затвор. Подоцна ја оспори одлуката и во мај понуди соработка со властите во замена за благост.

Излезноста се проценува на 48 проценти.

Резултатите ќе создадат „далеку најпро-ЕУ-влада што Молдавија некогаш ја имала“, рече Валериу Паша, анкетар и шеф на WatchDog.md, невладина организација.

„Главниот приоритет на новата влада ќе биде борбата против корупцијата преку реформи во правосудниот систем“, рече Паша. „Втората најважна работа е да се изгради економска и безбедносна отпорност со прицврстување на земјата во ЕУ“.

ПАС претходно не беше сам на власт, оставајќи ги своите управувачки способности сè уште недокажани.

Наталија Гаврилита, економист со седиште во Лондон, која претходно служеше како министер за финансии и висок државен службеник во Молдавија, веројатно ќе биде предлогот на Санду за премиер.

Едно место каде домашната агенда на новата влада ќе се сретне со тешка геополитика е над Приднестровје, отцепениот регион на истокот на земјата. Руската армија е стационирана таму и локалната власт без меѓународно признавање го води регионот.

Како претседател, Санду вети дека ќе соработува со украинската влада за спречување на шверцерската активност и организираниот криминал што се случува долж неофицијалната граница на Приднестровје. Но, сега кога Санду има моќ да го фаворизира тоа партнерство, не е јасно како Русија ќе одговори, рече Денис Ценуза, истражувач по политички науки на германскиот универзитет Гисен.

„Тоа е невралгична точка за Русија“, рече тој. „Ќе биде интересно да се види нејзината реакција на обидите за интензивирање на соработката меѓу Молдавија и Украина за прашањето на Приднестровје“.

За Украина, која е во војна со Русија, Приднестровје претставува „безбедносен ризик долж нејзината западна граница“, рече Ценуза. „Во овој контекст, заминувањето на прорусите од власта е смирувачко за Украина“.

Што се однесува до можната апликација за членство во ЕУ, Ценуза рече: „е предвремено да се разговара за тоа пред да видиме како функционираат реформите во пракса“. (Политико)