Германската безживотна коалиција нема да умре

БЕРЛИН – Германскиот канцелар Олаф Шолц им даде едноставно ветување на Германците по преземањето на функцијата: „Никогаш нема да бидете сами“.

Шолц, социјалдемократ, ја позајми фразата од химната на фудбалскиот клуб Ливерпул и ја употреби, налик на мантра, во моменти на тензија, кога Русија ја прекина испораката на природен гас за Германија, качувајќи ги до небо цените.

Сепак, две години откако е на функцијата, Шолц е тој што оди се повеќе сам среде налетот на кризи кои ја потресоа и ја поделија неговата тринасочна коалиција со Зелените и фискално конзервативните Слободни демократи (ФДП), поттикнувајќи ги гласачите да се запрашаат – дали канцеларот е на ниво на задачата и дали неговата влада треба да служи цел четиригодишен мандат?

За да биде драмата поголема, Шолц се зарази со Ковид токму на време за Божиќ. По една година во која германскиот канцелар речиси си го извади едното око и ја освои титулата дека е најмалку саканиот канцелар во модерната историја на неговата земја, инфекцијата речиси изгледаше како одмор. Но, одморот нема да трае. Следната година ветува дека ќе биде уште еден анус хоррибилис.

Избавување

Трипартитната коалиција на Шолц дојде на власт со ветување дека ќе ја избави најголемата европска економија од тортурата на ерата на Меркел. Две години по четиригодишниот мандат на владата, единствен спас што го бараат повеќето гласачи е од Шолц и од неговиот коалиционен сојуз. Комбинираната поддршка на партиите падна на само 33 отсто во најновата анкета на германскиот јавен радиодифузен сервис АРД, што е доста помалку од 52 отсто на последните избори. Сепак, опозициските демохристијани заостануваат само еден поен со 32 отсто.

На почетокот на неговиот мандат, Шолц доби пофалби за прогласувањето на целосната инвазија на Русија врз Украина за агресија, пресвртница што бараше Германија да ги обнови своите запоставени сили. Коалицијата, исто така, направи чекори во донесувањето на законодавство насочено кон монументалната задача да ја одвикне Германија од фосилните горива. Но, таа беше помалку успешна во откривањето како да се плати  таа трансформација, чија големина експертите ја ставаат заедно со други мамутски задачи, како што се повоената реконструкција и обединувањето на Германија.

Навистина, имплементацијата се покажа како слаба точка на владата и таа кулминираше со минатомесечниот политички шок предизвикан од наодот на уставниот суд дека буџетската рамка на коалицијата е незаконска. Пресудата ѝ одзеде на владата стотици милијарди вонбилансни финансирања спакувани во „специјални фондови“ што се надеваше дека ќе ги искористи во наредните години, оставајќи ја целата законодавна агенда на коалицијата во неред.

Фискален воин

Таквата пресуда би била удар за секоја влада. Но, со оглед на различната природа на коалицијата на Шолц, изнаоѓањето решение се покажа уште потешко. Најголемиот предизвик за Шолц е да го придобие лидерот на ФДП, Кристијан Линднер, министер за финансии, кој се смета себеси за гарант на фискалната исправност. Тој одбива да им даде карт бланш на своите партнери со укинување на германската уставна должничка кочница во 2024 година за да ги компензира парите што судот ги блокираше како сретства што го надминуваат лимитот. Без тие средства, основата за соработката на партиите суштински испари. Голем дел од парите беа наменети за субвенции за сè, од соларни панели до  топлински пумпи. Без таа поддршка, инвеститорите и потрошувачите имаат мал поттик да се префрлат на позелени енергетски алтернативи.

За да ги смири нервите пред божиќната пауза, Шолц, заедно со неговите колеги од Зелените и ФДП, се согласија по целоноќниот состанок да го применат она што најдобро може да се опише како бенд-помош за да се спречи крварењето од буџетот. Тројката го рекламираше нивниот договор како компромис што ќе го отвори патот за буџетот за 2024 година.

Меѓутоа, во рок од неколку дена, официјални лица од сите три партии почнаа да ги преиспитуваат клучните аспекти на договорот, сугерирајќи дека коалицијата ќе го помине првиот месец од 2024 година, ако не и подолго, обидувајќи се да состави буџет за тековната година. Во меѓувреме, владата ќе биде принудена да се задоволи со вонредниот буџет врз основа на тоа што го потрошила во 2023 година.

Она што налути многу гласачи е тоа што Шолц  ја стави владата во оваа позиција. Креативното сметководство беше негова идеја, онаа што тој ја проби без резервен план, иако знаеше дека постои шанса судот да го прогласи неговиот гамбит незаконски.

Вајмарски вибрации

Во многу земји, таквата криза би предизвикала колапс на владата. Но, не и во Германија. За добро или лошо, германските влади е речиси невозможно „да се урнат“. Со цел да се избегне повторување на политиката од Вајмарската ера, која придонесе за подемот на нацистите, креаторите на повоениот Основен закон на Германија се обидоа да обезбедат стабилност преку создавање политички систем кој бара конфликтите да се решат брзо со што е можно помало нарушување. Притоа поставија висока граница за предвремени избори. Само канцеларот има моќ да свика гласање доверба во парламентот, на пример, а само претседателот може да распише нови избори.

Затоа гласовите за доверба во Германија се ретки (имаше само пет) и обично се тактички потези на канцеларите кои сакаат да ја зајакнат нивната политичка положба. Единствениот случај кога канцелар беше сменет неволно беше во 1982 година, кога ФДП се откажа од сојузот со Социјалдемократската партија (СПД) на канцеларот Хелмут Шмит, принудувајќи го да побара гласање за доверба што тој го изгуби.ФДП ја префрли својата верност кон централно-десничарските Демохристијани (ЦДУ) на Хелмут Кол и тој стана канцелар без нови избори. Кол, сакајќи цврста поддршка од електоратот, свика уште едно гласање за доверба веднаш по преземањето на функцијата, осигурувајќи дека ќе го изгуби за да може да побара од претседателот да распише предвремени избори. Тактиката функционираше; Партијата на Кол победи на изборите и тој остана канцелар до 1998 година.

Дамоклов меч

За разлика од Шмит, Шолц не мора да се грижи за заминувањето на ФДП за да формира нова коалиција со ЦДУ од едноставна причина што нема да има доволно гласови за тоа. ФДП освои 11,5 отсто од гласовите на последните избори, додека ЦДУ собра 24 отсто, што ја става оваа евентуална коалициска двојка без доволно мнозинство.

Според тоа, некои набљудувачи веруваат дека постојаната криза во коалицијата на Шолц може да ја натера ФДП, која лебди околу 5 отсто во анкетите, да скокне од бродот. Во партијата веќе има бурни тела кои повикуваат на излез. Бунтовниците неодамна собраа доволно потписи за да принудат внатрепартиско гласање за ова прашање.

Тој референдум започна оваа недела и членовите имаат рок до 1 јануари да поднесат барање за гласање. Иако резултатот не е обврзувачки за раководството на ФДП, игнорирањето на резултатот, исто така, може да има контраефект, особено со оглед на моменталната позиција на партијата во анкетите, што ја става опасно блиску до исфрлање од парламентот на следните избори. Партиите треба да освојат најмалку 5 проценти за да влезат.

Тоа сугерира дека ФДП ќе остане Дамоклов меч над Шолц. Ако партијата си замине, Шолц би бил под притисок да свика гласање за доверба што најверојатно ќе го изгуби. Тој, исто така, може да се обиде да остане на функцијата во малцинска влада со Зелените.Меѓутоа, тоа никогаш никој не се обидел на федерални ниво во германија и ако ФДП ја напушти коалицијата, тешко дека Шолц ќе успее да го менаџира притисокот  за нови избори.На крајот, одлуката ќе остане на претседателот Франк-Валтер Штајнмаер, колега социјалдемократ.

Трчање на празно

Со или без ФДП, Шолц сè уште нема решение за тоа како да плати за законодавната агенда на коалицијата. Дури и ако успеат заедно да ги изгребат средствата за 2024 година со кратења на трошоците и зголемување на даноците, 2025 година, ни помалку ни повеќе, изборна година, е на прагот.

Водачите на СПД околу Шолц, вклучително и Ролф Муцених, лидер на парламентарната група на партијата, го притискаат Линднер да ја укине должничката кочница, наведувајќи ги напрегањата предизвикани од војната во Украина. Но, лидерот на ФДП не покажува знаци на попуштање. Ако го стори тоа, тој само дополнително ќе ја отуѓи сопствената база, која веќе е наелектризирана поради курсот на владата.

Во меѓувреме, германската економија се очекува да остане бавна во догледна иднина. Германското производство ќе се намали за 0,5 отсто следната година, според Германскиот економски институт (IW).Во услови на економска слабост, владата на Шолц мора да се справи и со постојано високиот број на нови баратели на азил. Неодамнешниот пораст на  мигранти помогна да се поттикне поддршката за екстремно десничарската Алтернатива за Германија (AfD), која е на второто место на национално ниво и е подготвена да победи на низа државни избори во источна Германија следната есен.

Покрај домашните предизвици, Шолц мора да продолжи да се движи и по сè потешкиот меѓународен терен. Најакутната закана е војната во Украина и изгледите дека американското финансирање за Киев може да пресуши.Поголема грижа се претседателските избори следната година во САД и изгледите дека Доналд Трамп, кој не крие дека ја презира Германија, би можел да се врати на власт. Таквиот исход, кој преку ноќ може да и го одземе најважниот сојузник и заштитник на Германија, ќе направи другите предизвици на Шолц да изгледаат мали. Со оглед на тој проблематичен поглед, дури и Шолц може да заклучи дека неговата коалиција не е долгоролна за овој свет.

Иако канцеларот не е религиозен човек, тој може да најде утеха во германската поговорка Totgesagte leben länger – оние, за кои се вели дека се мртви, живеат подолго. (Политико)