Белата куќа застана зад барањата да се запленат руските средства на Запад и да и се дадат на Украина

Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) порача денес дека сите одлуки поврзани со заплена на рускиот имот треба да бидат преземени од надлежни органи во САД. Според  директорката на Одделот за комуникации на ММФ, Џули Козак, ММФ ги следи тековните дискусии, а фокусот на агенцијата на таквите прашања е „да ги процени потенцијалните економски импликации врз која било од земјите-членки или импликациите врз меѓународниот монетарен систем“.

Изјавата е реакција на одлуката на Белата куќа да го поддржи нацрт-законот за запленување на замрзнатите руски средства. Со него ќе се дозволи да се запленат околу 300 милијарди американски долари замрзнати руски средства за да се помогне обновата на Украина, додека Белата куќа се обидува да собере поддршка во Конгресот за дополнително финансирање на војната против Владимир Путин. Администрацијата го поздравува нацрт-законот што ќе и овозможи да ги конфискува средствата, се вели во ноемврискиот меморандум од Националниот совет за безбедност (НСЦ) до Комитетот за надворешни односи на Сенатот.

„Нацрт-законот ќе обезбеди овластување потребни за извршната власт да ги заплени руските суверени средства во корист на Украина“, се вели во меморандумот на НСЦ.

Поддршката на Бајден за потегот дојде откако републиканците во Конгресот блокираа повеќе од 60 милијарди долари помош  за Украина, делумно поради загриженоста дека Вашингтон носи преголем финансиски товар бидејќи контраофанзивата на Киев запира.Белата куќа се обидува да го балансира тоа со загриженоста дека овој потег би можел да го наруши угледот на американскиот финансиски систем и да предизвика бегање од доларот. Администрацијата, исто така, сака да го усогласи потегот со сојузниците во Групата седум, особено во Европа, каде што се чуваат околу 200 милијарди американски долари од замрзнатите руски средства и каде поддршката за заплена беше слаба. Светската банка процени дека обновата на Украина би можела да чини околу 411 милијарди долари.

„Заедно со нашите партнери од Г-7 ги истражуваме сите опции во согласност со нашите соодветни правни системи и меѓународното право за да и помогнеме на Украина да добие компензација од Русија“, се вели во соопштението на Стејт департментот.

Поддршката во Европа е далеку од сигурна. Европската унија размислува за дополнителен данок на добивката генерирана од замрзнатите средства на руската централна банка, од кои приближно 190 милијарди долари се чуваат во белгиската клириншка куќа Еуроклиар. Напредокот по тој предлог е бавен бидејќи неколку клучни земји-членки, вклучувајќи ги Германија и Франција, како и Европската централна банка, се загрижени за влијанието што овој потег може да го има врз стабилноста на еврозоната. Исто така, постои загриженост дека Москва би можела да возврати со конфискација на средствата што се блокирани во Русија.

Темата се очекува да се појави на состанокот на лидерите на Г-7  следниот месец. Предлог-законот  за обнова на економскиот просперитет и можности за Украинците – е спонзориран во Сенатот од Џим Риш од Ајдахо (горе) и Шелдон Вајтхаус од Род Ајленд. Претставниците на Конгресот гледаат можност мерката да помине како дел од дополнителниот пакет трошоци за Украина, иако лидерите на комитетите и коморите ќе треба да потпишат нејзино вклучување.

Идејата за користење на сопствени пари на Русија за финансирање на обновата на Украина се смета за начин да се зајакне американската поддршка за војната, бидејќи некои републиканци се спротивставуваат на континуираното финансирање. Претседателот на Претставничкиот дом Мајк Џонсон изрази поддршка за идејата во интервју за Њујорк пост, нарекувајќи ја „извонредно одговорна работа што треба да ја направиме“.

Веќе има двопартиска поддршка за мерката – таа има 14 спонзори од членовите на двете партии во Сенатот и 62 спонзори во Домот – но некои критичари изразија загриженост дека всушност одземањето на имотот би било преголем залак и може дополнително да ја ослабне поддршката од земјите околу руско-украинската војна, особено Индија, Бразил и Јужна Африка, како и дополнително да ги заостри односите со Кина.

„На крајот на денот, остатокот од светот ќе донесе пресуда за тоа дали ова е легитимна употреба на САД“, рече Бен Стил, директор за меѓународна економија во Советот за надворешни односи. „Тоа ќе биде отфрлено од земјите кои претставуваат мнозинство од светското население, вклучувајќи ги и земјите кон кои се обидуваме да се приближиме во многу области“.

Претставници на администрацијата, вклучително и секретарката за финансии Џенет Јелен, во минатото изјавија дека сегашниот американски закон не дозволува запленување на суверените средства, кои беа замрзнати по руската инвазија на Украина во февруари 2022 година. Иако Белата куќа не бараше таков авторитет од Конгресот, дури ова лето нејзината позиција почна да се менува бидејќи стана јасно дека републиканците се двоумат да одобрат повеќе средства од даночните обврзници за Киев. Јелен сака да види проценка на потенцијалните ризици кои се појавуваат за меѓународната улога на доларот и дали може да се ублажат. Таа рече дека Конгресот ќе мора да донесе нова легислатива за САД да учествуваат во заплена на какви било суверени странски средства.

Во знак на протест поради недостатокот на напредок околу законот, Риш, највисокиот републиканец во Комитетот за надворешни односи на Сенатот, го закочи именувањето на  кандидатот на администрацијата на Бајден за заменик државен секретар, Курт Кембел, додека законот не дојде на гласање во комисијата.

„Постои широк двопартиски договор за ова во Сенатот“, рече Риш во изјавата. „По една година преговори, време е комисијата да го разгледа овој закон“.

Демократите и републиканците во комисијата не се согласуваат за два клучни делови од законот. Предложената легислатива бара Бајден да се координира со Г-7 за да ги заплени средствата, но не бара нивно одобрение, поради што некои стравуваат дека ризикува да им дозволи на САД да се движат еднострано. Тој, исто така, вклучува јазик дизајниран така што ќе и оневозможи на Русија да ја оспори заплената пред американските судови, што може да биде потенцијално ранливо на уставни предизвици.

Белата куќа првично беше амбивалентна за вметнување на барањето за одобрување на Г-7, но оттогаш ја нагласи потребата да се движи во согласност со сојузниците.

„Таквото барање ќе направи поверојатно дека Европа (каде што се наоѓа огромното мнозинство на средства) ќе биде подготвена да го преземе овој чекор, со оглед на нивната загриженост дека преземањето на оваа акција во контекст на Русија може да ја зголеми веројатноста за запленување имоти и во други случаи каде правната и политичката оправданост е помалку силна.Тоа, исто така, го намалува ризикот овој чекор да ја поткопа вербата во САД како дестинација за странски инвестиции“, се вели во извештајот.

Со само околу 4 до 5 милијарди долари од рускиот имот во САД, не би имало смисла САД да дејствуваат изолирано и да ризикуваат да предизвикаат бегање од доларот поради симболична сума пари, порача помошник во Конгресот запознат со дискусиите.

 До март 2022 година, САД и ЕУ замрзнаа околу 300 милијарди долари резерви на Руската централна банка за да возвратат на инвазијата на Владимир Путин на Украина. Мерката за одземање на сретствата се повикува на меѓународната правна доктрина за одмазда: кога една држава нанесува штета на друга, на пример со повреда на нејзината територија, оштетената страна може да преземе пропорционални контрамерки против сторителот. Одмаздите имаат за цел да принудат да се почитува законот.

Континуираната западна помош за Украина е морално, правно и стратешки итна. Сепак, како оправдување за конфискација на рускиот државен имот, аргументот за одмазда има три проблеми: нема моќен ефект, се повикува на погрешни страни и го поткопува поредокот заснован на правила што западните влади тврдат дека го бранат, оцени во анализа Фајненшел Тајмс. Притисокот за конфискација на имотот, според медиумот, е поттикнат од домашните политички тешкотии во обезбедувањето долгорочно финансирање за Киев.Во оценката исто така стои:

-Како инструмент за притисок, неговата корисност е мала. Секоја конфискација на резервите кои се недостапни речиси две години нема да го принуди Путин сега да ја прекине војната. Покрај тоа, суфицитот на тековната сметка од 227 милијарди американски долари што Русија го забележа во 2022 година надополни значителен дел од изгубеното при почетното замрзнување. Експропријацијата не врши значаен дополнителен економски притисок.  Воинствените држави, исто така, можат да експроприраат јавен и приватен имот што им припаѓа на државата и граѓаните на нивните противници. Украина го искористи ова право со запленување на најмалку 880 милиони американски долари имот и бизниси во руска сопственост во нејзините граници во мај 2022 година. 

Покрај тоа, сојузниците на Киев не се во војна со Русија. Белгија и Франција ги замрзнаа повеќето руски средства, држејќи 206 милијарди евра во хартии од вредност во депозитарот Euroclear со седиште во Брисел и други финансиски институции. Но, за да ги експроприраат, тие ќе треба да станат подиректна страна во руско-украинската војна. Иако може да се тврди дека источноевропските држави биле „посебно погодени“ од економските и воените ефекти на војната, многу е потешко да се каже ова за западноевропските земји. Секогаш кога конфискацијата играла улога во одговорот на агресијата, таа порано или подоцна вклучувала отворена војна помеѓу запленетите и запленувачите.

Германија го загуби најголемиот дел од својот имот во странство по Првата светска војна, но земјите што го зедоа можеа да ги активираат нивните овластувања за конфискација само со објавување војна на Кајзерот. Друг преседан е заплената на ирачки сретства во странство за да се казни Садам Хусеин за неговата инвазија на Кувајт во 1990 година. Сепак, тоа уследи по овластувањето на ОН за меѓународна интервенција за враќање на мирот.

Ваквите примери сугерираат дека сојузниците на Украина не можат да го имаат тоа, да тврдат  дека имаат воени овластувања за заплената додека инсистираат дека не се во војна со Русија. Конечна дилема е дестабилизирачкиот преседан што западните земји би го направиле со запленување средства за да се стави крај на војната во која не се отворено вклучени. Доколку важеше предложеното толкување на Западот претходно, азиските земји можеа да ги запленат странските средства на која било држава во коалицијата предводена од САД што го нападна Ирак.

Покрај овие политички, правни и дипломатски проблеми, најдобриот аргумент против конфискацијата е тоа што таа е економски непотребна. Помошта на САД и ЕУ за Украина, воена и економска, досега изнесуваше значително повеќе од 100 милијарди долари годишно. Оваа сума е лесно одржлива за трансатлантската економија. Помалку ризичен пристап би вклучувал финансирање на Украина со неколку милијарди евра годишен профит што се собира од руските средства. Бидејќи ова би ги пренасочило тековите на приходите наместо да ја допре главнината, меѓународните правни последици би биле поблаги.

Помагањето на Киев е во одбрана на националниот суверенитет и територијалниот интегритет на оваа земја. Но, застапниците на  правила сметаат дека се урива кредибилитетот на сојузниците и на САД ако одговорат на криминалот на Москва со сопствени незаконски мерки. Таквото однесување ќе го забрза распаѓањето на границата меѓу војната и мирот, ќе отуѓи многу држави надвор од коалицијата за санкции и ќе го уништи светот што тие тврдат дека го бранат, смета Фајненшел Тајмс.