Зеленски барал оставка од Залужни, тој му рекол „не“

Претседателот на Украина Володимир Зеленски побарал од својот највисок воен командант, Валериј Залужњи, да се повлече од функцијата во понеделникот, но популарниот генерал одбил, што предизвика шпекулации дека наместо тоа ќе биде разрешен, пишува британски „Гардијан“.

Тензиите меѓу двајцата тлееја со недели поради неуспехот на летната контраофанзива на Украина, но сугестијата дека Залужњи може да биде принуден да биде исфрлен, сепак беше шок за многумина.

Олекси Гончаренко, пратеник на украинската опозиција и сојузник на генералот, изјави за „Гардијан“ дека разбрал оти „вчера претседателот побарал од Залужни да поднесе оставка, но тој одбил да го стори тоа“.

Тој го обвини судирот на личности за конфликтот. „Лично мислам дека ова е лоша идеја. Нема фундаментални прашања меѓу нив, но канцеларијата на Зеленски е загрижена дека Залужни дава политички, а не воени изјави“, рече Гончаренко.

Очекувањата дека Залужњи би можел да биде принуден да биде отстранет веднаш се појавија на социјалните мрежи во понеделник попладне. Неколку часа подоцна, Министерството за одбрана одговори кратко: „Почитувани новинари, веднаш одговараме на сите: Не, тоа не е точно“, под претпоставка дека сите што читаат разбрале за што се зборува.

Не е јасно дали работата ќе заврши тука. Гончаренко рече дека Зеленски може да го разреши Залужни и да го смени – процес кој бара поддршка од министерот за одбрана – откако ќе ја процени реакцијата на јавноста и меѓународната заедница.

Најверојатната замена ќе биде Кирило Буданов, шефот на военото разузнавање на Украина, одговорен за тајните операции против Москва. Буданов на почетокот на оваа година беше прогласен за замена за Олекси Резников како министер за одбрана, во друга сага за долготрајно разрешување што започна со слични напади со шпекулации.

Не е јасно како би изгледала алтернативната воена стратегија со оглед на вкоренетите позиции на фронтот на Русија, додека најитната криза на Украина не е бојното поле, туку убедувањето на Конгресот да одобри пакет воена помош од 61 милијарда долари што ќе обезбеди снабдување со оружје од САД за една година или повеќе. .

Демократите во вторникот ги обвинија републиканците дека се на работ на намерно пропаѓање на договорот што ја поврзува помошта за Украина со заострувањето на имиграциската политика на јужната граница на САД, со цел да се помогне во изборната кампања на Доналд Трамп.

Францускиот претседател, Емануел Макрон, во меѓувреме, ги повика европските лидери да ја забрзаат помошта за Украина во говорот пред Шведската воена академија, велејќи дека „трошокот за руската победа е превисок за сите нас“. Тој предупреди: „Нема да има повеќе безбедносна рамка и архитектура на нашиот континент ако има руска победа“.

Украинската контраофанзива, која започна во јуни, не успеа да ги пробие руските линии поради критиките дека нападот се раширил на премногу оски – но вистинскиот спор меѓу претседателот и неговиот висок генерал се чини дека е политички. Украинскиот генерал е најпопуларната личност во земјата освен претседателот и неговата висока положба ја иритираше канцеларијата на Зеленски, особено затоа што политичарот размислуваше дали да одржи нови избори, моментално суспендирани според воената состојба.

Во ретко интервју, Залужњи изјави за „Економист“ на почетокот на ноември дека верува оти војната е во ќор-сокак и повика на нова помош од западот, но неколку дена подоцна Зеленски ја отфрли лошата проценка.

„Сите се уморни, без разлика на нивниот статус. И ние имаме различни мислења. Но, тоа не е ќор-сокак“, рече тогаш Зеленски, додавајќи дека новопристигнатите западни борбени авиони Ф-16 допрва треба да доведат до пробив во 2024 година.

Во украинските медиуми со месеци се вртеа шпекулации дека Залужни ќе биде единствениот реален предизвикувач на Зеленски за претседателската функција доколку се распишат нови избори додека трае војната и се кандидира генералот. Иако Залужни никогаш јавно не кажа дека ќе влезе во политиката, неформалните објави на Фејсбук на кои се прикажани негови фотографии со неговата сопруга беа протолкувани во Банкова – украинскиот еквивалент на Даунинг стрит – како сигнал за намера.

Во ноември, Зеленски ги предупреди генералите да не влегуваат во политиката во интервју за „Сан“. Тој рече дека би било „голема грешка“ ако командантите „управат со војната имајќи предвид дека утре ќе прават политика или избори“. Обраќајќи му се директно на воениот началник, тој додаде: „Со сета почит кон генералот Залужни и кон сите команданти кои се на бојното поле, постои апсолутно разбирање за хиерархијата“, во која претседателот е на врвот.

Во декември, објавените анкети  сугерираа дека Залужњи е водечки предизвикувач на Зеленски и дека актуелниот претседател ќе го победи само тесно, со два поени во вториот круг. Во тоа време, кабинетот на претседателот негираше дека слушнал за анкетата, иако имаше гласини дека таа била нарачана од нив.

Орисија Луцевич, експерт за Украина во тинк-тенкот Чатам Хаус, рече дека верува оти протекувањето на информациите за отпуштањето на Залужни биле дизајнирани да го тестираат јавното мислење.

„Со оглед на сопствените обиди на Русија да го дестабилизира украинското единство одвнатре, овој вид на напад врз Залужни е во корист на непријателот“. (Гардијан)