Сушата го десеткува производството на маслиново масло, цените ќе одат до небо

Европа речиси и да снема локални резерви на маслиново масло и ќе се соочи со поголем недостиг, откако екстремните временски услови ги оштетија жетвите веќе втора година.

Најголемиот светски производител изјави дека мора да увезува залихи од Јужна Америка за да биде во тек со побарувачката.

„Денес е речиси физички невозможно да се купи маслиново масло. Тоа е распродадено“, рече Волтер Занре, извршен директор на британската гранка на „Филипо Берио“.

Маслинови дрвја се одгледуваат околу Медитеранот со илјадници години, при што само Шпанија произведува половина од светските резерви на маслиново масло, но шумските пожари и високите летни температури значат дека иднината на оваа древна индустрија изгледа сè понеизвесна.

Глобалното производство се очекува да падне на 2,4 милиони тони според Меѓународниот совет за маслинки, што е помалку од минатогодишната жетва и многу помалку од глобалната побарувачка од околу 3 милиони тони, откако сушата и топлотните бранови од над 40 степени го погодија производството во Шпанија.

Екстремните временски услови во други важни растечки региони, вклучувајќи ги Грција, Италија и Португалија, како и Турција и Мароко, се придодаа на кризата.

Занре рече дека компанијата сè уште има залихи за да ги исполни барањата за испорака, но дека била принудена да увезе маслиново масло од Чиле за да ја покрие празнината пред пристигнувањето на овогодинешната жетва, која започнува во октомври, бидејќи залихите на големо пресушиле низ Европа.

Големината на овогодинешната жетва сега беше „многу далеку“ од историските норми, при што се очекува Шпанија да произведе 750.000 тони – повеќе од 660.00 произведени во лошата жетва минатата година, но многу помалку од 1,3 милиони тони во изминатите години.

„Ни претстои уште една тешка година“, рече Занре. „Во текот на почетокот на летото мислевме дека работите може да се подобрат, но како што летото напредуваше работите се влошија.

Земјоделците велат дека нивните приходи биле погодени бидејќи лошите култури се комбинираат со зголемените трошоци за енергија и работна сила.

Рафа Гузман, одгледувач на маслинки во Хаен – лулка на шпанското производство на маслинки – кој исто така служи како локален шеф на „Асаха“, најголемата шпанска земјоделска асоцијација, рече дека некои фармери се соочуваат со пропаст бидејќи сушата продолжила да го зема својот данок.

„Жетвата овде е намалена за 70-80 отсто“, рече тој. „Има некои одгледувачи кои немаат ни килограм маслинки. Дури и ако маслиновото масло се продава за 8 евра по шише, тоа не е доволно за да ги одржи во живот.

Тоа е само ужасно за луѓето овде долу. Секогаш имало чудна лоша жетва, како минатата година. Но, две лоши жетви по ред? Не можам да се сетам на ниту една – а имам 50 години и работам на дрвјата со татко ми уште од дете. Има луѓе кои лани имаа маслинки, а годинава немаат. Некои луѓе можеби ќе треба да престанат да одгледуваат маслинки. Не знаеме“, загрижено вели Гузман.

Се очекува Грција да произведе само 200.000 тони оваа година, една третина помалку од минатата година по екстремните горештини и проблемите со наездата на мушичките.

Манолис Јанулис, шеф на грчкото меѓупрофесионално здружение за маслиново масло, рече дека потрошувачите доживуваат зголемување на цените за „повеќе од 100 отсто“.

„Гледаме дека стапките на производство ќе се намалат за половина оваа година“, рече тој. „Нерамнотежата во побарувачката и понудата веќе доведе до многу големи зголемувања на цените, во кои уживаат производителите, но кои многу ги повредуваат потрошувачите“.

Производителите поседуваат само околу 115.000 метрички тони расположливи залихи на маслиново масло во Шпанија, според аналитичарите од групата за податоци за стоки „Минтек“, наспроти месечната употреба од околу 60.000 тони.

„Доколку продолжи ова темпо на исцрпување, упатените на пазарот предупредуваат дека резервите на маслиново масло би можеле да бидат исцрпени пред пристигнувањето на свежите жетви, кои традиционално започнуваат во Шпанија околу октомври“, рече Кајл Холанд, аналитичар за масла за јадење во „Минтек“.

Стравувањата за недостиг ги испратија големопродажните цени на небото. Цената на екстра девственото маслиново масло од Андалузија, во јужна Шпанија, се искачи на 8,45 евра за килограм овој месец, што е повеќе од двојно од минатогодишната цена и највисока досега забележана за Шпанија врз основа на податоците за цените кои опфаќаат повеќе од 20 години.

Надежите на Италија за производство до 350.000 тони се уништени од екстремните временски услови, вклучително и сушата – па дури и неодамнешните врнежи од град во главниот растечки регион Пуља, кои исчукаа зрели плодови од дрвјата.

Италијанските одгледувачи беа погодени и од бактериската болест наречена „маслиново ебола“ – Xylella fastidiosa – која уби 6 милиони дрвја во последниве години.

Тунис, Турција и Сирија неодамна престанаа да извезуваат маслобидејќи се обидуваат да заштитат локална храна од високите цени на меѓународно ниво.

Занре предвидува дека ситуацијата ќе се влоши во наредните години бидејќи се очекува климатската вонредна состојба да значи пожешки, посуви и поекстремни временски случувања, особено во медитеранскиот регион. (Гардијан)