Русите бесни што немаат интернет: Се плаши ли Путин дека ќе заврши како Хамнеи?

Одговарањето на порака од пријател, нарачувањето пица или нарачувањето превоз на вашиот преносен уред може да изгледаат како едноставни задачи во целосно поврзан град од 21 век како Москва. Но, жителите на руската престолнина откриваат дека нивните паметни телефони се пригушени поради невиденото исклучување на мобилниот интернет.

Русија долго време спроведуваше одредена дигитална цензура, забранувајќи апликации за социјални медиуми како Фејсбук и Инстаграм. Но, од почетокот на март, Москва доживеа прекини на интернетот и мобилните услуги на ниво што претходно не е видено. Жителите на главниот град со 13 милиони луѓе  се жалат дека не можат да се движат низ центарот или да ги користат своите омилени мобилни апликации. Прекините имале дополнителен ефект, отежнувајќи го гласовните повици или испраќањето СМС-пораки. Некои се во паника купувајќи токи-токи, хартиени мапи, па дури и пејџери.

Со месеци, прекините на мобилните интернет услуги ги погодуваа регионите на Русија, особено во покраините што граничат со Украина, која организираше упади и започна напади на руска територија за да се спротивстави на целосната инвазија.Некои региони објавија дека немаат мобилен интернет од летото. Но, најновите прекини ги погодија главните центри на богатство и моќ во земјата: Москва и вториот град по големина во Русија, Санкт Петербург.

Јавните службеници тврдат дека прекинот на мобилниот интернет во главниот град и другите региони е дел од безбедносните напори за справување со „сè пософистицираните методи“ на украинскиот напад. За разлика од Иран, каде што властите воведоа сеопфатно затемнување, интернетот не беше целосно ограничен во Русија. Во главниот град и на други места, Русите можеа да пристапат до него преку Wi-Fi.

Некои Руси одговорија со вирален интернет хумор: социјалните медиуми се преплавени со шеги и мемиња за испраќање писма од гулаби писмоносци или користење паметни телефони како весла за пинг-понг. Но, прекините на услугите имаа и сериозни последици во реалниот живот.

„Се чувствува како да ни се трга земјата од под нозете“, рече Светлана, жителка на предградието на Москва која се потпира на континуиран проток на податоци за следење на нивото на шеќер во крвта на нејзиниот 8-годишен син, Вања, кој боледува од дијабетес. Таа ја користи апликацијата за пораки Телеграм за да му испрати детални упатства за потребната доза на инсулин.

„Ова ограничување на интернет изгледа толку нелогично“, рече Светлана. „Со години – дури ни  години, туку децении – ни велеа дека интернетот и дигитализацијата се толку кул и толку важни, дека сè треба да биде онлајн, дека имаме е-владини услуги, дека сè станува електронско… И потоа одеднаш, сè што изградивме, сè што бевме охрабрени да се потпреме, е ограничено… Никој не разбира зошто или за која цел.“

Шпекулациите се фокусираат на тоа дека властите ја тестираат својата способност да ги задушат јавните протести во случај да има обид повторно да се воведат непопуларни мерки за мобилизација за Украина. Според други, прекините на мобилниот интернет може да претходат на поголемо дигитално затемнување или пак ја одразуваат атмосферата на зголемен страв и параноја во Кремљ додека ги гледаат напорите за промена на режими од САД  во Венецуела и во Иран. Според некои, пак, рускиот претседател Владимир Путин се плаши дека и него ќе го лоцираат дигитално како иранскиот ајатолах Хамнеи, кому Израелците му испорачаа ракета во дневната соба.

„Путин одлучи да го исклучи интернетот во Москва затоа што мисли дека така бил лоциран и убиен Хамнеи. Тој се плаши дека Украинците или други би можеле да го искористат истото за да го пронајдат и да го убијат. Тој ретко го посетува Кремљ. Путин е исплашен мал човек“, коментираше украински воен експерт.

Во извештај објавен неколку дена пред прекините на мобилниот интернет, американскиот тинк-тенк Институт за проучување на војната се осврна на неколку теории за повеќемесечниот притисок за повеќе дигитални ограничувања.

„Кремљ можеби ја забрзува својата кампања за цензура на интернет сега за да ги спречи домашните реакции и да го изолира режимот пред идните одлуки кои веројатно ќе бидат непопуларни дома“, се вели во студијата. „Кампањата за цензура на интернет, доколку биде успешна, би можела да го минимизира ризикот од значајни демонстрации или формирање нови групи на граѓанското општество надвор од контролата на Кремљ.“ 

Наместо еднократно национално затемнување, Русија се чини дека се движи кон модел на целни, повторливи, локални прекини и деградација на услугите, според Михаил Климарев, руски експерт за слобода на интернет и раководител на Друштвото за заштита на интернет. Најпогодени сектори од ограничувањата се оние што зависат од е-трговијата, како што се курирските услуги, такси и малопродажните објекти, рече тој.

Во средата, руските мобилни оператори испратија известувања дека  ќе има „привремени ограничувања“ на мобилниот интернет во делови од Москва од безбедносни причини, објави руската државна новинска агенција РИА-Новости. Мерките ќе траат „сè додека се потребни дополнителни мерки за да се обезбеди безбедноста на нашите граѓани“, изјави портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, на 11 март.

Потенцијалните трошоци за бизнисот може да бидат високи. Исклучувањето на мобилниот интернет во Москва за помалку од една недела можеби ги чинеше бизнисите околу 3-5 милијарди рубли (34,8 милиони – 58 милиони долари), според деловниот весник „Комерсант“. Некои московјани паднаа во очај. Леонид, 34-годишен менаџер за продажба на ИТ кој живее во Москва е вознемирен од ограничувањата и рече дека тие ја поткопуваат неговата способност за работа.

„Разбираме дека, ако тие (властите) навистина успеат да ги блокираат и VPN (виртуелна приватна мрежа) и Telegram, тогаш ќе мора да ја напуштиме земјата,  не знам за колку долго“, рече тој. 

Освен што забранува многу платформи на социјалните медиуми, Русија ги блокира и функциите за повикување на  WhatsApp и Telegram. Роскомнадзор, Регулаторот за комуникации на земјата воведе „бел список“ на одобрени апликации. Русија, исто така, тестираше  „суверен интернет“, мрежа која е ефикасно заштитена од остатокот од светот. Прекините поттикнуваат пошироки загрижености за заострување на државната контрола. Паралелно со исклучувањето на интернетот, Кремљ, исто така, врши притисок да наметне апликација за пораки контролирана од државата наречена Max како главен портал на земјата за државни услуги, плаќања и секојдневна комуникација. Постоеја шпекулации дека Кремљ можеби планира целосно да го забрани Telegram, најкористената апликација за пораки во Русија, поради наводно непочитување на руските закони.

„Русија отвори кривична постапка против мене за помагање на тероризмот“, рече основачот на Telegram, роден во Русија, Павел Дуров, на X минатиот месец. „Секој ден, властите измислуваат нови изговори за да го ограничат пристапот на Русите до Telegram додека се обидуваат да го потиснат правото на приватност и слобода на говор. Тажен спектакл на држава која се плаши од сопствениот народ.“

Експертот за слобода на интернет Климарев рече дека руската влада во теорија, има техничка способност да го огради својот интернет или да го исклучи. Тој шпекулираше дека голем број настани би можеле да предизвикаат целосно исклучување на интернетот, како што е голема ескалација во војната во Украина или економски колапс.

„Во секоја ситуација кога тие (властите) ќе согледаат некаков вид опасност за себе и ќе го прифатат верувањето дека интернетот е опасен за нив, дури и ако тоа можеби не е вистина, тие ќе го исклучат“, рече тој. „Исто како во Иран“.

На Твитер реакцијата на Русите за интернетот стана предмет на забава откако повеќе про-Кремљ блогери јавно збеснаа и ја критикуваа одлуката. 

“Z Patriots of Russia” have started publicly criticizing the government.
The reasons:
▪️ Telegram bans;
▪️ internet and communication problems;
▪️ forced slaughter of livestock on farms in several Russian regions.

Indignant videos are being made by popular pro-Putin bloggers,… https://t.co/OiQ8jk4DV2 pic.twitter.com/sCmjg7TmfW

— Anton Gerashchenko (@Gerashchenko_en) March 21, 2026

Неодамна беше објавено дека критичарот на Путин, Илја Ремесло – „З патриот“ кој направи голема врева во Русија со своите повици за судење и оставка на Путин – наводно бил  испратен во психијатриска болница во Санкт Петерсбург.

Во меѓувреме на руските телевизии се врти програма чија цел е да прати порака дека не им треба интернет на граѓаните и дека е подобро без него што беше дочекано со коментари дека Русија станува како Северна Кореја.

🤡 “We don’t use your Internet, we don’t need phones”

Russian federal channels are now airing songs about how great it is to live without the internet.

At this rate, they’re not even hiding it anymore — just skipping straight to the North Korea starter pack. pic.twitter.com/ievZvol4Bo

— NEXTA (@nexta_tv) March 21, 2026