Колапс на клучна океанска струја: Европа и Америка се соочуваат со климатски шок

Колапсот на клучниот систем на атлантските океански струи е поверојатен отколку што претходно се проценуваше, што би можело да има сериозни последици за Европа, Африка и Северна, Централна и Јужна Америка.

Зборуваме за Атлантската меридијална кружна струја (AMOC), еден од најважните делови на глобалниот климатски систем, кој е веќе најслаб во последните 1.600 години поради климатските промени.

Уште во 2021 година, научниците забележаа знаци на приближување кон критична точка, а познато е дека овој систем доживеал колапс порано во историјата на Земјата, пишува „The Guardian“.

Новата студија, објавена во списанието Science Advances, комбинираше реални мерења со климатски модели за да ги утврди најсигурните проекции.

Резултатите укажуваат на забавување на AMOC од 42 до 58 проценти до 2100 година, што речиси сигурно би довело до негов колапс.

AMOC транспортира топли води од тропските предели кон Европа и Арктикот, каде што се ладат и тонат, создавајќи длабоки струи.

Колапсот на таа струја може да предизвика поместување во појасот на тропските дождови, да го загрози производството на храна за милиони луѓе, да доведе до екстремно ладни зими и суви лета во Западна Европа и дополнителни 50 до 100 сантиметри зголемување на нивото на морето по должината на Атлантскиот Океан.

Раководителот на истражувањето Валентин Портман од Истражувачкиот центар во Бордо рече дека резултатите покажуваат поголемо слабеење на системот отколку што сугерира просекот на климатскиот модел, што значи дека AMOC е поблиску до пресвртна точка.

Климатологот Стефан Рамсторф од Институтот за истражување на влијанието врз климата во Потсдам ги оцени наодите како „многу загрижувачки“, истакнувајќи дека попесимистичките модели, кои предвидуваат силно слабеење до крајот на векот, се покажуваат како пореални.

Тој предупреди дека критичната точка по која колапсот станува неизбежен може да се достигне веќе во средината на овој век, додавајќи дека такво сценарио треба да се избегне „по секоја цена“, со оглед на огромните последици.

Забавувањето на AMOC е поврзано со забрзано затоплување на Арктикот, што предизвикува водата да се лади и потоне побавно, додека зголемените врнежи дополнително ја намалуваат густината на површинската вода, создавајќи повратна јамка што дополнително го забавува системот.

Иако прецизното предвидување е тешко поради сложеноста и природните варијации на системот, научниците веруваат дека значителното слабеење е сигурно веќе во наредните децении.

Дополнителен проблем е фактот што климатските модели не го земаат предвид топењето на ледената покривка на Гренланд, што дополнително ја разредува океанската вода и може да го забрза процесот, поради што реалната ситуација може да биде уште понеповолна отколку што покажуваат сегашните проценки.