Каде во Европа водата од чешма е најбезбедна, а каде најмалку безбедна?


Фото: Б. Грданоски

Чистотата на водата варира низ Европа, при што Белгија, Германија, Луксембург и Чешка имаат едни од најзагадените подземни води на континентот.

Подземните води се еден од најкритично загрозените ресурси низ ЕУ.

Повеќе од 20% од блокот е во лоша хемиска состојба, што значи дека штетните супстанции, како што се жива, кадмиум и други, се над нивоата утврдени со Рамковната директива за води на ЕУ, вели Европската агенција за животна средина.

Дополнителен притисок е огромниот социјален и еколошки трошок за нејзино третирање за пиење и санитација.

Се смета дека само третирањето на нитрати – често пронајдени во ѓубрива – ја чини ЕУ дури 320 милијарди евра годишно. Ограничувањето на ЕУ е 50 милиграми на литар, но според Европската комисија, тоа ниво е надминато во 14% од мерните станици за подземни води во Европа.

Кој има најздрава вода од чешма?

Деветнаесет од 20-те земји со најдобра санитација и вода за пиење во светот се европски, а Јапонија е единствениот исклучок, според Индексот за еколошки перформанси.

Финска, Исланд, Холандија, Норвешка, Швајцарија и Велика Британија постигнаа совршени 100 поени за заштита на човековото здравје од небезбедна вода за пиење и санитација.
Најлошите стапки на континентот се појавија во Молдавија (50 поени), Грузија (51,7) и Албанија (54,1), а три земји од ЕУ се исто така на најниските 10 места во Европа: Латвија (59,10), Литванија (58,40) и Романија (56).
Покрај тоа, според постојното законодавство, ЕУ внимателно ги следи своите водни ресурси.

Во јануари 2022 година, таа го усвои првиот список за следење на водата за пиење, со цел следење на нивоата на бета-естрадиол и нонилфенол – две соединенија што го нарушуваат ендокриниот систем и кои имитираат, блокираат или се мешаат во хормоните во телото.

Инаку, според Индексот за еколошки перформанси., Македонија е на 51 место од 180 рангирани земји:

Колку е загрижувачко загадувањето на подземните води во ЕУ?

Сепак, хемикалиите во подземните води остануваат проблем, особено имајќи предвид дека подземните води снабдуваат приближно 25% од наводнувањето во земјоделството и 65% од водата за пиење во ЕУ.

„Околу 80% од сите отпадни води ширум светот влегуваат во водните тела без да бидат третирани“, велат истражувачите од Водниот атлас, индекс на чистота на подземните води создаден од германскиот тинк-тенк Фондација Хајнрих Бел.

„Идејата дека реките ќе се чистат сами наскоро се покажа како илузија: реките и езерата станаа смрдливи, токсични септички јами“, додаваат тие.

Водниот атлас ги мапирал подземните води со добар и лош хемиски статус во Европа, врз основа на стандардите на Директивата за води на ЕУ.

Резултатите во некои земји се загрижувачки.

Во Луксембург, 79% од мапираните подземни води не успеаја да постигнат добар хемиски статус во 2025 година, 55% во Чешка, 41% во Белгија и 40% во Германија.

Пестицидите остануваат една од главните закани за квалитетот на водата. На пример, трифлуорооцетна киселина (TFA) е откриена во 94% од 36 примероци од вода од чешма собрани во 11 земји од ЕУ, според Водниот атлас.

Многу пестициди содржат и PFAS (пер- и полифлуороалкилни супстанции, познати и како хемикалии за секогаш), кои се откриени на 23.000 локации низ Европа.

Фармацевтските соединенија – од кои повеќе од 175 се идентификувани во подземните водни тела во Европа – и микропластиките претставуваат дополнителен притисок врз животната средина. (Еуроњус)