Избори што може да ја потресат Европа: Отворени се гласачките места во Унгарија

Унгарците гласаат денес на избори што би можеле да го завршат 16-годишното владеење на премиерот Виктор Орбан, да ја потресат Русија и да ги потресат десничарските кругови низ Западот, вклучително и Белата куќа на американскиот претседател Доналд Трамп.

Орбан, евроскептичен националист, создаде модел на „нелиберална демократија“ што движењето „Направи ја Америка повторно голема“ (MAGA) на Трамп и неговите обожаватели во Европа го гледаат како модел за углед, објавува Ројтерс. Но, многу Унгарци се сè повеќе незадоволни од Орбан по три години економска стагнација и зголемување на трошоците за живот, како и извештаите за олигарси блиски до владата кои акумулираат сè поголемо богатство.

Анкетите на јавното мислење во изминатите две недели покажаа дека партијата Фидес на Орбан заостанува зад Тиса, новата централно-десничарска партија на Петер Маѓар, за седум до девет процентни поени.

Избирачките места за парламентот со 199 места се отворија во 6:00 часот наутро и се затворија во 19:00 часот навечер.

Гласањето се следи внимателно во Брисел, каде што многу колеги од ЕУ го критикуваат Орбан, пријател на рускиот претседател Владимир Путин и близок сојузник на Трамп, за она што го нарекуваат ерозија на демократското владеење на Унгарија, слободата на медиумите и правата на малцинствата.

За Украина, источниот сосед на Унгарија, поразот на Орбан може да значи деблокирање на заем од Европската Унија од 90 милијарди евра, клучен за воените напори на Киев. Русија, од друга страна, би останала без својот најблизок сојузник во ЕУ со оставката на Орбан.

Орбан ги претстави изборите како избор помеѓу „војна и мир“. За време на кампањата, тој нагласи дека лидерот на унгарската опозиција ќе ја вовлече Унгарија во руската војна со Украина, што тој силно го негира.

„Со најголема надеж ги очекувам изборите во недела“, им рече Орбан на поддржувачите во неговиот роден град Секешефервар во саботата. „Ако се познаваме добро себеси, ако ја познаваме добро нашата земја и ако добро го познаваме сопствениот народ, тогаш морам да кажам дека Унгарците ќе гласаат за безбедност во недела“, додаде тој.

Орбан доби јавна поддршка од администрацијата на Трамп – што кулминираше со посетата на потпретседателот Џ. Д. Венс на Будимпешта минатата недела. Тој, исто така, ја има поддршката од Кремљ и од крајно десничарските лидери во Европа.

Но, неговата кампања беше потресена од медиумски извештаи во кои се тврди дека неговата влада соработувала со Москва. Орбан, кој го негира ова, вели дека неговата цел е да го заштити националниот идентитет и традиционалните христијански вредности на Унгарија во рамките на ЕУ и нејзината безбедност во еден опасен свет.

Во меѓувреме, поранешниот сојузник на Орбан, Петер Маѓар, го искористи незадоволството поради наводната државна корупција и падот на животниот стандард, а младите гласачи се особено желни за промени.

„Многу сум возбуден, но и многу исплашен“, рече Криста Токес, 24-годишна продавачка на сувенири во Будимпешта. „Знам дека мојата иднина зависи од ова“, рече таа, додавајќи дека планира да ја напушти Унгарија ако Орбан победи.

На својот последен митинг во градот Мишколц во петокот, Маѓар рече: „Ова ќе биде референдум за иднината на нашата земја и каде припаѓаме“.

Аналитичарите предупредуваат дека исходот од гласањето останува неизвесен, наведувајќи го бројот на неопределени гласачи, прекројувањето на изборните единици во корист на Фидес и високиот процент на етнички Унгарци во соседните земји, кои претежно ја поддржуваат владејачката партија.

Тие велат дека сите исходи се можни, од двотретинско мнозинство на Маѓар до мнозинството на Орбан.