Интервју на сопругата на Зеленски за „Вог“: Сите ние сме прво Украинци
Ни беше наредено да се преселиме на безбедно место - ако сега може да се најде безбедно место во Украина... Оттогаш, со Владимир комуницираме само по телефон, вели Олена Зеленска
Олена Зеленска, сопругата на претседателот на Украина, даде интервју за британскиот магазин „Вог“. Во него таа се сеќава на она што го правела на почетокот на војната, раскажува како украинските градови ја доживуваат блокада и повикува да се затвори небото над Украина. Независниот руски веб-сајт „Медуза“ го прераскажува ова интервју. Еве делови од него.
За првите денови од инвазијата
Многу добро се сеќавам на почетокот [на војната]. Беше нормален работен ден и вечер: децата се враќаа од училиште, секојдневни домашни работи, се подготвувавме за следниот училишен ден… Бевме напнати, сите наоколу разговараа за можна инвазија. Но, до последен момент беше невозможно да се поверува дека тоа ќе се случи… Во 21 век? Во современиот свет?
Се разбудив некаде помеѓу четири и пет наутро поради чуден звук. Не сфатив веднаш дека се работи за експлозија. Маж ми не беше во кревет. Кога станав, го видов веќе облечен како и обично – во костум (ова беше последен пат кога го видов во костум и бела кошула). „Започна“ беше сè што рече.
Не можам да кажам дека имаше паника. Наместо тоа, конфузија. „Што да правиме со децата?“ „Чекај“, рече тој, „ќе те известам. Соберете ги вашите основни работи и документи за секој случај“. И тој замина од дома.
Немаше потреба да им објаснувам ништо на децата. Тие гледаат сè, како и секое дете во Украина. Се разбира, тоа не е нешто што децата треба да го видат, но децата се многу чесни и искрени. Не можете ништо да сокриете од нив. Најдобрата стратегија е вистинита. Разговаравме за сѐ со ќерка ми и синот, се обидов да одговорам на нивните прашања. Зборуваме многу затоа што да се зборува за тоа што боли, да не се молчи, е докажана психолошка стратегија. Функционира.
За моите чувства
Војната веднаш ги поврза личното и јавното. И ова е веројатно кобната грешка на тиранинот кој нѐ нападна. Сите сме прво Украинци, а потоа сѐ останато. Сакаше да нѐ подели, да нѐ расцепи, да предизвика внатрешна конфронтација, но тоа не може со Украинците. Кога еден од нас е измачуван, силуван или убиен, чувствуваме дека сите сме мачени, силувани или убиени. Не ни треба пропаганда за да бидеме граѓански и да даваме отпор. Овој гнев и болка што сите ги чувствуваме веднаш ја активираа жедта за дејствување, да се спротивставиме на агресијата, да ја браниме слободата. Секој го прави тоа најдобро што може: војници со оружје во рацете, наставници – продолжуваат да предаваат, лекари – извршуваат сложени операции под оган. Сите станаа волонтери – уметници, реставратори, фризери – додека варварите се обидуваат да ја заземат нашата земја. Видов како кај нашите деца се будат најдлабоките патриотски чувства. Не само за моите деца, за сите деца на Украина. Ќе пораснат како патриоти и бранители на својата татковина.
На почетокот немаше време за емоции. Беше неопходно да се води грижа за децата, нивната емоционална состојба. Затоа се обидов да бидам самоуверена, да се насмевнам, објаснувајќи им дека да, треба да се спуштите во подрумот и не можете да го вклучите светлото. Се обидов со оптимизам да одговорам на прашањето: „Кога ќе го видиме тато? – „Наскоро“. Тогаш се надевав дека можеме да останеме со него. Но, кабинетот на претседателот се претвори во воен објект, а мене и моите деца ни беше забрането да престојуваме таму. Ни беше наредено да се преселиме на безбедно место – ако сега може да се најде безбедно место во Украина… Оттогаш, со Владимир комуницираме само по телефон.
За она што го доживуваат Украинките
…Уште од првите денови, кога руските проектили почнаа да погодуваат станбени згради во различни градови, стана јасно дека Русија не ги штеди цивилите. Сите Украинци повеќе не се чувствуваат безбедни.
…Илјадници жени мораа да се породат во засолништа од бомби, бидејќи видовме што може да се случи со породилиштата – слично на она што се случи во Мариупол.
…Сега, кога [некои] градови се ослободени [од руската армија], знаеме повеќе за тоа со што се соочуваат Украинките: целосна несигурност, закана од насилство. Треба да има меѓународна истрага за овие настани.
И колку жени останаа во уште окупираниот Херсон, Мелитопол, Бердјанск? Не можат ни на своите роднини да им кажат што се случува бидејќи таму нема врска.
Десетици илјади жени со деца сега се во разурнатиот Мариупол. Може само да се замисли низ каков кошмар минуваат, принудени веќе еден месец под оган да бараат храна, бидејќи хуманитарна помош не е дозволена.
Околу четири милиони жени и деца мигрирале во други земји. А да се биде мигрант е тешко и морално и физички – затоа што треба да се почне одново.
Окупираниот, уништен Мариупол е нашата страшна болка. Киевската област стана страшна – еве што видовме кога руската армија се повлече. Светот дозна за Буча – но истите ужаси можат да се видат во десетици села и градови во регионот. Се убиваат луѓе на улица. Не војниците – цивилите! Гробови во близина на игралишта. Не можам ни да го опишам. Ова ме остава без зборови. Но, неопходно е да се погледне.
За акциите на другите земји
Се надевам дека не сме единствените кои ја гледаме пораката што Русија ја испраќа. Оваа порака не е само за нас. Ова е нивната порака до светот! Ова може да ѝ се случи на секоја земја што не ѝ се допаѓа на Русија.
Кога започна опсадата на Мариупол, стана јасно дека Русија не само што лансира ракети, туку и бомбардира од воздух. Една од бомбите паднала врз театарот, каде се криеле повеќе од илјада луѓе. Околу триста од нив загинаа.
Побаравме да се затвори небото над нас за да не умрат Украинците. Но НАТО ова го гледа како директен конфликт со Русија. Може ли сега да кажам дека Русија – сама – е виновна за понатамошните смртни случаи? Реторичко прашање. Прашувате дали ова е вистинскиот потег за САД. Велам – и тоа не е точно само за Соединетите Држави: дајте строг одговор на дејствијата на агресорот, инаку агресорот ќе се чувствува охрабрен да преземе понатамошни активности. Русија знае дека Западот нема да го затвори небото и овој факт ја поттикнува на ѕверства. Демократскиот свет мора да се обедини и да даде остар одговор, со што ќе покаже дека во 21. век нема место за убивање цивили и за навлегување на туѓа територија.
За тоа што дава надеж
Сега живеам на ист начин како и другите Украинци. Сите ние имаме една голема желба: да го видиме светот. И јас, како и секоја мајка и жена, постојано се грижам за мојот сопруг и правам сѐ за моите деца да бидат безбедни.
[Ми дава надеж] моето семејство – како и секој Украинец – и моите сонародници: неверојатни луѓе кои се организираа да ѝ помагаат на армијата и едни на други.
Околу една недела по почетокот на војната, почнав да им се јавувам на сите, обидувајќи се да дознаам каде се моите роднини и дали се живи. И во одреден момент сфатив дека не знам дали некогаш повторно ќе ги видам – оние што ги сакам, моите сакани луѓе! Веројатно прв пат плачев, прв пат ги испуштив емоциите. Не можев да поднесам.
Секогаш ќе се сеќавам на моите познаници и пријатели, сите мажи и момчиња во униформа. Секогаш ќе се сеќавам какви храбри пријатели имам! Што се способни овие жени – кревки и елегантни во мирно време кога има војна наоколу! Нивните приказни ме инспирираат. Многу сум горда на нив. И сонувам повторно да ги видам.