Хрватскиот историчар Класиќ: „Томпсон е огледало на ХДЗ“

Хрватскиот историчар Хрвое Класиќ го коментираше дочекот на ракометарите, освојувачи на бронзениот медал во Загреб и контроверзиите околу настапот на Марко Перковиќ Томпсон за телевизијата Н1, нагласувајќи дека целата ситуација се користи за политички цели.

„Одговорот е сложен, но дозволете ми малку да се пошегувам – иако навистина нема да се шегувам“, започна Класиќ. Тој се осврна на критиките за музиката на Томпсон на приемот, истакнувајќи дека реакциите би биле поинакви доколку ракометарите ги сакале, на пример, Цеца или Миле Китиќ.

„Еден колега праша што ќе се случеше доколку ракометарите ги побараа ‘Ролингстоунс’. Искрено, ќе бев изненаден и шокиран доколку ‘Ролингстоунс’ беа на плејлистите на ракометарите. Но, се плашам дека има многу српски турбофолк уметници на нивните плејлисти. Затоа се прашувам што ќе се случеше доколку сакаа Цеца или Миле Китиќ да дојдат на дочекот затоа што толку многу ги сакаат? Дали ветераните и ХДЗ тогаш ќе речеа дека желбите на момчињата треба да се исполнат?“, продолжи тој.

Селективно толкување на слободата

„Што ако рекоа дека нивната неформална химна е ‘По шумама и горама’ затоа што партизаните, а не усташите – кои биле кукавици и убивале цивили, додека партизаните биле храбри луѓе кои се спротивставиле на многу посилен противник? Дали тогаш би се довел антифашистички хор за да ја изведе таа ‘неформална химна’ на сцената? Не“, коментираше тој, додавајќи: „Значи, ова не е само приказна за ‘ракометари кои би сакале’“.

Историчарот, исто така, го критикуваше селективното толкување на слободата: „Кога Бајага треба да се пее во Сисак, одеднаш нема пари, случајно за Бајага, но има за сите други. Велат дека тоа не е настан од национален интерес. Или кога треба да се прикаже филм на Хрватската телевизија што не е во согласност со ставовите на ветераните, тогаш тоа не може да се случи. Значи, тука нема искрена приказна за слободите“.

Тој, исто така, потсети на дебатата за негирањето на Јасеновац во парламентот, наведувајќи дека слични провокации против други историски факти би биле неприфатливи. „Што ако ги поканиме луѓето кои велат дека она што се случило во Овчари не се случило или дека Вуковар всушност бил нешто друго од српска перспектива? Дали тоа би била слобода? Секако дека не. И затоа не можеме да гледаме на сè низ призмата на ‘слобода’. Говорот на омраза не е слобода на говор“, смета Класиќ.

„Томпсон е огледало на ХДЗ“

Класиќ, исто така, ги коментираше тврдењата дека Томпсон ужива владина поддршка. „Мислам дека Томпсон е огледало на ХДЗ. ХДЗ е десничарска партија и единствената вистинска десничарска партија што го опфаќа опсегот од либералниот центар до крајната десница во своето гласачко тело и членство. Повторувам: крајната десница. Она што го слушаме од Пленковиќ, Божиновиќ или Јандроковиќ не е доволно за да се разбере ХДЗ. Одете во провинцијата, одете во помалите градови, погледнете ги последните 10 до 15 години и слушајте што членовите и гласачите на ХДЗ велат и пеат на забави, родендени и слично“, објасни тој.

„Пленковиќ има голем проблем: се најде на чело на партија на која, според сопствениот хабитус, не ѝ припаѓа во принцип. И постојано мора да се докажува. Понекогаш се докажува со победа на избори, и во тоа успева, мора да се признае. Но, кога ќе победувате некое време, тоа почнува да се подразбира. Потоа мора да се позиционира како некој што го контролира тој десничарски, дури и екстремно десничарски дел од гласачкото тело. Тој разбра нешто што многумина во ХДЗ не го разбраа во последните 35 години: дека треба да ги задржат тие десничари на своја страна. Санадер полека се откажа од тоа, а и Јадранка Косор, особено поради пристапувањето во ЕУ. А потоа се случи следново: Ивиќ Пашалиќ си замина и одзеде дел од членството и гласачите. Хасанбеговиќ си замина, Пенава си замина. Сите тоа се членови на ХДЗ“, вели историчарот.

Класиќ верува дека во целата оваа приказна, Томпсон е „колатерална жртва“, т.е. некој кој се користи за интересите на Андреј Пленковиќ. Тој додаде дека Томпсон често користи термини како „преземете ја Хрватска“ во своите песни и политички пораки, но потсети дека ХДЗ е на власт речиси 30 години. „Облеков униформа кога имав 18 години. Минатото лето отидов на парада, ме интересираше како изгледа опремата, целиот настан. Минувачите ме нападнаа како да сум носел четничка униформа во 1991 година. Само затоа што велам дека Јасеновац бил логор на смртта, дека усташите биле злосторници. Во последните 30 години, систематски се создава наратив, а кој го создава? ХДЗ, апсолутно. Заедно со ХДЗ, тука е и Католичката црква и дел од интелектуалците со ист поглед на светот. На ваквите структури им е потребен заеднички непријател“, рече тој.

„Пленковиќ се плаши“

Историчарот, исто така, го критикуваше создавањето непријатели во политичкиот наратив: „Претходно, Србите беа ‘внатрешен непријател’, но повеќе не се. Сега левичарите, антифашистите, членовите на ЛГБТ заедницата се етикетираат како закана. Ова е тренд низ целиот свет – во Франција, Германија, Унгарија, САД. За сите нив, левицата, антифашизмот и ЛГБТ се ‘црвено знаме’ затоа што, наводно, ги кршат традиционалните конзервативни вредности според кои наводно живеат, а потоа гледаме дека тие честопати навистина не ги живеат: не плаќаат даноци, не го почитуваат законот, не ги почитуваат своите сопружници, а во исто време клекнуваат во цркви и ‘лижат олтари’ и слично“.

Класиќ верува дека таков наратив се користи за, според него, да се прикрие стравот на Пленковиќ од политички противник во најголемите градови. „Затоа може да биде арогантен, саркастичен. Тој гледа дека во најголемиот град во Хрватска, неговата партија не може ни да ја помириса власта. Тој е свесен и дека СДП не е толку слаб колку што тој го навредува, без разлика дали го споменува Хајдаш Дончиќ или други. Затоа мора да ја подигне приказната на повисоко ниво. И против кого ќе зборува ако не против левицата? И тогаш се презема тој наратив: кога ќе дојде левицата, ќе дојде Југославија, ќе дојде комунизмот. И јас постојано велам: покажете ми за 35 години една партија, еден политичар кој се залага за создавање нова Југославија или воведување комунизам. Тоа не постои. Тој страв рационално не постои“, објаснува Класиќ.