Во Медитеранот се формира нов воен сојуз: Израел ја предводи групата што испраќа јасна порака до Анкара

Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху во понеделник ги угости грчкиот премиер Киријакос Мицотакис и кипарскиот претседател Никос Христодулидес во Израел, каде што се одржа трилатерален самит на кој беше најавено дополнително продлабочување на безбедносната, воената и технолошката соработка меѓу трите земји.

Во заедничка изјава по состанокот беше наведено дека Израел, Грција и Кипар се согласиле да ја зајакнат соработката во областите на безбедноста, технологијата и стратешките интереси.

Нетанјаху рече дека трите земји сакаат да постигнат стабилност и мир преку зајакнување на сопствената сила, нагласувајќи дека не бараат конфронтација, туку долгорочна безбедност и просперитет во Источниот Медитеран.

За време на своето обраќање до медиумите, израелскиот премиер испрати и порака што во израелските медиуми беше протолкувана како индиректна критика кон Турција. Зборувајќи за регионалните амбиции, Нетанјаху рече дека оние кои, како што изјави, фантазираат за обнова на империите нема да успеат, иако не ја именуваше директно Анкара. Оваа изјава доаѓа во време на зголемени тензии меѓу Израел и Турција, особено во контекст на Источниот Медитеран и Сирија.

Нетанјаху истакна дека Израел сака да ја зачува безбедноста на поморските патишта и дополнително да ги прошири заедничките стратешки интереси со Грција и Кипар, тврдејќи дека трилатералната соработка не е насочена против ниту една земја, туку има за цел регионална стабилност. Тој додаде дека се надева дека алијансата нема да биде ставена на тест.

Грчкиот премиер Киријакос Мицотакис нагласи дека ова е десетти трилатерален состанок на трите земји, што, според него, ја покажува длабочината и отпорноста на нивната соработка со текот на времето. Тој особено посочи на интензивирањето на воената и технолошката соработка, наведувајќи дека испораките на израелско оружје до Грција и грчко-кипарската администрација значително се зголемиле и дека има простор за дополнително зајакнување на соработката во областа на високите технологии.

Претседателот на Кипар, Никос Христодулидес, исто така, ја нагласи растечката соработка во областите на одбраната, безбедноста, туризмот и енергетиката, оценувајќи дека практично нема ограничувања кога станува збор за идните форми на партнерство меѓу трите земји.

Планови за заеднички воени сили

Израелскиот весник „Једиот Ахронот“ објави дека Израел, Грција и Кипар паралелно работат на планови за формирање заеднички Сили за брза реакција кои ќе дејствуваат во источниот Медитеран. Според овие изјави, силите би броеле околу 2.500 војници, со поддршка од воени бродови, борбени авиони и помошна инфраструктура.

Секоја од трите земји, како што е наведено, би учествувала со една воздушна ескадрила, додека распоредувањето на силите би било планирано на грчки острови како што се Карпатос и Родос, како и на локации во Кипар, Грција и Израел. Целта на иницијативата, според анализата на израелските медиуми, е да му се обезбеди на Израел дополнителна стратешка длабочина во однос на растечкото влијание на Турција во Сирија и Источниот Медитеран.

Аналитичарите проценуваат дека формирањето на вакви сили би претставувало индиректен предизвик за Анкара и сигнал за посилна трилатерална воена координација, што би можело да ги промени постојните воени односи во регионот. Силите се сметаат и како средство за одвраќање, но и како политичка порака до Турција да ја преиспита својата асертивна политика во Источниот Медитеран.

Продлабочувањето на безбедносната соработка меѓу Израел, Грција и Кипар доаѓа во време кога Израел ја продолжува војната во Газа, во која се убиени десетици илјади Палестинци. Војната го довело Израел до растечки меѓународни критики, вклучувајќи обвинувања за геноцид од бројни организации за човекови права, како и постапки пред меѓународни судови.

Критичарите веруваат дека новото воено зближување со Атина и Никозија го покажува напорот на Израел да ги зајакне регионалните сојузи и да проектира воена и политичка моќ надвор од своите граници, и покрај растечката меѓународна изолација од војната во Газа.

Во исто време, зајакнувањето на израелското влијание во Грција и грчко-кипарската администрација предизвикува загриженост во Турската Република Северен Кипар, која го контролира северниот дел од поделениот остров. Претставниците на ТРСК постојано предупредуваат дека растечката воена и безбедносна соработка меѓу Израел и грчката кипарска страна, вклучувајќи заеднички воени вежби, споделување разузнавачки информации и укинување на ограничувањата за продажба на оружје од страна на САД, може дополнително да го дестабилизира регионот.

Турција, која се смета за гарант на безбедноста на Турската Република Северен Кипар, изјави дека внимателно го следи приближувањето меѓу Израел и грчко-кипарската администрација, предупредувајќи дека нема да дозволи појава на нови безбедносни закани на островот. Кипар е сè уште поделен меѓу турскиот и грчкиот дел, а претходните обиди за постигнување политички компромис не дадоа резултати, додека турско-кипарската страна инсистира на решение кое целосно би го признало нејзиниот суверенитет.