„Ваков вирус не сме виделе долго време“: Лекарите на работ на стравот, сезоната се заканува да биде најлоша во последната деценија

Грипот се појавува секоја зима, но оваа година „нешто е различно“, забележуваат лекарите.

• Вирусот на грип мутирал и избегнува дел од имунолошкиот систем.
• Сезоната на грип започна порано од вообичаеното.
• Експертите предупредуваат за потешка и понеизвесна сезона.

Сезонскиот вирус на грип брзо мутирал во текот на летото. Мутацијата му овозможува да заобиколи дел од нашиот имунитет, па затоа сезоната на грип започна порано од вообичаеното, а вирусот има тенденција да предизвика потешка форма на болеста.

Британскиот национален здравствен систем (NHS) сега издаде предупредување наречено „Flu Jab SOS“, бидејќи расте стравот дека зимата може да биде многу сурова. Иако има голема неизвесност, водечките експерти за грип велат дека нема да бидат изненадени ако ова е најлошата сезона во последната деценија.

„Долго време не сме виделе ваков вирус, овие шеми се невообичаени. Загрижена сум, апсолутно. Не паничам, но сум загрижена“, вели професорката Никола Луис, директорка на Светскиот центар за грип при Институтот „Френсис Крик“.

Што всушност се случува?
Научниците ја следат еволуцијата на вирусот на грип бидејќи тој постојано се менува, па затоа вакцината мора да се ажурира секоја година, пишува Би-Би-Си. Поголемиот дел од времето вирусот се менува постепено, но повремено има ненадејна промена – голема мутација. Тоа се случи во јуни оваа година.

Се појавија седум мутации на сезонскиот сој на грип H3N2, што доведе до „брзо зголемување“ на пријавените случаи на мутираниот вирус, вели професорот Дерек Смит, директор на Центарот за еволуција на патогени на Универзитетот во Кембриџ. Невообичаено е што тоа се случило надвор од сезоната на грип, во средината на летото.

„Скоро сигурно ќе се прошири низ целиот свет, па затоа е нешто што ќе дојде кај нас многу брзо“, вели професорот Смит.

До септември, како што децата се враќаа на училиште, деновите стануваа пократки и температурите паѓаа, бројот на случаи почна да расте. Истражувањата се уште се во тек, но мутациите се чини дека му помагаат на вирусот да избегне дел од имунитетот што го стекнавме со текот на годините преку инфекции и вакцинации. Поради ова, вирусот сега полесно ги инфицира луѓето и се шири побрзо, што објаснува зошто сезоната на грип започна толку рано. Ако вирусот полесно се пренесува, не мора да чека студени зимски услови за да ја започне сезоната.

„Веќе сме далеку напред. Мислам дека нè очекува силна сезона на грип“, вели професорот Луис.

Податоците за таканаречениот R број (колку луѓе се заразени во просек од едно болно лице) покажуваат дека новиот сој има предност – сезонскиот грип обично има R од околу 1,2, додека оваа година е околу 1,4. Со други зборови, ако 100 луѓе го имале грипот, тие нормално би заразиле 120 други, а оваа година околу 140.

Најлоша сезона на грип во последните 10 години?
„Многу е веројатно дека ова ќе биде лоша сезона на грип и многу наскоро, всушност веќе е во тек. Постојат индикации дека може да биде полоша од многу сезони што ги имавме во последните десет години“, рече професорот Кристофер Фрејзер од Институтот за пандемиски науки на Универзитетот во Оксфорд.

Сепак, сите овие проценки се придружени со големи неизвесности. Австралија, на пример, ја имаше најлошата сезона на грип досега, но истиот мутиран сој H3N2 што сега се шири не беше присутен таму. Вирусот моментално се шири најбрзо кај децата, особено во училишните дворови, каде што инфекциите лесно се пренесуваат.

Сепак, имунитетот на десетгодишно дете е многу различен од оној на бабите и дедовците, чиј имунитет поминал низ многу повеќе сезони на грип. Затоа, експертите внимателно следат како вирусот ќе влијае на постарите групи во наредните недели.

Што точно ќе се случи во наредните месеци, никој не знае.

„Можеби сè ќе помине до следната недела, но не мислам дека ќе помине“, вели професорот Луис.

Професор Никола Луис

Професорката Никола Луис е директорка на Светскиот институт за грип при Институтот „Френсис Крик“ во Лондон и ја води соработката на СЗО за истражување и одговор на грип. Активно учествува во меѓународните напори за следење и избор на соеви за сезонски вакцини.

Професор Дерек Смит

Професорот Дерек Смит го води Центарот за еволуција на патогени на Универзитетот во Кембриџ и е специјализиран за еволуцијата и динамиката на популацијата на патогени, особено грипот. Тој често коментира за врските помеѓу мутациите и стапката на ширење или промена на имунитетот кај популацијата.

Професор Кристофер Фрејзер

Професорот Кристофер Фрејзер од Универзитетот во Оксфорд ја води истражувачката група за динамиката на патогените и предава на Одделот за епидемиологија на заразни болести. Тој се занимава со моделирање на динамиката на популацијата на патогени. Учествувал во аналитички и советодавни активности за време на епидемии и пандемии, особено во областа на дигитални и моделирани интервенции.