Што е следно за Авганистан под талибанците

Преземањето на Авганистан од страна на талибанците се случува со вртоглава брзина.

За само неколку недели, милитантната група преминуваше од провинција во провинција се додека денеска не стигна во предградието на главниот град Кабул.

Наместо воен притисок, засега се чини дека талибанците дозволуваат владата да падне сама.

Сите знаци се дека претседателот Ашраф Гани ќе се согласи на аранжман за поделба на власта. Што во суштина значи дека талибанците повторно ќе бидат на чело – свртувајќи полн круг 20 години откако Американците ги исфрлија од власт – а Гани или ќе отстапи или ќе прејде во главна улога, некој што ќе им овозможи на талибанците облик на почит со останатиот дел на светот.

Додека талибанците објавуваат соопштенија за да се обезбеди „процесот на транзиција да заврши безбедно и сигурно, без да се стават животите, имотот и честа на никого во опасност“, опасноста е во тоа што нивните постапки ќе бидат сосема поинакви.

Контролирајќи ги царинските пунктови и граничните премини (освен аеродромот во Кабул) и со пропаѓањето на авганистанската војска, талибанците ги држат картите. На Русија и Кина ќе им биде удобно да соработуваат со водачите на групата.

Но, веќе има извештаи дека милитантите се обидуваат повторно да го воведат фундаментализмот што го дефинираше нивното претходно владеење. Две децении болен, но тешко постигнат напредок за жените и граѓанското општество може да исчезне.

Загриженост за соседите е дека егзодусот на бегалци од Авганистан може да вклучува терористи и сепаратисти од Ујгур. Талибанците може да дозволат групи како Ал Каеда да тренираат и да дејствуваат оттаму.

Авганистан претставува непремостлив предизвик за американскиот претседател Џо Бајден. Американците ги сакаа своите војници дома по толку години борба. А сепак, САД, исто така, велат дека стојат како бранител на човековите права.

Бајден веројатно нема да го смени курсот и покрај зголемените критики. „Јас бев четвртиот претседател што претседаваше со американско присуство на војници во Авганистан – двајца републиканци, двајца демократи“, вели тој. „Јас не би и нема да ја пренесам оваа војна на петтиот“.

Натпревар за евакуација| Земјите, вклучувајќи ги САД, Австралија, Канада и Велика Британија, се тркаат да ги префрлат дипломатскиот персонал, како и авганистанските преведувачи и изведувачи. Бајден го зголеми распоредувањето на американските трупи за околу 1.000 од 3.000 маринци и војници објавени претходно и 1.000 војници веќе во Авганистан, со извештаи за слетување на хеликоптери во комплексот на американската амбасада за да ги пренесат луѓето до аеродромот.

Русија засега не планира да ја евакуира својата амбасада. „Светот со ужас ги гледа резултатите од најновиот историски експеримент во Вашингтон“, рече портпаролката на Министерството за надворешни работи Марија Захарова во објавата на Телеграм.

Отсекување| Републикански пратеник ги повика Федералните резерви да обезбедат официјалните средства што ги држи Авганистан во САД да не паднат во рацете на талибанците. Претставникот Енди Бар го упати барањето во писмо до ФЕД во Њујорк, велејќи дека целта е да се осигура дека сметката на земјата во ФЕД „не може да се користи од злонамерните активности на талибанците“.

Бегалски ризик| Напредокот на талибанците ја направи подготвеноста на Турција да ја преземе водечката улога во обезбедувањето на аеродромот во Кабул, додека се бори да ја запечати својата источна граница со Иран од оние кои што бегаат од Авганистан. Турција веќе е домаќин на најголемата светска популација бегалци и, додека десетици илјади Авганистанци ги следат стапките на Сиријците и Ирачаните, нејзиното гостопримство стана студено. Претседателот Реџеп Таип Ердоган минатата недела рече дека може да се сретне со лидерите на Талибанците.

Заднина| Талибанците имаат долга историја во Авганистан. Тие првпат ја преземаа власта во 1996 година, и владееја додека американската војска не ги собори во 2001 година. Но, Америка не е единствената земја што го нападна Авганистан – Русија исто така го направи тоа.

Заштита на жените| Изминатите недели, талибанските борци во северните области им рекоа на некои вработени жени во Авганистанската меѓународна банка, најголемата по имот во земјата, да заминат и да одат дома, вели извор за Елтаф Наџафизада. „Не можеме да дозволиме масакри на големо врз која било жена која е на работното место во Авганистан, или која било жена која има образование, или да им дозволиме да ги избркаат сите девојчиња од училиште и да се вратат во вистинските денови на пештерските луѓе на начин на кој тие се однесуваат кон жените и девојчињата “, вели американската сенаторка Џеан Шахин. (Блумберг)