Предупредување од Брисел: „Стотици илјади работни места во ЕУ се во опасност“

Земјите од Европската Унија ризикуваат масовни загуби на работни места во наредните години, бидејќи високите трошоци за енергија, индустриското реструктуирање и зелената транзиција претставуваат голем товар за економијата, ќе предупреди Европската комисија, пишува Политико.

Податоците се дел од Пролетниот пакет на Европскиот семестар, кој ги содржи економските и политичките препораки на Комисијата за земјите-членки на ЕУ, и треба да бидат презентирани денес. Предупредувањето ја нагласува растечката загриженост во Брисел за обемот на економските предизвици со кои се соочува блокот.

Ценовни притисоци
„Европската конкурентност нема да се гради само врз основа на технологија, капитал или финансиска регулатива“, изјави за Политико Роксана Минзату, извршен потпретседател на Комисијата за вештини. „Ќе ја градат луѓето, вештините што ги стекнуваат и можностите што ги создаваме за нив да дадат целосен придонес во нашите економии и општества.“

Со оглед на тоа што американско-израелската војна во Иран не се смирува и продолжува да влијае на цените на нафтата, Комисијата предвидува дека ценовните притисоци во енергетскиот сектор ќе загрозат дури 560.000 работни места во 2026 година. Најизложените сектори вклучуваат градежништво, металургија, хемиска индустрија и транспорт.

Послабата економска активност ја принуди Комисијата да ги ревидира проекциите за невработеност. Минатата есен, Комисијата предвиде дека невработеноста ќе биде 5,9 проценти во 2026 година и 5,8 проценти во 2027 година.

Сега тој верува дека ќе достигне 6 проценти во обете години. Комисијата, исто така, очекува владите да го зголемат задолжувањето, при што вкупниот биланс на владиниот буџет за сите 27 земји-членки на ЕУ ќе се зголеми од -3,1 процент од БДП во 2025 година на -3,5 проценти во 2026 година и -3,6 проценти во 2027 година.

Загрозени сектори и работни места
Пакетот има за цел да го пренасочи вниманието кон работната сила, тврдејќи дека агендата за конкурентност на ЕУ не може да успее без да се справи со растечкиот недостиг на работници и вештини. Комисијата идентификуваше неколку сектори кои се соочуваат со притисоци врз вработувањето.

Во европскиот автомобилски сектор, клучен за економскиот успех на Германија, Комисијата вели дека 600.000 работни места се во опасност, бидејќи индустријата се бори со транзицијата од возила со мотори со внатрешно согорување и силната конкуренција од Кина. Околу 85.000 работни места се во опасност во индустријата за батерии.

Секторот за производство на соларни панели е погоден од пазарни притисоци што влијаат на речиси 59.000 работни места, додека мерките за намалување на емисиите на јаглерод би можеле да влијаат на уште 4.500 работни места во челичната индустрија.

Загриженоста одразува поширока дебата во Брисел за тоа дали Европа губи место во стратешките индустрии во однос на конкурентите како Кина и САД, и покрај плановите за зголемување на домашното производство.

Поттикнување на вештини
Во исто време, работодавачите низ целиот блок продолжуваат да пријавуваат тешкотии во наоѓањето работници со соодветни квалификации. Според Комисијата, 68 проценти од средните претпријатија пријавиле недостаток на вештини во 2023 година. До 2024 година, 77 проценти од компаниите изјавиле дека недостатокот на работна сила и вештини е пречка за инвестиции.

Овие наоди ја зајакнуваат централната порака на овој семестарски пакет: економската отпорност сè повеќе зависи од инвестициите во човечки капитал. За прв пат, препораките на ЕУ што го придружуваат пакетот ќе вклучуваат посебен акцент на ставање на образованието, стручното образование, образованието за возрасни, STEM вештините и преквалификацијата во срцето на рамката за економско управување на ЕУ.

„Инвестирањето во луѓе е најсилната европска стратегија за конкурентност и основа на Унија што може да води во иновациите, да биде конкурентна и да се спротивстави на секој предизвик“, рече Минзату. „Ова е промената што ја донесе овој Европски семестар: човечкиот капитал сега се смета за клучен двигател на конкурентноста, со специфични упатства за секоја земја-членка.“

Социјални последици и нееднаквости
Предизвиците за вработување наведени во документот одат подалеку од губењето на работни места. Комисијата ќе предупреди дека домаќинствата со ниски приходи би можеле да сносат непропорционален товар од повисоките цени на горивата за транспорт, што би можело да ги чини дополнителни 1,4 проценти од нивниот приход.

Тие, исто така, ќе ги нагласат постојаните нееднаквости на пазарот на трудот, истакнувајќи дека граѓаните кои не се членки на ЕУ сè уште имаат значително поголема веројатност да бидат преквалификувани за работните места што ги извршуваат во споредба со домашните работници.

Брисел, исто така, ќе изрази загриженост за квалитетот на работните места, наведувајќи дека еден од пет работници е заробен на ниско платени работни места во сектори со низок раст на продуктивноста, додека еден од дванаесет се соочува со ризик од сиромаштија и покрај тоа што е вработен.

Во овој контекст, Комисијата ќе го искористи пакетот за да ги охрабри земјите од ЕУ да спроведат реформи насочени кон зголемување на вештините, подобрување на квалитетот на работните места и зајакнување на системот за социјална заштита.

Како дел од денешниот пакет, Брисел, исто така, ќе изрази загриженост за финансиската состојба на Бугарија по деталниот преглед на нејзините трошоци. Германија, Естонија, Латвија и Словенија поминаа слична проверка, но засега, тие излегоа од оценката на Комисијата без негативни оценки.