Подароците на Орбан за пензионерите не ги менуваат анкетите во Унгарија

БУДИМПЕШТА – Унгарскиот премиер Виктор Орбан можеби доби краток поттик на анкетите минатиот месец од скапиот засладувач за пензии, но се соочува со трка со времето пред изборите во април за да ја сврти стагнирачката економија доволно за да го продолжи 15-годишното држење на власта.

Кандидатурата за повторен избор на Орбан ќе биде следена многу подалеку од Унгарија. Трн во окото на Европската унија, националистичкиот лидер го смета американскиот претседател Доналд Трамп за анти-ЕУ сојузник и одржува блиски врски со рускиот претседател Владимир Путин.

Сепак, домашната економија не е на негова страна. Попустот на данокот на доход што го протурка пред изборите во 2022 година помогна да се поттикне најлошиот инфлациски бран во Европа – оној што остави лузни.

Есенското истражување на Евробарометар покажа дека растечките трошоци за живот се на врвот на домашните грижи на Унгарците – и покрај тоа што инфлацијата се повлече од максимуми над 25% на почетокот на 2023 година до опсегот на толеранција од 2-4% на централната банка во ноември.

Иако порастот на инфлацијата ги зголеми цените на унгарската храна блиску до просечните нивоа на ЕУ, годишната просечна плата со полно работно време по вработен беше трета најниска во блокот, а трошоците за пензии се исто така меѓу најниските како удел во производството.

Дополнителната пензија, наменета за 2,4 милиони пензионери во Унгарија кои сочинуваат над една четвртина од електоратот, ќе чини 454 милиони долари следната година, а нејзината цена ќе се зголемува секоја наредна година како што се воведува постепено во следниот владин циклус.

Минатиот месец, во анкета на Истражувачкиот центар „21“, тоа му даде поттик на Фидес на Орбан кај постарите гласачи. Рејтингот на Фидес се зголеми за еден поен на 27 отсто од сите гласачи пред да се повлече на 26 проценти во декември, кога поддршката за Тиса се зголеми за три поени на 34 отсто. Давид Солоши, 83, кој заработува, како што рече, натпросечна пензија, рече дека дополнувањето би можело да му помогне на Орбан да освои гласови од пензионерите, но нема да биде пресвртница за егзистенцијата.

„Ваквите мерки помагаат во позитивниот став на луѓето“, вели тој. „Но, се соочуваме со прилично неизвесни години што претстојат“.

Ержебет Ботлик, која порано работеше како благајничка и чистачка, го поздрави дополнувањето што ќе се исплати во февруари. Таа рече дека планира да гласа за Фидес, поради пензиите и тврдиот став на Орбан кон имиграцијата – но не се чувствува особено добро.

„Едвај ќе имав нешто да не беа моите две (возрасни) деца“, рече Ботлик, кој чекаше во ред за донации на храна во добротворна организација, за нивната финансиска помош за неа.

Предизборните потези на Орбан, исто така, ги носат белезите на слични ветувања од мејнстрим партиите на други места во централна Европа, што може да помогне во освојувањето гласови, но е многу тешко да се поништат политички за оној што ќе биде избран.

„Фич рејтингс“ ја намали перспективата на Унгарија на негативна за предизборните потези на Орбан за трошењето. Се вели дека не можат да се исклучат понатамошни мерки пред гласањето, при што повеќето анкети покажуваат дека Фидес на Орбан заостанува зад опозицискиот ривал Тиса со голема разлика.

Иако исплаќаат некои краткорочни дивиденди, пензиските потези ќе имаат многу поголема цена на долг рок. Во август, ММФ предупреди дека, без реформи во пензискиот систем, Унгарија е пред „експлозивен раст“ на задолжувањето по 2030 година, при што нејзиниот јавен долг се проценува на неверојатни 255% од БДП до 2054 година.

Некои јавни коментари на објавата на Орбан на Фејсбук во која се најавува зголемувањето на пензиите беа критични кон овој потег, повикувајќи наместо тоа на зголемување на помалите пензии или индексација на платите, додека други го исмеаја како „шега“ или „купување гласови“.

Додека месечната анкета на Европската комисија за потрошувачите беше надвор од своите летни најниски нивоа во ноември, унгарскиот индекс остана далеку под нивоата во блиските Полска и Чешка, чии економии ја надминаа онаа на Унгарија во текот на изминатата година.

Унгарската централна банка сега очекува инфлацијата привремено да падне под целта од 3 отсто во првиот квартал, што би можело да отвори врата за намалување на стапката непосредно пред изборите, веројатно во април – но сето тоа може да дојде предоцна за Орбан.

„Проблемот е што (расположението) е сè уште негативно и не може драматично да се промени за неколку месеци. Времето е прекратко, а количината на пари што треба да се дистрибуира е ограничена“, рече директорот на Истражувачкиот центар „21“, Даниел Рона. (Ројтерс)