Побогат од најбогатите: Елон Маск е првиот билионер во светот

Малку бизнис лидери биле толку длабоко вкоренети во популарната култура како Елон Маск, амбициозниот претприемач кој стана централна фигура во интернет културата и собра богатство што го направи првиот билионер во светот, пишува Ројтерс.

Во време кога загриженоста за нееднаквоста е голема, а ставовите на јавноста кон ултрабогатите се влошија, се отвора нов таб, Маск успеа да задржи лојални следбеници и покрај неговата стратосферска нето вредност и без народната личност што им се допадна на масите на други тајкуни како Ворен Бафет.

Додека обожавателите го гледаат стилот на Маск без филтри како дел од неговата привлечност, критичарите го обвинуваат дека поседува моќ слична на олигарси, изразија загриженост за управувањето во неговите компании и се спротивставија на неговите сè повеќе партиски политички интервенции.

Сепак, „Спејс икс“ (SpaceX), компанијата за ракети, сателити и вештачка интелигенција, која заедно со производителот на електрични автомобили „Тесла“ го формираат центарот на империјата на Маск, собра рекордни 75 милијарди долари во својата првична јавна понуда во четвртокот, истакнувајќи го ентузијазмот на инвеститорите за неговите деловни потфати. Пред продажбата на акциите, Форбс ја процени неговата нето вредност на приближно 780 милијарди долари, далеку пред човекот што е следен на ред, коосновачот на Алфабет, Лари Пејџ.

„Вториот најбогат човек се движел на околу 300 милијарди долари, значи помалку од една третина од она што Маск потенцијално може да вреди утре“, рече Мет Дурот, заменик-уредник во Forbes Wealth. „И само уште едно лице, (основачот на Оракл) Лари Елисон, некогаш вредел 400 милијарди долари.“

Поголемиот дел од богатството на Маск сега е во „Спејс икс“, каде што тој поседува удел вреден приближно 866 милијарди долари. Заедно со Тесла и остатокот од неговиот имот, неговата нето вредност ќе надмине 1,1 билион долари (1.100 милијарди) кога акциите ќе започнат да се тргуваат во петок, според пресметките на Ројтерс врз основа на поднесоците на компанијата.

Пресметката вклучува компоненти на акции кои би се стекнувале со текот на времето.
Маск стана познато име преку Тесла и „Спејс икс“ пред да го прошири своето влијание со аквизицијата на платформата за социјални медиуми Твитер за 44 милијарди долари во 2022 година. Договорот му даде директен канал до стотици милиони корисници и го направи истакнат глас за прашања кои се движат од политиката и имиграцијата до владините трошоци и слободата на говорот.

Неговиот премин во политиката, особено неговата улога во Одделот за владина ефикасност на американскиот претседател Доналд Трамп минатата година, беше меѓу неговите најконтроверзни потфати. Политичките последици се совпаднаа со слабеењето на продажбата на Тесла на неколку меѓународни пазари во 2025 година, бидејќи протестите и бојкотот на потрошувачите беа насочени кон производителот на електрични возила.

Маск, 54, е роден во Преторија, Јужна Африка, од мајка Канаѓанка и татко Јужноафриканец. Тој студирал на Универзитетот во Пенсилванија, каде што дипломирал во 1997 година.

Тој ја презеде функцијата извршен директор на Тесла во 2008 година со убедување дека електричните возила можат да комбинираат високи перформанси со софтверски управувани карактеристики, помагајќи во редефинирањето на глобалната автомобилска индустрија. Некои набљудувачи на автомобилската индустрија велат дека успехот на Тесла – и нејзината пазарна капитализација од над билион долари – им помогнале на традиционалните производители на автомобили да се свртат кон електрични автомобили.

Многу инвеститори се обложуваат дека тој може да го повтори подвигот во вселената и вештачката интелигенција. Сепак, „Спејс икс“ останува гладен за пари, а голем дел од проценката на компанијата се потпира на технологии за кои може да бидат потребни години или децении за да станат комерцијално одржливи.

Надвор од Тесла и „Спејс икс“, Маск е ко-основач на пет други компании, вклучувајќи го стартапот за тунели „Боринг компани“ (The Boring Company) и производителот на мозочни импланти „Неуралинк“ (Neuralink).

Како извршен директор на „Тесла“, Маск предизвика контроверзии и пофалби во еднаква мера. Тој е заслужен за претворањето на „Тесла“ во највредниот производител на автомобили во светот. Раководителите на традиционалните производители на автомобили ја отфрлаа заканата со години, скептични дека стартап компанија за автомобили би можела да открие како масовно да произведува електрични возила профитабилно. „Тој го обнови почитувањето на светот кон американската генијалност во автомобилското инженерство“, рече Боб Луц, поранешен потпретседател на „Џенерал моторс“.

Во исто време, „Тесла“ се соочи со правни предизвици и загрижености на акционерите поврзани со својот познат извршен директор, особено неговиот пакет плати за 2018 година, кој некогаш вредеше 56 милијарди долари.

Влијанието на Маск стана толку сеприсутно што пазарните набљудувачи ја нарекоа мрежата на бизниси околу него „Маскономија“.

Феноменот доведе до она што некои инвеститори го нарекуваат „премија на Елон“, зголемување на вреднувањето поттикнато подеднакво од верата во визијата на Маск, како и од традиционалните финансиски метрики.

„Слично како и ‘Тесла’, ‘СпејсИкс’ се обложува на Елон Маск“, рече Мет Кенеди, виш стратег во „Ренесанс Капитал“, снабдувач на истражувања фокусирани на првични јавни понуди и ETF-ови.

„Пазарна капитализација од 1,5 билиони до 2 билиони долари сигурно би ги отфрлила сите традиционални методологии за вреднување и наместо тоа најдобро се карактеризира како „премија на Елон Маск“.“

Концентрацијата на влијание околу еден претприемач ги засили загриженостите за корпоративното управување, конфликтите на интереси и ризиците од премногу тесно врзување на богатството на компаниите за една личност.

Со текот на годините, Маск ги претвори судирите со регулаторите, милијардерите, продавачите на кратко, новинарите и медиумските организации, вклучувајќи го и Ројтерс, во повторливи јавни битки кои често се одвиваа на социјалните медиуми.

Алијансата на Маск со Трамп следеше познат модел. Откако помогна во финансирањето на враќањето на Трамп во Белата куќа и служеше во улога на висок советник преку иницијативата DOGE на администрацијата, Маск стана еден од најблиските корпоративни сојузници на претседателот.
Односот подоцна се распадна поради несогласувања околу политиката и трошењето, прелевајќи се во јавна расправија. Иако двајцата оттогаш имаат попомирувачки тон, нивното несогласување ги истакна сè понејасните линии помеѓу деловната империја на Маск и политичките амбиции.

Сепак, за многу инвеститори, загриженоста за често неконвенционалното однесување на Маск е надмината од неговата евиденција за претворање на амбициозните идеи во некои од највредните компании во светот.

„Елон е Едисон на нашето време“, рече извршниот директор на JPMorgan Chase, Џејми Дајмон, за време на неодамнешниот разговор со Маск.

Банкарот, поранешен противник на Маск во долготрајна правна битка, оттогаш стана негов обожавател. Дајмон минатата година за Си-Ен-Би-Си изјави дека двајцата „се сложиле“ и го нарече Маск „наш Ајнштајн“.