Орбан не е толку изолиран колку што изгледа

Под водство на унгарскиот премиер Виктор Орбан, новата екстремно десничарска евроскептична група – Патриоти за Европа – стана трет по големина блок во Европскиот парламент. Успехот на иницијативата на Орбан е извонредно достигнување. Унгарскиот лидер успеа да ја реорганизира европската крајна десница околу својот имиџ и на неговата партија Фидес, која беше фрлена во политичката пустелија откако ја напушти централнодесничарската група на Европската народна партија во 2019 година.

Создавањето на групата „Патриоти“ покажува како Орбан е многу помалку изолиран отколку што првично се мислеше, способен да изгради коалиција на истомисленици кои ја споделуваат неговата стратешка цел – создавање „Европа на национални држави“. Тоа сугерира дека екстремно десничарските групи во ЕУ се поусогласени околу оваа визија отколку кога било. И тие претставуваат директен предизвик за попрагматичниот популизам што го застапува италијанската премиерка Џорџа Мелони.

Орбан го консолидираше својот сојуз со францускиот Национален митинг, најголемата екстремно десничарска партија на континентот и покрај нејзиниот неуспех да постигне мнозинство на предвремените избори во земјата. Слично на тоа, холандската крајнодесничарска Партија на слободата на Герт Вилдерс, исто така, се пресели во Патриотите од поранешната екстремно десничарска група во Парламентот – Идентитет и демократија – откако победи на минатогодишните холандски избори и за првпат влезе во коалициска влада.

Сепак, оваа консолидација нема сосема да ја промени рамнотежата на силите во ЕП и веројатно нема значајно да влијае врз креирањето на политиките на ЕУ – барем на краток рок. Центристичките про-ЕУ партии задржаа значително мнозинство во Брисел. И со Зелените, тие лесно имаа доволно гласови за повторно именување на претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен за втор мандат, како и поддршка на нејзините законодавни приоритети потоа.

Значи, Патриотите ќе останат во опозиција, со ограничена можност да влијаат на законодавниот процес на ЕУ. Големината на групата ќе ѝ овозможи уште финансирање, видливост и важност во парламентарните постапки, но ќе ѝ биде ускратено било каква значајна застапеност во парламентарните раководни тела – како што се претседателите на комисиите. Сепак, среднорочните предизвици се многу позагрижувачки.

Како што споменавме, Патриотите претставуваат директен предизвик за „третиот пат“ на конструктивен популизам на Мелони. Групата на Европските конзервативци и реформисти  со која таа претседава нема да се спои со Патриотите. И нејзините двајца главни членови – партијата Браќа на Италија на Мелони и главната полска опозициска партија Право и правда – одбија да му се придружат на Орбан.

Ова значи дека, засега, Мелони ќе продолжи да се движи на теренот меѓу екстремната десница и естаблишментот на ЕУ, додека ги држи отворени нејзините опции. Нејзините пратеници сега ја  поставуваат Групата на европските конзервативци и реформист како мост меѓу двата табора. И фактот дека напредокот на Националниот собир беше проверен во вториот круг од француските парламентарни избори ѝ даде уште една причина да чека време и да продолжи да работи конструктивно со Брисел, Берлин и Париз за да ги унапреди приоритетите на Италија.

Но, Групата на европските конзервативци и реформист го губи тлото.Нејзините амбиции да стане трета по големина група во ЕП беа спречени. И покрај силните односи со Браќата на Италија, шпанската партија Вокс замина за да им се придружи на Патриотите.

Покрај тоа, откако ја доби поддршката од Зелените, фон дер Лајен сега ќе биде помалку зависна од италијанската лидерка – што делумно објаснува зошто таа се воздржа од одлуката на Европскиот совет да ѝ додели уште еден мандат на Германката. Тоа беше обид повторно да се потврди нејзината важност и да се воспостави одредено влијание врз Фон дер Лајен во иднина. Затоа што со текот на времето, промените во рамнотежата на силите во Советот – вистинското седиште на моќта во ЕУ – веројатно ќе се покажат повеќе последователни.

Во моментов, Патриотите контролираат само едно место во Советот – на Орбан. Тие имаат индиректно влијание и врз уште две места, на Холандија и Италија, каде ПВВ и екстремно десничарската партија Лига се партнери во владејачките коалиции на нивните земји и на тој начин можат да извршат одредено влијание врз владата .Сепак, бројот на патриоти во Советот веројатно ќе расте со текот на времето, бидејќи неколку национални избори се закажани за следниот период и има добри шанси да произведат повеќе екстремно десничарски влади. На пример, избори треба да се одржат во Австрија во септември, каде што екстремно десничарската Партија на слободата води на анкетите, и во Чешка следната есен, каде цврсто стои во водство  националистичката партија Акција на незадоволните граѓани на поранешниот премиер Андреј Бабиш.

Така, додека екстремно десничарските партии продолжуваат да се борат со внатрешните поделби околу политиката, а Фон дер Лајен сè уште ќе може да управува од центарот, исходот од неколку национални избори може да и даде на групата поголема застапеност. И овој развој би можел да ја поткопа кохезијата на ЕУ во клучните области, особено буџетот на ЕУ, проширувањето и надворешната политика – особено кога станува збор за Украина.

Преку политички притисоци и финансиски притисоци ЕУ досега наоѓаше начини да ги заобиколи повеќекратните вета на Орбан за Украина. Но, поголема, порешителна група на неволни влади ќе се покаже многу потешко да се задржи.

Сепак, ова не е однапред завршен заклучок. Мелони ја задржа гласната поддршка за Киев. Популистичкиот премиер на Словачка, Роберт Фицо, не ги исполни неговите критики за воената помош за Киев и не го искористи своето вето. Истото важи и за холандската ПВВ, која ја ублажи својата позиција откако се согласи да ја задржи поддршката на Хаг за Украина како дел од коалициската влада на десниот центар.

Можно е и други екстремно десничарски партии пријателски настроени кон Русија да бидат кооптирани на сличен начин. Но, ризикот европската кохезија да биде компромитирана – особено ако поранешниот американски претседател Доналд Трамп победи на претседателските избори во ноември – сега јасно се зголемува. (Политико)