Одбележана 80-годишнината од Игманскиот марш

Голем број учесници од неколку постјугословенски земји се собраа во саботата, 29 јануари, на Велико Поле на планината Игман кај Сараево за да ја одбележат 80-годишнината од Игманскиот марш, една од најважните тактички операции од раната фаза на Народно-ослободителната борба. Комеморацијата ја организираше Здружението на антифашисти и борци од НОБ на кантонот Сараево.

По традиционалниот марш, делегациите на учесниците положија венци на Спомен-обележјето на припадниците на Првата пролетерска бригада, кои среде зима и темница успеаја да излезат од непријателскиот круг, губејќи дел од борците поради смрзнатини.

Почит на борците на Првиот пролетер им оддаде и делегацијата на Сојузот на антифашистичките борци и антифашисти и на Сојузот на општества Јосип Броз Тито, предводена од претседателот на САБА РХ Фрањо Хабулин.

„Ова беше една од тактички најкомплексните и најдобро изведените акции во НОБ. Им оддадовме почит на припадниците на Првата пролетерска бригада кои го извршија овој величествен подвиг. Наша обврска и должност е вистината за Игманскиот марш, како и сеќавањето на целата НОБ и вистината за неа да им ја пренесеме на помладите генерации. Потребно е потсетување за темнината на заборавот или историскиот ревизионизам да не ја замати вистината за славната НОБ на нашите народи и народности на Југославија, на чело со маршалот Тито“, рече Хабулин, додавајќи дека „искуствата од НОБ можат биде корисно за политичарите кои дејствуваат и водат држави во оваа област“.

На крајот на јануари 1942 година, по неколку престрелки на Пјеновац и Бијеле Воде, Првата пролетерска бригада се нашла опкружена од силни германски сили на Романија, бројот на востаниците се намалуваше, а два баталјони биле на планината Јахорина во придружба на Врховниот штаб. Раководството донесе одлука за опасно, но единствено можно движење – поминување покрај Сараево и преку Игман кон ослободената Фоча.

Околу 700 борци кои маршираа за два дена на 25 јануари дојдоа на Сараевското Поле, додека преминувањето преку Игман беше извршено ноќта меѓу 27 и 28 јануари, во длабок снег и голем студ. Командантот на црногорскиот баталјон Перо Ќетковиќ ги подготвувал борците подобро да се подготват за маршот, но веќе при преминувањето на потокот Волуица неколку борци паднале во ледената вода. До стемнување стигнаа до подножјето на планината и влегоа во шумата.

Поради несоодветни обувки и високиот снег, дел од прстите на рацете и нозете на борците замрзнале, но бригадата утрото пристигнала во Велико Поље, каде што им помогнале борците на партизанско-четничката Игманска чета. Како што знаеме, четниците подоцна им се придружија на окупаторот и ја предале ослободителната борба.

По извесно време тие продолжија до целта, додека околу 40 тешко смрзнати борци беа префрлени на лекување во Фоча, каде им беа ампутирани замрзнатите прсти и други делови од телото. Многумина од нив продолжија да се борат и по закрепнувањето. За легендарниот марш во траење од 18 часа зборуваат многубројни споменици, како и филмот „Игмански марш“ на Здравко Шотра од 1983 година. (Порталновости)