Кина му подари палата на претседателот на Вануату

Сместенa на врвот Порт Вила, приморскиот главен град на Вануату, се наоѓа светкава црвено-бела зграда, која Кина ѝ ја подари на оваа пацифичка земја минатиот месец. Новата претседателска палата има посакувана позиција во градот, високо на рид и со поглед на канцеларијата на премиерот, зграда која беше реновирана исто така благодарение на големата кинеска донација пред речиси една деценија.

Мултимилионскиот комплекс е последниот во долгата низа подароци и инфраструктурни проекти понудени на Вануату од Пекинг, трансформирајќи неколку градови и села во малата островска држава со нешто повеќе од 300.000 жители. Тие вклучуваат пакет од нови згради на владини министерства, дом на парламентот на земјата, проекти за изградба на патишта на неколку острови, обнова на спортски стадион, ново пристаниште и донација на огромен конгресен центар кој често седи празен во средината на градот. 

Министерот за финансии на Вануату, Џон Салонг, чија нова министерска зграда, изградена од Кина, беше предадена на неговата влада заедно со палатата минатиот месец, вели дека проектите биле благодет за земјата во развој, која честопати се бори да плати за градежните работи. Институтот Лови проценува дека претседателската палата и новите владини згради чинат 20 милиони долари.

„Ние ја користиме дипломатијата како средство за да ги искористиме ресурсите што ги имаме за да можеме да изградиме институции што ни се потребни“, вели Салонг.

Овие големи градби станаа видливи споменици на продлабоченото влијание на Кина во регионот, не само како партнер за развој, туку и како политички играч во подем. Големите работи финансирани од Кина се случија во речиси секоја земја на островот на Пацификот, што се совпаѓа со проширувањето на кинеските безбедносни и полициски договори во регионот и зајакнувањето на дипломатските врски меѓу владите на Пекинг и Пацификот.

Неколку дена откако премиерот на Вануату, Шарлот Салваи, присуствуваше на отворањето на новата претседателска палата, тој отпатува за Кина со делегација на официјални лица за да се сретне со претседателот Кси Џинпинг. Во заедничката изјава објавена по разговорите, Кина рече дека го поздравува „активното учество“ на Вануату во нејзината иницијатива за појас и пат, проект на Пекинг вреден повеќе милијарди долари за поврзување на светот преку серија градби на инфраструктура.

„Кина му пружи помош на Вануату без никакви политички услови“, рече кинескиот амбасадор во Вануату, Ли Мингганг, во обраќањето што го објавија кинеските државни медиуми набргу по предавањето на новата палата. Кинеската амбасада во Вануату не одговори на барањето за коментар.

Сепак, некои жители на Тихиот Остров изразија критики поради ширењето на инфраструктурните проекти поддржани од Кина во нивните земји. Жан Паскал Вахе, водач на заедницата од островот Тана во Вануату, вели дека иако патната мрежа финансирана од Кина им овозможи на неговите луѓе критичен пристап до пазарите, здравствените услуги и локалниот аеродром, тој е исто така загрижен за повеќе од децениската присуство на Кинеската градежна корпорација за градежништво (CCECC) на неговиот остров. CCECC е во целосна сопственост на кинеската влада.Вахе вели дека CCECC „сега ги има добиено сите други поддоговори за работи на патишта што не биле ни дел од првичниот проект за патишта“.

Трошоците за помош на Кина во Пацификот се помали од тие на другите земји, а се проценува дека сочинуваат само 9% од вкупните трошоци за развој во регионот според „Мапата за помош“ на Институтот Лови. Спротивно на тоа, расходите за помош на Австралија, која останува најголемиот трошач во регионот , сочинуваат 40% од вкупниот приход за развој на Пацификот – што е еквивалентно на околу 15 милијарди американски долари од 2021 година.Но, инвестициите на Пекинг во истакнати инфраструктурни градби често се откриваат од владите на Тихиот Океан преку раскошни церемонии и го искривија јавното мислење за големината на кинеските придонеси.

„Австралија дава четири пати повеќе помош во Пацификот“, вели Грем Смит, виш соработник од Австралискиот национален универзитет кој ја истражувал кинеската помош и развојот на инфраструктурата низ Пацификот.

„Но, перцепцијата во Пацификот, кога ги правите овие истражувања на ставовите, луѓето мислат дека Кина е главниот донатор, бидејќи ги имате овие физички симболи на нивните подароци“.

Понатамошна загриженост е големиот економски товар што некои од инфраструктурните проекти на Кина го ставија на земјите во развој на Пацификот. Кина е најголемиот заемодавател во регионот и иако многу од владините згради на Пацификот се донирани како подароци, поголемиот дел од нејзините инфраструктурни градби се овозможени со значителни заеми од нејзината Ексим банка.

„Се плашам од овие заеми и се сомневам дали ќе ги вратиме“, вели Вахе, кој знае дека владата земала голем заем од Кина за да ги финансира работите на неговиот остров.

„Проектот е добар, но јас постојано ги потсетувам нашите лидери дека во овој свет не постои такво нешто како бесплатен ручек“.

Тонга оваа година го започна тешкиот процес на отплата на својот огромен заем од 119 милиони долари за Кина, а постои загриженост дека Вануату ќе се соочи со должнички проблеми додека се бори да и ги отплати на Кина нејзините обемни патишта и други инфраструктурни проекти.

„Можеби нашата одржливост на долгот ќе премине од умерена до висока должничка неволја“, вели Салонг.

„Мораме да се провериме и да се увериме дека не е само инфраструктура заради инфраструктурата, туку инфраструктура што ќе помогне да се прошири економската база за да можеме да продолжиме да управуваме со земјата“.

Бидејќи кинеските инвестиции продолжуваат да го менуваат пејзажот во многу земји од Пацификот, другите развојни партнери, исто така, ја зголемуваат помошта во регионот. Неколку недели по откривањето на палатата изградена од Кина во Вануату, САД ја отворија својата амбасада во Порт Вила. Соединетите Американски Држави неодамна објавија дополнително финансирање од 10 милиони американски долари за регионот преку својата Иницијатива за инфраструктура на Пацифичките Острови.Салонг вели дека таквата помош е добредојдена, но неговата влада на крајот ќе одлучи кои проекти ќе бидат одобрени.

„Ние сами носиме одлуки и знаеме дека самите одлучуваме за нашите приоритети“, вели тој. (Гардијан)