Пасошите можат да личат на скратени мемоари, а нивните печати да раскажуваат романтични приказни за страст за патување, слобода и припадност. Но, тие се исто така симбол на глобални нееднаквости и променливи геополитички богатства. Пасошите од некои држави им овозможуваат на нивните сопственици да патуваат во странство само со резервација на лет и пакување куфер. Други, пак, бараат закажување состанок во најблискиот конзулат, презентирање документи за докажување на идентитетот и финансиските средства, а потоа чекање со недели за одлука. Македонскиот пасош не е нмеѓу најсилните, но благодарејќи на договорот за безвизен режим со ЕУ – не е ни меѓу најслабите.
Според рангирањето тој е на 34 место, нешто зад Србија(33-то место) од регионот, зад Панама и со ист статус како пасошите на грузија Ел Салвадор, кои пак немаат којзнае каква репутација на стабилни држави. Сепак на листата македонскиот пасош е пред Црна Гора ( не уште долго ако стане членка на ЕУ) која е на 35-то место,и пред Албанија која е на 40-то место. Она што е интересно е дека Македонија која е навредена од напредувањето на Украина кон ЕУ е далеку по силата на пасошот иако земјата е во војна, а се наоѓа на 24-то место.
Мислена именка за нас стана и Бугарија која е петта по достапноста што и ја дава пасошот во светот, што објаснува каква привилегија е да се има бугарски пасош и зошто македонските граѓани го плаќаат по неколку илјади евра. И уште покуриозитетно е дека бугарскиот пасош е пред американскиот кој падна на 8 место откако претседателот Доналд Трамп наметна рестрикции кон одредени државјани а тие возвратија со иста или слична мерка. Колку пак блискоста со ЕУ е важна за отвореноста кон македонските граѓани и обратно, колку е пречка се гледа од примерот на Обединетото Кралство кое откако излезе од ЕУ – падна на 24 место по силата на својот пасош.
Во последните 10 години, повеќе земји добија пристап до повеќе дестинации и, на прв поглед, се чини дека светот се отвора.
„Луѓето мислат дека ѕидовите се зголемуваат бидејќи екстремната десница доаѓа [на власт] на различни места низ целиот свет“, вели Арманд Артон, кој го води Passport Index, веб-страница што ги следи барањата за виза.
„Но, статистиката вели дека сè поголем број земји потпишуваат договори за безвизен режим.“
Можете да ја утврдите силата на пасошот со броење на земји, држави и територии во кои нивниот носител може да влезе без виза или со виза по пристигнување, електронско овластување за патување (ETA) или брза е-виза. Ова е познато како состојба на мобилност. Повеќето пасоши добија мобилност во последната деценија, но некои паднаа во рангирањето со повеќе нивоа.
Вануату падна за 14 позиции кога ЕУ и Велика Британија го отстранија од нивната листа за ослободување од виза, наведувајќи загриженост во врска со шемата за државјанство на инвеститори на Вануату. САД паднаа за пет места на деветтото ниво оваа година, главно поради земјите што применуваат реципроцитет во своите визни системи како одговор на заострувањето на визните барања од страна на Вашингтон. Потоа, тука се и земјите како Авганистан, Ирак, Сирија, Пакистан и Сомалија, за кои светот е сè уште претежно затворен. Секој со авганистански пасош може да патува без виза само во три земји и ќе мора да аплицира за виза во конзулат пред да патува во 113 земји.
Исто така, САД, Канада, Австралија и Нов Зеланд имаат некои од најсилните пасоши во светот, но ги држат своите граници релативно затворени. На другиот крај од спектарот се земји како Јужен Судан, Нигерија, Етиопија и Демократска Република Конго, чии граѓани имаат потреба од визи за да патуваат до повеќето дестинации, но чии влади релативно лесно примаат странски посетители.
Надвор од Шенген зоната, мобилноста на пасошите веројатно ќе се зголеми преку нови билатерални и регионални договори. Африка останува најмалку интегрираниот регион, со само 29% од патувањата во рамките на континентот што се одвиваат без виза.
Рамнотежата исто така ќе се промени бидејќи повеќе земји ги заменуваат традиционалните визи со дигитални ETA и е-визи, „водени од напредокот во граничната безбедност, скринингот на патниците и дигиталното управување со имиграцијата“. Ова може да означи крај на хартиените визи. Но, тоа исто така значи Артон, дека патниците кои претходно уживале безвизен пристап сè повеќе ќе бидат обврзани да добијат електронско овластување пред заминување. На пример, се очекува ЕУ да го воведе својот систем за овластување за патување Etias до крајот на годината за посетителите кои моментално патуваат без виза.
