Избери – или ЕУ или зетот на Трамп: Порака од Европа до Еди Рама

Европратеници ја предупредија Албанија дека преговорите за пристапување кон ЕУ се во опасност ако владата не го „промени курсот“ во врска со плановите за луксузен одморалиште поддржано од зетот на Доналд Трамп, Џаред Кушнер.

Тинеке Стрик, холандската европратеничка која ја предводи мисијата на Европскиот парламент за утврдување факти во државата, рече дека раководството на Албанија „си игра со оган“ со спроведувањето на проектот за недвижности од 1,4 милијарди евра, кој, како што рече таа, ќе предизвика хаос на девственото крајбрежје.

Противењето на проектот предизвика бран невидени немири познати како „Фламинго револуција“ и зголемените повици за оставка на албанскиот премиер, Еди Рама.

Во интервју за „Гардијан“, Стрик рече: „Ако Рама е навистина сериозен во врска со своите амбиции за ЕУ, треба да се повлече од оваа траекторија и да му каже на кланот Трамп: ‘Извинете, ЕУ е мојот прв приоритет’.

Во моментов, тие го загрозуваат процесот што им е толку драг… тие си играат со оган“.

Од падот на комунизмот пред повеќе од 30 години, ниедна политика не добила толку огромна поддршка од албанските граѓани како членството во ЕУ: околу 92 отсто ја поддржуваат целта.

Рама, кој минатата година освои историски четврти мандат, вети дека ќе ја внесе Албанија – една од најсиромашните земји во Европа – во блокот до 2030 година.

Охрабрен од напредокот постигнат во завршувањето на честопати сложените преговори, тој си постави цел декември 2027 година за завршување на процесот на пристапување. Претставниците на ЕУ го поздравија самонаметнатиот рок, иако го опишаа како амбициозен.

Тој временски рок сега би можел да биде во опасност ако Рама инсистира да продолжи со проектот поддржан од Кушнер за развој на некогашните еколошки заштитени подрачја на југот на земјата.

Кушнер зборуваше за создавање мега одморалиште на Сазан, единствениот остров во Албанија, а истовремено и за изградба по должината на дел од недопрената крајбрежна линија на полуостровот Звернец, претставувајќи го како место каде што со задоволство би уживал со семејството и пријателите.

Алармиран од обемот на проектот – и протестите што ги предизвика – Европскиот парламент јасно го искажа своето негодување минатиот месец.

Во резолуција, европратениците не само што ги поддржаа демонстрантите, туку повикаа на итно запирање на изградбата во заштитените зони. Тие, исто така, побараа повлекување на законодавството што им дозволуваше на „грабливите капиталисти“ да добијат дозволи како стратешки инвеститори во региони кои се сметаат за безбедни зони за дивиот свет и еколошки уникатни.

Зборувајќи на крајот од четиридневната посета, која вклучуваше посети на областите наменети за развој, Стрик рече: „Ако продолжат, ќе имаат голем проблем со ЕУ за време на преговорите – особено во поглавјето 27 каде што мора да ги исполнат сите критериуми на политиките на ЕУ за животна средина. Планираната изградба на толку големи недвижнини во толку кревка област е огромна закана“.

Европратеничката нагласи дека работите што веќе се извршени на полуостровот Звернец – вклучувајќи го уништувањето на шумите, античките дини и изградбата на пат со чакал долг 7 км – предизвикале значителна штета и се јасно кршење на директивите на ЕУ.

Пратениците во посета беа „охрабрени и уверени од албанскиот народ“ кој, рече Стрик, беше на улиците бранејќи ги европските вредности и барајќи одговорност.

Но, тие не беа импресионирани од владините претставници, рече таа, наведувајќи ги разговорите со министерот за животна средина, Софјан Јаупај, кој имплицираше дека работите ќе продолжат сè додека Албанија не биде обврзана да ги почитува стандардите на ЕУ.

Таа, исто така, изрази загриженост во врска со наводите за корупција што го засениле издавањето градежни дозволи и продажбата на земјишни парцели во Звернец. Противниците го критикуваа недостатокот на транспарентност и јавна дебата околу проектот.

„Од денешниот состанок си заминав со впечаток дека имаат намера да продолжат со овој проект пред да мора да се усогласат со правото на ЕУ и ова, се разбира, не е начин на лојална соработка“, рече таа.

„Тие не можат сега да кажат: ‘Можеме да направиме повеќе штета, а потоа ќе видиме на крајот од следната година каде се наоѓаме’. Тоа не е начин и ќе ја повикаме комисијата на ЕУ многу силно да го следи ова со албанската влада“.

„Заминувам со чувството дека албанскиот народ навистина сака да стане членка на ЕУ, всушност, тие веќе чувствуваат дека припаѓаат таму“, рече Стрик, европратеничка од Зелената левица.

Таа рече дека секојдневните демонстрации не се само за заканата за животната средина, туку прераснале во многу пошироко движење за основно владеење на правото.

„Албанците протестираат секој ден затоа што сакаат да имаат вистинска демократија, што навистина ја зајакнува мојата доверба во процесот и во нивната желба за пристапување.

„Она за што не сум толку сигурна е дали владата на Албанија воопшто ги сфаќа сериозно загриженостите на албанскиот народ, на нас [европратениците] и на Европската комисија – поради што ја повикав да го промени курсот и да ги сфати сериозно своите граѓани“. (Гардијан)