ЕЦБ предупредува на ризик од рецесија, војната во Иран може да ја турне Еврозоната во стагфлација

Ризикот Еврозоната да се лизне во рецесија доколку конфликтот на Блискиот Исток продолжи повеќе не е само теоретска закана. Гувернерот на грчката централна банка и член на Управниот совет на Европската централна банка, Јанис Стурнарас, предупреди дека загриженоста за можен економски пад е „реална и оправдана“, особено ако војната со Иран продолжи да создава нарушувања на страната на понудата.

Стурнарас во интервју за кипарскиот „Филелефтерос“ изјави дека Еврозоната досега покажала одредена отпорност, но дека моментумот на раст видливо се забавува. Новиот енергетски шок, предизвикан од геополитичките тензии и ризиците за понудата, доаѓа во време кога економијата веќе не е силна, што ја прави ситуацијата почувствителна отколку во претходните кризи.

Клучното прашање за ЕЦБ е комбинацијата од послаб раст и можен обновен притисок врз цените на енергијата. Еврозоната е зависна од енергија, па затоа порастот на цените на нафтата и гасот може брзо да влијае на трошоците на компаниите, куповната моќ на домаќинствата и инфлаторните очекувања. Сепак, за разлика од 2022 година, кога инфлацискиот шок следеше по посилно закрепнување од пандемијата, денешната еврозона влегува во ново нарушување со помалку простор за реакција.

Стурнарас предупредува дека можно зајакнување на инфлацијата сега се случува во услови на послаб економски раст, построги финансиски услови и поограничен фискален простор. Ова значи дека ниту владите ниту централната банка немаат ист простор за маневрирање како порано. По неколку години кризи, земјите се оптоварени со поголем долг, додека монетарната политика продолжува да ги сноси последиците од борбата против инфлацијата.
Засега, според него, нема значително прелевање на повисоките цени на енергијата врз вкупната инфлација. Сепак, во случај на посериозни нарушувања во снабдувањето или оштетување на енергетската инфраструктура, инфлациските притисоци би можеле да се одржат на среден рок. Покрај тоа, самата неизвесност може да ги закочи инвестициите, да ги одложи деловните одлуки и дополнително да го забави растот.

Времетраењето на шокот и начинот на кој ќе се прелее во економијата ќе бидат клучни за монетарната политика на ЕЦБ. Доколку порастот на цените на енергијата е краткотраен и без секундарни ефекти, како што се зголемување на платите и поширока инфлација, ЕЦБ можеби нема да треба да го промени курсот. Меѓутоа, доколку инфлацијата значително отстапи од целта од два проценти повторно, одговорот би можел да биде порестриктивен.

Стурнарас наведе три можни сценарија. Во првото, доколку шокот се покаже како минлив, монетарната политика нема да реагира. Во второто, доколку инфлацијата привремено силно ја надмине целта, ЕЦБ би можела да ја прилагоди политиката за да спречи секундарни ефекти. Во третото, најтешко сценарио, доколку војната и енергетските прекини предизвикаат трајно отстапување на инфлацијата, реакцијата на централната банка би морала да биде силна.

Таквиот тон покажува колку е сложена позицијата на ЕЦБ. Централната банка не сака дополнително да ја забави економијата, но не може да го игнорира ризикот од нов бран на инфлација. Токму затоа развојот на ситуацијата во врска со Иран ќе има клучно влијание не само врз геополитиката, туку и врз каматните стапки, инвестициите и економските перспективи на Еврозоната.