Бугарија влегува во еврозоната во време на политичка криза

Бугарија ќе стане 21. земја што ќе го усвои еврото в четврток, но некои веруваат дека овој потег би можел да донесе повисоки цени и да ја зголеми нестабилноста во најсиромашната земја во Европската унија, каде што владата неодамна поднесе оставка по масовните протести.

Но, последователните влади инсистираат на тоа дека тоа ќе ја поттикне економијата, ќе ги зајакне врските со Западот и ќе заштити од влијанието на Русија.

„Еврото е опиплив симбол на европската сила и единство“, рече претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, кога извршната власт на ЕУ заклучи дека Бугарија е подготвена да ја усвои валутата во 2026 година.

Приклучувањето кон еврозоната би ја зајакнало економијата на Бугарија преку подлабоки трговски врски со партнерите од еврозоната, поголеми странски инвестиции и полесен пристап до финансии, додаде таа, тврдејќи дека овој потег на крајот ќе го поддржи создавањето работни места и реалните приходи.

Единствената валута првпат беше воведена во 12 земји на 1 јануари 2002 година и оттогаш редовно го проширува своето влијание, а Хрватска беше последната земја што се приклучи во 2023 година.

Но, Бугарија се соочува со уникатни предизвици, вклучувајќи ги и протестите против корупцијата што неодамна ја соборија владата предводена од конзервативците, оставајќи ја земјата на работ на осмите избори за пет години.

Борјана Димитрова од институтот за истражување на јавното мислење „Алфа рисрч“, кој го следи јавното мислење за еврото една година, изјави за АФП дека сите проблеми со усвојувањето на еврото ќе бидат искористени од анти-ЕУ политичарите.

Секое прашање ќе стане „дел од политичката кампања, што создава основа за реторика насочена против ЕУ“, рече таа.

Иако крајнодесничарските и проруските партии стојат зад неколку анти-евро протести, многу луѓе, особено во сиромашните рурални области, се загрижени за новата валута.

Бугарската влада поднесе оставка претходно овој месец откако протестите привлекоа десетици илјади луѓе на улиците на главниот град Софија. Иако оставката не беше директно поврзана со плановите на земјата да го усвои еврото, јавната вознемиреност е зголемена поради загриженоста за потенцијалното зголемување на цените.

Најновото истражување на агенцијата за анкети на ЕУ, Евробарометар, покажа дека 49 отсто од Бугарите се против единствената валута.

Претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард, предвиде дека влијанието врз потрошувачките цени ќе биде „скромно и краткотрајно“, велејќи дека во претходните премини во еврозоната, влијанието било помеѓу 0,2 и 0,4 процентни поени.

Но, потрошувачите – кои веќе се борат со инфлацијата – стравуваат дека нема да можат да врзат крај со крај, според Димитрова.

Цените на храната во ноември се зголемија за пет проценти на годишно ниво, според Националниот статистички институт, што е повеќе од двојно повеќе од просекот во еврозоната.

Парламентот оваа година усвои овластени надзорни тела за истражување на остри зголемувања на цените и ограничување на „неоправданите“ скокови поврзани со преминот во еврозоната.

Но, аналитичарите стравуваат дека пошироката политичка неизвесност ризикува да ги одложи многу потребните антикорупциски реформи, што би можело да има последици врз пошироката економија.

„Предизвикот ќе биде да имаме стабилна влада најмалку една до две години, за да можеме целосно да ги искористиме придобивките од приклучувањето кон еврозоната“, рече Димитрова.

Со Бугарија, само шест земји од ЕУ – Данска, Шведска, Полска, Чешка, Унгарија и Романија – сè уште ги задржуваат своите валути. Од нив, Романија е единствената земја што планира да го усвои еврото. (АФП)