Бугарија ја чека големо „патриотско“ шоу пред изборите

„Патриотскиот“ гласач сигурно ќе биде задоволен од шоуто што го чека. ВМРО се обидува да го води главното оро, Екатерина Захариева докажа дека е талентиран изведувач на патриотскиот репертоар на македонска тема, но новиот играч, Слави Трифонов, со неколку професионални изведби на „Јовано, Јованке“ може да ги победи аматерските танцови групи на другите

„Патриотските“ луѓе повторно ќе вијат ора околу изборите во Бугарија. Некои може да доведат до добри политички идеи. Но вистината е дека многу „патриоти“ ги користат патриотските чувства неодговорно и антинационално, пишува за Дојче веле Даниел Смилов, експертот по уставно право и директор во Центарот за либерални стратегии во Софија.

Според него „патриотскиот“ политички простор започна да се структурира пред изборите и веќе три различни луѓе се приклучиле кон него него. Смилов пишува:

„Првото ајдучко оро ќе биде на ВМРО и ќе биде во бели македонски носии. Орото ќе биде полн со извици, клекнувања и модринки, постојано пукајќи кон растрчаните ликови на северномакедонската ‘украдена’ историја и Истанбулската конвенција. Второто оро ќе биде од фолклорниот регион Бургас-Варна и ќе одговара на барањата за бучава во морските одморалишта. Еден од водачите на танцот – Веселин Марешки – ќе мавта со туба за бензин и торба со бесплатни лекови, истовремено повлекувајќи се на исток кон Русија. Другиот водач – Валери Симеонов – ќе зачекори малку кон запад и ќе мавта со сѐ што му одговара. Третото оро ќе го врти Атака на Волен Сидеров и ќе претставува вообичаена фузија на тракиски дионизиски мотиви и руски частушки.

‘Патриотскиот’ гласач сигурно ќе биде задоволен од шоуто што го чека. Тоа стана неопходно затоа што во коалицијата ‘Обединети патриоти’ (ОП), трите ‘патриотски’ формации почнаа да се перципираат како патерица на ГЕРБ, што е погодно за Борисов да ги прикрие врските на владејачката партија со партијата на Турците ДПС. Малиот коалициски партнер обично ги носи негативите на владата и ОП ја изгубија довербата што ја стекнаа во 2017 година. Новата фрагментирана кореографија има за цел да ги натера гласачите да ги заборават негативите од учеството на ‘патриотите’ на власт. Секој од нив ќе може да се пофали со позитивните (колку што постојат), а проблемите ќе се пренесат на останатите.

Оваа стратегија носи свои ризици, но во сегашната ситуација се чини дека е единствената можна. Според анкетите, орото на ВМРО има најголеми шанси да влезе во следниот парламент“.

Смилов вели дека на изборите е можно и негативно сценариот за овие формации – тие да ги поделат гласовите и некој да не го премине прагот од 4 отсто за влез во парламентот. „Ова не е исклучено, бидејќи на ‘патриотската’ сцена има нов играч – Слави Трифонов, кој со неколку професионални изведби на ‘Јовано, Јованке’ може да ги победи аматерските танцови групи на другите. И ГЕРБ, претставена од министерката Екатерина Захариева, докажа дека има талентиран изведувач на патриотскиот репертоар на македонска тема: Партијата на Борисов, исто така, ќе има за цел да заземе уште еден ‘патриотски’ глас заради епското вето на Северна Македонија“, анализира Смилов.

Според него, проблемот е во тоа што политизацијата на патриотизмот во Бугарија генерира енергија што е канализирана во најмалку две насока, различна од националниот интерес. „Овде нема парадокс – инструментализацијата на ‘патриотизмот’ честопати доведуваше до национални катастрофи. Хитлерова Германија и фашистичка Италија се најдобрите примери, иако бугарската историја не е лишена од лекции во оваа насока. Еве барем два примери за нашата сегашна политика кои јасно ги демонстрираат опасностите по националниот интерес од игра со национализмот и ‘патриотизмот’.

Првиот пример: политиката на Бугарија кон Северна Македонија. Бугарскиот национален интерес е да има засилени контакти со оваа поранешна југословенска република, што ќе помогне да се надминат постојните негативни ставови кон Бугарија. Овие ставови, за жал, се факт: тие се производ на целата повоена историја на нашиот регион. Како и да е, владата на Зоран Заев е подготвена да започне процес на приближување како дел од процесот на пристапување на Северна Македонија во ЕУ. Досега Бугарија, сосема со право, безрезервно ги поддржуваше Македонците на пат кон Европа, што е краен бугарски интерес – обединет Балкан, интегриран во заеднички простор за слобода и демократија. На овие простори, нашата историска близина со Македонците ќе биде неоспорен бугарски плус. Сепак, со разгорување на патриотските расправии околу историјата и идентитетот, ние буквално привремено го блокиравме процесот на интеграција на Балканот, па дури и го доведувавме во прашање. Она што е уште полошо е што на овој начин ние всушност ги интензивиравме негативните ставови кон Бугарија меѓу нашите соседи и го скршивме нашиот имиџ на несебичен помагач на нивниот пат кон ЕУ. Ова се негативи кои допрва треба да ги надминеме.

Што добивме за возврат? Задоволни што рековме ‘не’ и застанавме наспроти цела ЕУ? Или инфантилната радост што ја спасивме нашата приказна од ‘кражба’, како да е стока што може да биде украдена ноќе од крадци на коњи? Овие наводно невини радости ќе бидат основа на изборната кампања на ‘патриотските’ формации. И, ова е точен пример за неодговорно и на крај антинационално користење на патриотски чувства.

Вториот пример на ‘патриотска’ злоупотреба на ставовите е стигматизација на цели заедници – етнички, сексуални, итн. ‘Патриотските’ политичари веќе зборуваат за ‘цигански паразитизам’. Веќе сме навикнати на ‘цигански криминал’.

Предложени се посебни концепти за ‘Циганите’, кои велат дека тие – воопшто – треба да подлежат на одделни воспитни и дисциплински мерки во однос на образованието, работните навики итн. Историјата се сеќава на што доведе таквата етнизација на политиката – до гета, обележја и уште полошо“, вели Смилов.

Според него, не секој што се нарекува „патриот“ работи за национален интерес. Некои може да бидат само кловнови, додека други можат да бидат штетни за нацијата. „Се разбира, помеѓу клекнувања и извици, некои добри политички идеи можат да се родат во ‘патриотскиот’ сектор“, заклучува Даниел Смилов во својата анализа.