Бугарија, Грција и Романија ќе градат коридор од Егејот до Црно Море

Во услови на зголемена геополитичка неизвесност, Бугарија, Грција и Романија се обврзаа брзо да развијат стратешки транспортен коридор север-југ што ги поврзува Егејското Море со Црното и Балтичкото Море. Трите земји на 3 декември во Брисел потпишаа Меморандум за разбирање во рамките на новосоздадената платформа за коридор Црно Море-Егеј, со силна поддршка од Европската комисија и Европската инвестициска банка.

Договорот го потпишаа бугарскиот министер за транспорт и врски Гроздан Караџов, вршителот на должноста министер за транспорт на Грција Константинос Киранакис и романскиот државен секретар за транспорт Јонут Кристијан Савоју. Европскиот комесар за транспорт Апостолос Цицикостас го додаде својот потпис на формална Декларација за поддршка во име на Комисијата, нагласувајќи го статусот на проектот како врвен европски приоритет.

Основната цел е да се создадат брзи, конкурентни, одржливи и отпорни врски што ќе ја завршат историската изолација на југоисточна Европа и ќе го претворат регионот од европска периферија во витална артерија. Директната, модернизирана оска Солун-Букурешт ќе го скрати времето на транзит на товар, ќе отклучи нови трговски патишта и ќе ги поврзе главните пристаништа, енергетските центри и економските центри. Откако ќе биде завршен, коридорот ќе стане неопходен дел од трансевропската транспортна мрежа, поттикнувајќи ја трговијата, туризмот и регионалната стабилност.

Министерот Караџов и комесарот Цицикостас го нагласија двојното цивилно и воено значење на иницијативата. Новата инфраструктура драматично ќе ја подобри воената мобилност на НАТО и ЕУ, овозможувајќи побрзо и побезбедно движење на војници и опрема од грчките пристаништа преку Бугарија и Романија кон Молдавија и Украина. Новиот мост преку Дунав кај Русе-Ѓурѓу постојано беше издвојуван како водечки проект со јасна стратешка вредност и за Европската Унија и за Атлантската алијанса.

Амбициозниот план се фокусира на три паралелни оски север-југ:

Западна рута што се протега од Атина преку Софија до Букурешт и понатаму кон Централна Европа;

Централна рута што ги поврзува Солун и Александрополис преку Свиленград и Русе до Букурешт, со продолжувања кон Украина и Молдавија;

Источна рута што ги поврзува егејските пристаништа со Бургас, Варна и романската Констанца на Црното Море.

Низ овие коридори, планот предвидува обемна модернизација на железницата и патиштата, изградба на три нови моста на Дунав (Русе-Ѓурѓе, Силистра-Калараши и Никопол-Турну Магуреле) и надградба на постојните фериботски врски до стандарди за двојна употреба (цивилно-воени).

Самиот Дунав се појавува како ‘рбет на целата визија. Наместо да остане природна бариера, реката треба да стане она што министерот Караџов го нарече „жив ‘рбет на Европа“ – воден пат и премин што ги поврзува пазарите, народите и заедничките безбедносни интереси.

Повеќето нови мостови, финансирани главно преку инструменти на ЕУ, како што е Фондот за поврзување на Европа и надополнети со национални буџети и јавно-приватни партнерства, се сметаат за вистинска европска инфраструктура што конечно ќе ја направи оската север-југ оперативна.

Цицикостас вети дека ќе формира посветена работна група од европски експерти и финансиски институции за да ја претвори политичката посветеност во конкретни временски рокови за изградба.Сега се подготвува детален акционен план со строги рокови, со обезбедено финансирање барем до следната повеќегодишна финансиска рамка (2028–2034).

За Грција, коридорот претставува трансформативна економска можност. Пристаништата како што се Солун и Александрополис ќе се развијат во примарни порти за стоки што се упатуваат кон Централна и Северна Европа, зајакнувајќи ја улогата на Грција како мост помеѓу Европа и Азија, а воедно и подобрувајќи ја националната и регионалната безбедност.

Меморандумот од Брисел означува повеќе од бирократски напредок; тој сигнализира крај на деценискиот периферен статус за регионот. Со создавање сигурни алтернативи на преоптоварените рути низ Босфорот и диверзификација на транспортната мрежа на континентот, трите земји – поддржани од решителна европска поддршка, ги поставуваат темелите за поповрзана, просперитетна и безбедна југоисточна Европа. (EUalive)