Американскиот напад на Гренланд ќе биде крај за НАТО, вели премиерката на Данска

Нападот на Соединетите Американски Држави врз сојузник на НАТО би значел крај и на воениот сојуз и на „безбедноста по Втората светска војна“, предупреди данскиот лидер, откако Доналд Трамп повторно се закани дека ќе го преземе Гренланд.

Свеж по воената операција во Венецуела, американскиот претседател во неделата изјави дека на САД им е „многу очајно потребен“ Гренланд – обновувајќи ги стравувањата од американска инвазија на претежно автономниот остров, кој е поранешна данска колонија и останува дел од данското кралство. Надворешната и безбедносна политика на Гренланд продолжува да биде контролирана од Копенхаген.

Мете Фредериксен, данската премиерка, во понеделник предупреди дека секој напад на САД врз сојузник на НАТО би бил крај на „сè“.

„Ако Соединетите Американски Држави одлучат воено да нападнат друга земја од НАТО, тогаш сè би запрело – тоа го вклучува и НАТО, а со тоа и безбедноста по Втората светска војна“, изјави Фредериксен за данската телевизиска мрежа TВ2.

Нејзините коментари дојдоа откако премиерот на Гренланд, Јенс-Фредерик Нилсен, даде директна изјава во која го повика Трамп да се откаже од своите „фантазии за анексија“ и ги обвини САД за „целосно и крајно неприфатлива“ реторика, изјавувајќи: „Доста е“.

„Заканите, притисокот и разговорите за анексија немаат место меѓу пријатели“, рече Нилсен во објава на социјалните мрежи. „Така не се зборува со луѓе кои покажаа одговорност, стабилност и лојалност одново и одново. Доста е. Крај на притисокот. Крај на инсинуациите. Крај на фантазиите за анексија“.

Тој додаде: „Гренланд е наш дом и наша територија. И така ќе остане“.

Фредериксен рече дека нејзината влада прави сè што е можно за да спречи напад врз Гренланд и ги обвини САД за примена на „неприфатлив притисок“, опишувајќи го како „неразумен напад врз светската заедница“.

„Не можете да влезете и да преземете дел од територијата на друга земја“, изјави таа за данскиот радиодифузер ДР, додавајќи: „Ако САД одлучат да нападнат друга земја од НАТО, сè ќе престане.

Од самиот почеток реков дека за жал верувам дека американскиот претседател е сериозен во врска со ова. Исто така, јасно ставив до знаење каде стои Данска. А Гренланд постојано повторува дека не сака да биде дел од САД“.

Таа му беше „многу јасна“ на Трамп, јавно и приватно, рече Фредериксен, додавајќи дека ќе „направи сè… за да се бори за фундаменталните демократски вредности и меѓународната заедница што ја изградивме“.

Нилсен и Фредериксен беа поддржани од ЕУ, која во понеделник изјави дека нема да престане да го брани принципот на територијален интегритет, особено кога станува збор за членка на блокот од 27 члена.

„ЕУ ќе продолжи да ги почитува принципите на национален суверенитет, територијален интегритет и неповредливост на границите“, изјави за новинарите водечката портпаролка на ЕУ за надворешна политика, Анита Хипер. „Ова се универзални принципи и ние нема да престанеме да ги браниме, уште повеќе ако е доведен во прашање територијалниот интегритет на земја-членка на Европската Унија.“

Но, расте притисокот врз Фредериксен, која се соочува со општи избори оваа година, да оди подалеку од дипломатијата и да изнесе поконкретни планови за тоа како Данска би одговорила доколку Гренланд биде нападнат.

Аја Кемниц, членка од Гренланд во данскиот парламент и претставничка на партијата Инуити Атакатигит, рече дека иако не верува дека инвазијата е неизбежна, жителите на Гренланд треба „да се подготват за најлошото“.

„Треба да се надеваме на најдоброто и да се подготвиме за најлошото. Така го гледам јас во моментов. Се наоѓаме во загрижувачка ситуација“. Кемниц рече дека последните забелешки на Трамп биле „најлошите и најсериозните“ од неговите закани кон Гренланд и го означиле појавувањето на „нов светски поредок“.

„Само пред неколку месеци многумина од нас го гледаа политичкиот свет како што го гледавме порано, односно дека можете да имате дијалог, можете да имате соработка… и така натаму“, рече таа. „Но, начинот на кој САД зборуваат за Гренланд и се обидуваат да „соработуваат со Гренланд“, тоа е сосема нов светски поредок што го гледаме“.

Кемниц додаде: „Иднината на Гренланд зависи целосно од нас. Разбирам дека тој [Трамп] можеби е заинтересиран да го има Гренланд, но Гренланд не е заинтересиран да биде дел од САД“.

Откако одби да ја исклучи воената интервенција за да се добие контрола врз Гренланд минатата година, Трамп беше релативно тивок по ова прашање во последните месеци.

Но, бомбардирањето на Венецуела од страна на САД за заробување на нејзиниот претседател, Николас Мадуро, и коментарите на Трамп за време на викендот ги обновија стравувањата дека тој може да дејствува врз основа на своите закани.

Зборувајќи во претседателскиот авион, Трамп одби да одговори на прашањето дали очекува да преземе акција во Гренланд, велејќи дека ќе ја преиспита темата „за 20 дена“ пред да продолжи да ги исмева данските одбранбени напори.

„Во моментов, Гренланд е полн со кинески и руски бродови насекаде. Ни треба Гренланд од причини за национална безбедност. Данска нема да може да се справи со задачата“, рече Трамп.

Пеле Броберг, лидерот на опозициската партија на Гренланд, Налерак, која е за независност, рече дека не е загрижен од коментарите на Трамп.

„Сигурен сум дека САД ќе го заштитат Гренланд како независна нација кога сакаме да станеме таква“, рече тој, додавајќи дека владата на Гренланд треба да биде во дијалог со администрацијата на Трамп. „Освен тоа, САД не можат да ни направат ништо што Данска веќе не го направила“.

Минатиот месец, данските разузнавачки служби ги обвинија САД дека ја користат својата економска моќ за „да ја наметнат својата волја“ и дека се закануваат со воена сила против своите сојузници. Ова се случува во услови на зголемени тензии на Арктикот, бидејќи три глобални суперсили – САД, Кина и Русија – се борат за доминација врз минералите и другите геополитички средства во регионот додека мразот се топи.

Нордиските соседи Шведска, Норвешка и Финска ја изразија својата поддршка за Данска. Шведскиот премиер, Улф Кристерсон, рече: „Само Данска и Гренланд имаат право да одлучуваат за прашања што се однесуваат на Данска и Гренланд. Шведска целосно ја поддржува нашата соседна земја“.