Алиу: За секој денар од акциза од тутун економијата троши приближно четири денари за справување со здравствените последици од пушењето
Министерот за здравство Азир Алиу, денеска, на состанокот на Економско-социјалниот совет во Владата, ги презентира новините во предлог-законот за заштита од пушење.
– Постојниот закон е стар речиси 30 години и не одговара на денешната реалност, особено со појавата на нови производи, како што се електронските цигари и несогорливите тутунски производи, нејасните правила за угостителските објекти и слабата заштита на младите. Овој закон е дел и од нашите обврски кон Европската Унија, но уште поважно – тој е одговор на реалните проблеми што директно ги чувствуваат работниците, компаниите и семејствата. Суштината е дека тутунот не е само здравствен предизвик, туку и економски товар за нашата државата. Тутунот е одговорен за над 3.600 смртни случаи годишно, односно околу 13 отсто од вкупниот број смртни случаи, со што Македонија е меѓу земјите со највисока смртност од пушење во Европа, со над 170 смртни случаи на 100 илјади жители наспроти европскиот просек од 95 отсто – истакна министерот Алиу.
Тој посочи дека, освен здравствениот аспект – економскиот товар е речиси четирипати повисок од вкупните приходи што државата ги собира од акцизите на тутунските производи, односно за секој денар што влегува во буџетот преку акцизи на тутун, економијата троши приближно четири денари за справување со здравствените последици. Работниците во угостителството, нагласи, се најизложената група на штетните последици од пушењето. Потенцира дека со овие законски решенија чистиот воздух на работното место станува право на секој работник.
– Воведуваме и принцип на пропорционална одговорност – работодавачот што ги презел сите мерки и го пријавил прекршувањето нема да одговара за туѓото однесување. Во однос на грижите за вработените во угостителскиот сектор, научните сознанија од светски референтни истражувања покажуваат дека сеопфатните забрани имаат неутрален или позитивен ефект врз продажбата во угостителскиот сектор. А истражување спроведено во нашата држава од декември 2025 година покажува дека само 14 отсто од угостителите сметаат дека сегашната регулатива е целосно неефикасна, а околу 50 % се подготвени да се приклучат на иницијативи за средини без чад. Нивните забелешки не се против забраната, туку против нејасните правила и нелојалната конкуренција. Тоа го решаваме со универзални правила за сите. Предвидени се и разумни преодни периоди – шест месеци за изложувањето во малопродажбата и една година за угостителските тераси – заклучи министерот Алиу.