30 јануари во историјата – Bloody Sunday во Северна Ирска

На 30 јануари 1972 година, во градот Дери, Северна Ирска, се случи еден од најтрагичните настани во историјата на конфликтот познат како „Неволји“. На тој ден, британски војници отворија оган врз мирни демонстранти за граѓански права, убивајќи 13 невооружени цивили, додека 14-та жртва почина од повредите неколку месеци подоцна. Овој настан стана познат како „Крвава недела“(Bloody Sunday) и имаше далекусежни последици за конфликтот во Северна Ирска. Една од најпознатите песни на рок-групата „У2“ е посветена токму на оваа трагедија.

Протестот, организиран од Здружението за граѓански права на Северна Ирска, беше насочен против политиката на британската влада за затворање без судење на осомничени членови на Ирската републиканска армија (ИРА) и други националисти. Интернирањето предизвика негодување кај католичкото население, кое сметаше дека нивните граѓански слободи се загрозени.

Демонстрантите се собраа во областа Креган и маршираа кон центарот на Дери. Планот беше мирно да маршираат до градското собрание, но британската армија постави барикади за да ги спречи демонстрантите да влезат во центарот на градот.

Додека поголемиот дел од демонстрантите се упати кон нивната планирана рута, помала група се упати кон барикадите на улицата „Вилијам“, каде што се судрија со војниците. Ситуацијата ескалираше кога припадници на 1. Баталјон на Падобранскиот полк отвори оган врз демонстрантите.

Вкупно четиринаесет лица беа убиени во пукотницата. Повеќето од убиените беа застрелани додека бегаа или се обидуваа да им помогнат на ранетите. Сите жртви беа ирски католици, вклучувајќи и тинејџери. Инцидентот предизвика бран на негодување и протести низ целиот свет, дополнително поларизирајќи ги заедниците во Северна Ирска.

По Крвавата недела, британската влада формираше посебна комисија, која заклучи дека војниците дејствувале во самоодбрана, што предизвика гнев и незадоволство кај националистите, кои го сметаа извештајот за прикривање на вистината. Во 1998 година, под притисок на јавноста, беше покрената нова истрага под водство на лордот Савил.

По 12 години истрага, во 2010 година беше објавен извештај во кој се заклучи дека убиените биле невооружени и дека пукотницата не била оправдана. Британскиот премиер Дејвид Камерон потоа издаде официјално извинување во име на владата.

Крвавата недела е најважниот настан за време на периодот на Неволјите. Настанот доведе до зголемување на поддршката за ИРА и интензивирање на конфликтот. Многумина сметаа дека масакрот го покажува непријателството на британската влада кон католичката заедница, дополнително отежнувајќи ги напорите за постигнување мир во регионот.