30 декември во историјата – Стапи во сила Јустинијановиот кодекс

На денешен ден во 537 година, во Византија стапи на сила Јустинијановиот кодекс, главниот закон на Византиската империја во тоа време. Документот е еден од најважните историографски извори за историјата на правото. Тој го обедини правото низ целата поранешна империја и овозможи поефикасна судска администрација.

Законот, со некои мали измени, важеше до крајот на Византиската империја и падот на Цариград во 1453 година. Оригиналниот документ бил повторно откриен во 13. век во Болоња и го привлече вниманието на многу правници од доцниот Среден век. Потоа стана основа за правото на многу европски земји, сè додека не беше заменет со национални устави во 18. и 19. век.

Законот беше еден од првите потези на царот Јустинијан. Царот бил многу запознаен со правото и сакал да го користи својот законик за да ја обедини судската администрација низ целата земја. Пред него, секој регион имал свои правила и закони, кои Јустинијан ги сметал за варварски и изјавил дека на државата ѝ е потребен закон што ќе важи за сите поданици.

Јустинијан стана византиски император во 527 година, а кодексот стапи на сила дури седум години подоцна. Законот не го донел самиот Јустинијан, туку бил еден од најголемите проекти на Византиската империја, во кој учествувале важни аристократи и правници од Илирик на запад до Левант на исток. Тие поминаа години собирајќи информации за законите низ целата земја, така што конечниот правен документ би бил прифатлив за сите.

Законот ги дефинираше темелите на византиската држава: ги опишува овластувањата на императорот Јустинијан и неговите наследници, ја пропишувл рамката за сите видови договори (од комерцијални и банкарски до меѓународни), а исто така пропишува и казни. Треба да се напомене дека граѓаните на Империјата биле заинтересирани и за новиот законик бидејќи дефинирал некои од нивните права.

Codex Iuris Civilis го потврди правото на приватна сопственост и го дефинираше нејзиното наследство. Јустинијан на тој начин ја задоволи византиската аристократија, која потоа го поддржа во создавањето на документот. Законот, исто така, ја заштити христијанската вера со криминализирање на паганските практики и еретичките групи. На црквата ѝ беше даден и попис на нејзиниот имот, а државата го гарантираше нејзиното право да владее со манастирите и другите религиозни институции.