Запреа последните испораки на руска нафта на земји од ЕУ

Испораките на нафта до Унгарија и Словачка, последните преостанати земји од ЕУ кои добиваат руска сурова нафта, престанаа. Ова се случи по рускиот воздушен напад врз нафтоводот „Дружба“ преку Украина. Унгарија и Словачка сега бараат од Хрватска да им помогне со руските испораки – но по море. Сепак, извозот по море во ЕУ е забранет од декември 2022 година.

Според Блумберг, во февруари немало испораки на нафта од Русија до Унгарија и Словачка, додека во јануари тие изнесуваа 150.000 барели дневно, изјави за агенцијата лице запознаено со ситуацијата. Во првите два месеци од 2022-2025 година, просечната дневна понуда била 200.000 барели.

За време на воздушен напад на 27 јануари, Русија ја оштети јужната гранка на нафтоводот „Дружба“, со што се запреа испораките, објави украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха минатиот четврток, објавувајќи фотографии од запалениот нафтовод. „Знаеме дека унгарската страна се подготвува повторно да се пожали за проблемите со транзитот на руска нафта преку нафтоводот ‘Дружба’. Можеме само да им советуваме да ги однесат овие фотографии кај своите ‘пријатели’ во Москва“, напиша Сибиха. Во понеделникот, унгарскиот министер за надворешни работи, Петер Сијарто, ја обвини Украина дека не го продолжува транзитот на нафта од политички причини, објави Ројтерс. Сијарто додаде дека тој и словачкиот министер за економија побарале помош од Хрватска во снабдувањето со руска нафта.

„Бараме од Хрватска да обезбеди транспорт на руска нафта до Унгарија и Словачка преку нафтоводот „Адрија“, напиша Сијарто во X. „Безбедноста на снабдувањето со енергија никогаш не треба да стане прашање на идеологија. Затоа, очекуваме дека Хрватска, за разлика од Украина, нема да ја загрози безбедноста на снабдувањето со нафта до Унгарија и Словачка од политички причини“.

Според Сијарто, ослободувањето од санкциите на ЕУ против Русија за Унгарија и Словачка „овозможува увоз на руска нафта по море во случај на прекини во снабдувањето со цевководи“. Сепак, ЕУ воведе ембарго за поморски испораки на руска нафта во декември 2022 година, а ослободувањето доделено на Унгарија и Словачка, кои не се опкружени со море, овозможи снабдување преку цевководи.

Цевководот „Адрија“ поминува низ Хрватска, а Унгарија може да го користи за да прима нафта испорачана со танкери до јадранскиот брег. Досега, и покрај сите повици на ЕУ за диверзификација на нејзините купувања на нафта со зголемување на испораките на „Адрија“ од други извозници, Будимпешта ги отфрли.

Владата на Виктор Орбан постојано се жалеше дека „Адрија“ наводно не е во можност да транспортира нафта во потребните количини и дека хрватските власти ги зголемиле транзитните такси, што ги прави испораките преку неа комерцијално непрофитабилни за Унгарија. Како резултат на тоа, во октомври 2025 година, Сијарто ја обвини Хрватска дека „се обидува да профитира од војната во Украина“.

Хрватските политичари и енергетски претставници го негираа ова. Министерот за економија, Анте Шушњар, потоа изјави дека постојаните обвинувања на Унгарија за надуени транзитни такси и недоволен капацитет на цевководот се „100% неточни“:

На владата на Орбан ѝ недостасува „политичка волја“ да се откаже од руската нафта, забележа Илона Гижинска, експерт за Унгарија во Центарот за источни студии, бидејќи „најпроблематичниот финансиски аспект“ на таков потег е поврзан со полнењето на буџетот, чиј дефицит се приближуваше до 4,6% од БДП. Додека уделот на руската нафта во вкупниот увоз на ЕУ се намали од 26% во 2021 година на 3%, Унгарија го зголеми својот удел од 61% на 86%. Словачка е 100% зависна од неа.