Владеечкото семејство на ОАЕ „спие“ на нафта, а добива земјоделски субвенции од ЕУ

Владејачкото кралско семејство на Обединетите Арапски Емирати Ал Нахјан искористило  десетици милиони евра субвенции од ЕУ за одгледување култури наменети за Заливот. Прекугранична истрага на DeSmog  споделена со Гардијан откри дека подружниците контролирани од Ал Нахјанс собрале повеќе од 71 милион евра (61 милион фунти) за шест години за земјоделско земјиште што го контролираат во Романија, Италија и Шпанија.

Семејството Ал Нахјан е второ најбогато во светот, со проценето богатство од повеќе од 320 милијарди долари (235 милијарди фунти), главно добиено од огромните резерви на нафта на Емиратите.

Субвенциите во рамките на заедничката земјоделска политика (ЗЗП) сочинуваат една третина од целиот буџет на ЕУ, исплаќајќи околу 54 милијарди евра секоја година на земјоделците и руралните области низ целиот блок. Но, непознат дел од ова завршува во рацете на странски инвеститори – вклучувајќи ги и оние контролирани од автократски држави.

DeSmog, во партнерство со шпанскиот El Diario и романскиот новински медиум G4Media, ги прегледа податоците за илјадници корисници помеѓу 2019 и 2024 година, следејќи 110 европски исплати на субвенции до мрежа на компании и подружници контролирани од семејството Ал Нахјан од ОАЕ и еден од нивните суверени фондови за богатство, ADQ. Најголемата од овие исплати дошла преку романската земјоделска компанија Agricost, која е сопственик на најголемата фарма во ЕУ, со површина од 57.000 хектари (141.000 акри), пет пати поголема од  Париз.

Субвенциите за земјоделски производи од ЕУ непропорционално им користат на големите земјопоседници – истрага на „Гардијан“ од 2024 година откри дека само 17 милијардери добиле повеќе од 3 милијарди евра помеѓу 2018 и 2021 година. Само во 2024 година, „Агрикост“ добил 10,5 милиони евра во директни плаќања – повеќе од 1.600 пати повеќе од износот собран од просечната фарма во ЕУ.

Активистите изразија загриженост дека ОАЕ, кои се широко осудени за затворање активисти, криминализирање на хомосексуалноста и повеќекратни обвинувања за тортура, имаат корист од редовни исплати на земјоделски производи од ЕУ.

Наодите доаѓаат додека креаторите на политиките дебатираат за иднината на шемата за субвенции. Во јули 2025 година, Европската комисија објави предлог за следната рунда плаќања според капацитетот за периодот од 2028 до 2034 година, со кој плаќањата  би можеле да се ограничат на 100.000 евра по земјоделец секоја година.

Портпаролот на Европската комисија  верува дека поддршката  „треба да биде подобро насочена, вклучително и со намалување и ограничување на плаќањата за поголемите фарми“, и ги повикува Европскиот парламент и Советот да ги поддржат предложените измени во шемата за субвенции.

„Субвенционирањето на сегашниот начин не им помага на земјоделците од ЕУ; Тоа продолжува да ги збогатува најбогатите сопственици на земјиште“, рече Фаустин Бас-Дефосез, директор за природа, здравје и животна средина во групата за застапување Европско биро за животна средина. „А сега, уште полошо, ги поттикнува автократските режими“.

Ал Нахјан се најмоќната монархија во Абу Даби, која е составена од седум федеративни држави, секоја со свое кралско семејство. На чело е шеикот Мохамед бин Зајед Ал Нахјан, лидер на Абу Даби и претседател на ОАЕ.

За нешто повеќе од 15 години, династијата Емирати се етаблираше како главен глобален земјоделски играч, стекнувајќи големи површини земјиште и агробизнис компании низ Африка, Јужна Америка и Европа. ОАЕ сега контролира околу 960.000 хектари обработливо земјиште низ целиот свет. Ова проширување е дел од пошироката стратегија за безбедност на храната на Емиратите, насочена кон обезбедување залихи за земја каде што високите температури, недостигот на вода и песокливата почва го прават одгледувањето култури предизвик. ОАЕ моментално увезуваат до 90% од својата храна.

Истрагата откри дека во ЕУ, проширувањето е канализирано преку три главни компании во Шпанија, Италија и Романија. Агрикост, огромната фарма на Романија, беше купена од Ал Нахјанс во 2018 година за околу 230 милиони евра преку Ал Дахра, агробизнис групата на ОАЕ. „Ал Дахра“ е основана од братот на претседателот, шеикот Хамдан бин Зајед Ал Нахјан, пред суверениот фонд за богатство на Абу Даби, ADQ, да купи 50% од компанијата во 2020 година.

Нема информации за моменталната сопственичка структура на „Ал Дахра“ кои се јавно достапни, но DeSmog откри дека таа останува поврзана со поединци во одборот, чиј претседател е шеикот Хамдан бин Зајед, и неговиот син, шеикот Зајед бин Хамдан Ал Нахјан, кој е во брак со ќерката на претседателот на ОАЕ.

Од 2012 година, „Ал Дахра“ исто така купи повеќе земјоделски компании во Шпанија, одговорни за повеќе од 8.000 хектари земјиште. Заедно, тие добија повеќе од 5 милиони евра субвенции  од ЕУ помеѓу 2015 и 2024 година, откри „ДеСмог“.

Шпанските и романските фарми на ОАЕ одгледуваат луцерка и други култури за добиточна храна, при што поголемиот дел од производите се наменети за извоз, вклучително и во Заливот. „Ал Дахра“ има долгорочен договор со владата на ОАЕ за снабдување со храна за животни во земјата, делумно користена за нејзиниот брзорастечки млечен сектор.

Во 2022 година, ADQ го купи и „Унифрути“, производител на свежо овошје со проценета вредност од 830 милиони долари. Според анализата на „ДеСмог“, италијанските фарми на „Унифрути“ добиле најмалку 186.000 евра во субвенции во трите години по продажбата.

Висината на исплатите на ОАЕ одразува значајни проблеми околу начинот на кој се пресметуваат субвенциите, кои во голема мера се базираат на површината на обработливото земјиште. Предлогот на Европската комисија за ограничување на директните плаќања би влијаел само на дел (0,5%) од најголемите земјопоседници на ЕУ, кои сега опфаќаат 16% од целиот буџетб за субвенционирање.

Примањето субвенции од ЕУ од страна на ОАЕ е „скандал што се крие пред очите“, рече Томас Вајц, пратеник од австриската Зелена партија и координатор на партијата за земјоделскиот комитет.

„Деведесет и девет проценти од вистинските европски земјоделци добиваат помалку од 100.000 евра субвенции. Тие пари никогаш не биле наменети за династии на фосилни горива, туку се наменети за зајакнување на вистинските европски земјоделци.“

Субвенционираните фарми сочинуваат само еден дел од земјоделскиот поттик на Ал Дахра и ADQ во Европа – проширување кое вклучува мелници за жито во Грција и Бугарија, како и огромни фарми за млечни производи во Србија. И покрај тоа што технички е во државна сопственост, ADQ е тесно контролиран од владејачкото кралско семејство на ОАЕ, велат експертите.

„Нема јасна граница помеѓу државата и семејната каса“, рече Марк Валери, вонреден професор по политичка економија на Блискиот Исток на Универзитетот Ексетер. „Ова е многу авторитарен и репресивен режим, така што разликата помеѓу државните буџети и семејните буџети е целосно нејасна.“

ОАЕ имаат некои од најголемите суверени средства во светот – од 2025 година, нивните седум фондови за богатство поседуваат речиси 2,5 трилиони долари. Овие средства во голема мера ги управуваат блиски роднини на претседателот. Помеѓу 2023 и јануари 2026 година, со ADQ претседаваше шеикот Тахнун бин Зајед Ал Нахјан, брат на претседателот и советник за национална безбедност на земјата.

Од јануари, ADQ стана дел од најновиот суверен фонд за богатство на Абу Даби, L’imad Holding, со кој претседава крунскиот принц, шеикот Халед бин Мохамед бин Зајед Ал Нахјан, најстариот син на претседателот и веројатен наследник.

Субвенциите што ги следи DeSmog може да обезбедат само преглед на вкупните плаќања од ЕУ во корист на кралските семејства од Заливот, поради нејасни официјални податоци и недостаток на транспарентност од страна на корпорациите на ОАЕ. Сите земји од ЕУ се должни да објавуваат информации за фармите и сопствениците на фарми што добиваат субвенции. Сепак, записите само го именуваат директниот примател, што го отежнува или понекогаш го оневозможува идентификувањето на крајните сопственици и инвеститори што имаат корист од средствата. Унифрути, на пример, поседува фарми во Сицилија и регионот Алмерија во Шпанија, но не можеа да се најдат информации за субвенциите што ги добиваат овие компании. (Гардијан)