Турција реагира за хрватската песна за Евросонг: Загрижени се за текстот и тетоважите
Виена – Турските медиуми и социјалните мрежи се огласија за песната Андромеда, со која групата Лелек ќе ја претставува Хрватска на Евросонг 2026 на 12 и 14 мај (полуфинале) и 16 мај (финале) во Виена. Дел од јавноста таму гледа алузии на отоманскиот период на Балканот во текстот и симболите од настапот, поради што во последните денови се разви дебата за тоа дали песната ја преминува границата помеѓу уметничкиот израз и политичката порака.
Што е контроверзно за Турците?
Тие наведуваат како контроверзни текстови како што се: „Додека палиш свеќа, прашај ја баба ти / Зошто роди ќерки од страв“, потоа „Нашите мајки не родија робови“ и „Нашите синови не се поданици“, како и делот од песната што споменува „предавници“. Во некои турски медиуми и објави на социјалните мрежи, овие текстови се толкуваат како референца на историски искуства од времето на отоманското владеење.
Реакциите не беа предизвикани само од текстот, туку и од визуелниот идентитет на настапот. Посебно се споменуваат крстовите и другите христијански симболи на лицата и рацете на членовите на Лелек, што дел од турската јавност ги поврзува со приказни за жени кои во минатото се обидувале да се заштитат од киднапирање и насилство на овој начин.
Толкувањата на обичајот не се недвосмислени
Сепак, толкувањата на овој обичај не се недвосмислени. Тетоважите што се појавуваат во претставата најчесто се поврзуваат со традицијата на сичања, стар обичај на тетовирање кај католичкото население во Босна и Херцеговина. Овој обичај често се толкува во јавноста како дел од културното и религиозното наследство, а не исклучиво како симбол на отпор кон Османлиите.
Во претходните медиумски настапи на оваа тема, можеа да се слушнат различни објаснувања. На пример, 71-годишната Мара Бојиќ од Босна рече дека овие тетоважи не биле „штит против Турците“, туку дел од католичката традиција и наследство. Од друга страна, постојат и толкувања според кои сичањата во одредени периоди добиле дополнително значење на зачувување на идентитетот за време на османлиското владеење.
Токму поради овие различни толкувања, дел од турската јавност ја доживеа изведбата и песната како повеќе политички отколку уметнички, додека од хрватска перспектива тие првенствено можат да се прочитаат како уметнички третман на историското сеќавање, колективната болка и мотивот на предавство, без директно да се покажува со прст кон денешна Турција.
Кои се стиховите на песната?
Додека палите свеќа, прашајте ја вашата баба
Зошто ги родила своите ќерки во страв
Зошто многумина ги избрале гробиштата
Нашите мајки не родиле робови
Многу солзи течеле како река
Зошто историјата се пишува од нула?
Нашите синови не се поданици
Дали ќе нè разбудите од лулката ноќе и ќе врескате?
Однеси ме кај себе
Кралице Земја
Твојата душа е
Нивното тело е
Однеси ме до ѕвездите
Од разурнати гнезда
Каде со вресоци
Ги испрати војниците
Однеси ме до ѕвездите
Далеку од вид
Андромеда
Сите лузни исечени до коска
Ниедна мајка нема да ти прости
На масата на срамот, злато од ѓерданот
Додека ги мијат рацете со крвта од нашите рани
Предавници
Предавници
Предавници
Однеси ме кај себе
Кралице Земја
Твојата душа е
Нивното тело е
Однеси ме до ѕвездите
Од разурнати гнезда
Каде со вресоци
Ги испрати војниците
Однеси ме до ѕвездите
Далеку од вид
Андромеда
Однеси ме до ѕвездите
Од разурнати гнезда
Каде со вресоци
Ги испрати војниците
Однеси ме до ѕвездите
Далеку од вид
Андромеда
Андромеда
Андромеда (Андромеда)
Андромеда
Андромеда (Андромеда)
Андромеда
Дали EBU ќе реагира?
Групата „Лелек“ ја сочинуваат Јудита Шторга, Инка Вечерина Перушиќ, Корина Оливија Рогиќ, Лара Бртан и Марина Рамљак. Тие се етно-поп бенд кој комбинира традиционални мотиви и современ поп звук. Минатата година настапија на „Дора“ со песната „Душата на мојата душа“, кога завршија на четвртото место, а оваа година се квалификуваа за Евросонг.
Тие ќе ја претставуваат Хрватска со песната „Андромеда“ во првото полуфинале на Евровизија 2026, кое ќе се одржи на 12 мај во Виена. Текстот на песната е на Томислав Росо, а музиката на Филип Лацковиќ, Лазар Пајиќ и Зорја Пајиќ.
Целата приказна повторно го отвори и прашањето како ќе реагира Европската радиодифузна унија (ЕБУ), која претходно беше позната по тоа што интервенираше кога процени дека некоја песна или изведба содржи политички пораки. Засега нема индикации дека групата Лелек ќе мора да ја промени својата песна или настап, но јасно е дека Андромеда веќе привлече внимание надвор од границите на Хрватска уште пред почетокот на натпреварот.