Трката за прв европски банкар започна: Кои се фаворитите и што ќе биде пресудно?

Трката за наследник на Кристин Лагард веќе започна, дури и пред нејзиното заминување официјално да биде потврдено. Дискретно пласираните информации од средината на февруари за можно предвремено заминување од функцијата беа доволни за да предизвикаат политичко и институционално позиционирање во рамките на еврозоната.

Иако Лагард јавно тврди дека сè уште не донела конечна одлука, шпекулациите за можна транзиција кон шеф на Светскиот економски форум дополнително отворија простор за потенцијални наследници и лобирање од страна на земјите-членки.

Одлуката ќе ја донесат лидерите на 21 земја од еврозоната, во време кога паралелно се отвораат и други клучни функции во рамките на ЕЦБ. До 2027 година се очекуваат промени на позицијата главен економист, во Извршниот одбор, како и на позицијата потпретседател, која треба да ја преземе Борис Вујчиќ. Ова е ретка ситуација што овозможува пошироко поместување на влијанието во рамките на институцијата.

Рамнотежа на моќ и неформални правила

Според анализата на францускиот весник „Ле Монд“, тројца кандидати веќе влегле во трката: Клас Кнот, поранешен гувернер на холандската централна банка, Пабло Ернандез де Кос, поранешен гувернер на Банката на Шпанија и Јоаким Нагел, претседател на Бундесбанката.

Нивните кандидатури одат подалеку од личните амбиции и одразуваат подлабока борба за национално влијание во рамките на една од клучните институции на Еврозоната. Тоа е типичен европски чин на балансирање помеѓу „големите“ и „малите“ земји, но и помеѓу таканаречените „јастреби“ и „гулаби“, односно застапници на порестриктивна и пофлексибилна монетарна политика.

Неформално правило диктира дека меѓу шесте членови на Извршниот одбор, со седиште во Франкфурт, треба да има по еден претставник од секоја од четирите големи економии – Германија, Франција, Италија и Шпанија. Ова дополнително го стеснува изборот, бидејќи Франција веќе двапати го имаше претседателот на ЕЦБ, додека изборот на кандидат од Германија би бил политички чувствителен со оглед на тоа што таа земја веќе има силно влијание во европските институции.

Во таков баланс на моќ, Кнот и Ернандез де Кос се издвојуваат како најсериозни кандидати. Кнот има силен углед и поддршка од нордиските земји, но е придружен со перцепцијата за монетарен „јастреб“, што може да ја ограничи неговата прифатливост. Ернандез де Кос, од друга страна, доаѓа од „помек“ пристап кон монетарната политика и има значително меѓународно искуство.

Компромисите одлучуваат

Неговиот избор би можел да го отвори патот Франција да ја преземе функцијата главен економист – клучна позиција во обликувањето на монетарната политика. Меѓутоа, ако биде избран кандидат кој се смета за „гулаб“ како Ернандез де Кос, Германија веројатно би ја барала позицијата како противтежа.

Веќе се споменуваат потенцијални француски имиња за позицијата, вклучувајќи ги Лоренс Бун и Ањес Бенаси-Кере, што би придонело и за намалување на родовата нерамнотежа во ЕЦБ, каде што жените моментално заземаат само две од 27-те места.

Исходот од изборите нема да зависи само од квалитетот на кандидатите, туку пред сè од поширок пакет политички компромиси. Клучното прашање ќе биде распределбата на влијателните функции, особено функцијата главен економист, која може да послужи како инструмент за рамнотежа меѓу земјите-членки.

Во позадина на целиот процес е стратешкото прашање за идната насока на монетарната политика на ЕЦБ – помеѓу построга контрола на инфлацијата и поголема флексибилност во стимулирањето на економскиот раст.

Иако позиционирањето на кандидатите е веќе во тек, конечниот исход останува неизвесен. Досегашната пракса покажува дека ваквите одлуки често се донесуваат во последен момент, преку политички договори што ги надминуваат очекувањата на пазарот. Евентуалното заминување на Лагард, на тој начин, само го започна процесот што ќе ја одреди идната насока на монетарната политика на Еврозоната.

(Извор: Форбс)